Σε μια συγκυρία όπου η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή προσλαμβάνει χαρακτηριστικά παγκόσμιας απειλής, ο Σύλλογος Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (ΕΛΜΕΠΑ) παρεμβαίνει με ένα ηχηρό ψήφισμα. Οι ακαδημαϊκοί εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για την κλιμάκωση των πολεμικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν και του Λιβάνου, τη στοχοποίηση πανεπιστημιακών χώρων και τους κινδύνους που απορρέουν από την ενεργό εμπλοκή της Ελλάδας μέσω των υποδομών στη Σούδα και την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.

Το τίμημα του πολέμου στην ακαδημαϊκή κοινότητα

Το ψήφισμα του Συλλόγου ΔΕΠ ξεκινά με μια οδυνηρή υπενθύμιση της εγγύτητας της καταστροφής, αναφερόμενο στον θάνατο δύο διακεκριμένων επιστημόνων στον Λίβανο. Ο Δρ. Mortada Srour, φυσικός, και ο Δρ. Hussein Bazzi, Διευθυντής της Σχολής Θετικών Επιστημών του Lebanese University, έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια ισραηλινής αεροπορικής επιδρομής που έπληξε την πανεπιστημιούπολη στη Hadath.

Για την ακαδημαϊκή κοινότητα του ΕΛΜΕΠΑ, το γεγονός αυτό δεν αποτελεί μόνο μια ανθρώπινη τραγωδία αλλά και μια ευθεία προσβολή προς τους χώρους της επιστήμης. Οι πανεπιστημιακοί καταδικάζουν τις επιθέσεις, υπογραμμίζοντας ότι η ρητορική περί «απελευθέρωσης» λαών από τυραννικά καθεστώτα λειτουργεί συχνά ως προπέτασμα για την εξυπηρέτηση οικονομικών και γεωπολιτικών συμφερόντων, όπως ο έλεγχος ενεργειακών πόρων και εμπορικών οδών.

Η «κανονικοποίηση» του πολέμου και η ανθρωπιστική κρίση

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επικίνδυνη, κατά τον Σύλλογο, τάση κανονικοποίησης του πολέμου στις διεθνείς σχέσεις. Το ψήφισμα περιγράφει ένα περιβάλλον όπου το δίκαιο του ισχυρού αντικαθιστά τη διεθνή νομιμότητα, οδηγώντας σε οικονομικούς πολέμους και υπονόμευση της κυριαρχίας των λαών.

Παράλληλα, οι πανεπιστημιακοί εστιάζουν στην εξελισσόμενη ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα, κάνοντας λόγο για γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού. Σύμφωνα με το κείμενο, παρά τις αναφορές σε διπλωματικές προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και η εποικιστική επέκταση στη Δυτική Όχθη διαμορφώνουν μια μόνιμη κατάσταση εκτοπισμού και καταστροφής.

Η ασφάλεια της Κρήτης και η ελληνική εμπλοκή

Η παρέμβαση του ΕΛΜΕΠΑ συνδέει άμεσα τις διεθνείς εξελίξεις με την ασφάλεια της χώρας και ειδικότερα της Κρήτης. Η πρόσφατη επίθεση στις βρετανικές βάσεις της Κύπρου ερμηνεύεται ως προμήνυμα κινδύνου, δεδομένης της εντατικής αξιοποίησης της Βάσης της Σούδας για τις ανάγκες των επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή.

Ο Σύλλογος ΔΕΠ υποστηρίζει ότι η διάθεση ελληνικών φρεγατών και οπλικών συστημάτων σε αποστολές που δεν σχετίζονται με την άμυνα της χώρας δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους στοχοποίησης της ελληνικής επικράτειας. Στο πλαίσιο αυτό, το Δημόσιο Πανεπιστήμιο καλείται να λειτουργήσει ως «ηθικό αντίβαρο» και κοιτίδα κριτικής σκέψης, προασπίζοντας την ειρήνη και την ακαδημαϊκή ελευθερία.

Ολόκληρο το ψήφισμα του ΔΣ Συλλόγου ΔΕΠ ΕΛΜΕΠΑ για τον ρόλο της πανεπιστημιακής κοινότητας στην υπεράσπιση της ειρήνης και του διεθνούς δικαίου: 

Καταδικάζουμε τον πόλεμο που έχουν εξαπολύσει οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, καθώς και την επίθεση του Ισραήλ στο Λίβανο, εξελίξεις που κλιμακώνουν την ένταση στη Μέση Ανατολή και μας φέρνουν πιο κοντά στον κίνδυνο μιας ευρύτερης, ακόμη και παγκόσμιας σύρραξης. Οι ακαδημαϊκοί Δρ. Mortada Srour, διακεκριμένος φυσικός του Λιβάνου, και Δρ. Hussein Bazzi, Διευθυντής της Σχολής Θετικών Επιστημών του Lebanese University, οι οποίοι σκοτώθηκαν, μεταξύ άλλων, κατά τη διάρκεια ισραηλινής αεροπορικής επίθεσης που έπληξε την πανεπιστημιούπολη της Σχολής Θετικών Επιστημών στη Hadath του Λιβάνου, καταδεικνύουν πόσο κοντά μας είναι η καταστροφή. Η επίκληση από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους ότι αποσκοπούν στο να «σώσουν» τους λαούς από τυραννικά καθεστώτα συνιστά κραυγαλέα και ανερυθρίαστη υποκρισία. Στην πραγματικότητα, τέτοιες στρατηγικές συνδέονται με την εξυπηρέτηση γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων, τον έλεγχο των εμπορικών και ενεργειακών διαδρόμων και φυσικών πόρων, όπως έχει φανεί σε περιπτώσεις όπως η Βενεζουέλα, καθώς και σε γεωπολιτικές διεκδικήσεις, όπως αυτές που εκδηλώνονται γύρω από τη Γροιλανδία.

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εντάσεων, διευρυνόμενων κοινωνικών ανισοτήτων και πολλαπλασιασμού ένοπλων συγκρούσεων, διαμορφώνεται μια επικίνδυνη λογική κανονικοποίησης του πολέμου ως δήθεν αναπόφευκτης συνθήκης διεθνών σχέσεων. Η λογική αυτή εκδηλώνεται με παραβιάσεις της διεθνούς νομιμότητας, με στρατιωτικές επεμβάσεις, με οικονομικούς πολέμους και με υιοθέτηση του δικαίου του ισχυρού σε πολιτικές που υπονομεύουν την κυριαρχία και τα δικαιώματα των λαών.

Την ίδια περίοδο, η ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα βαθαίνει, με τη συνεχιζόμενη βία κατά αμάχων να λαμβάνει δραματικές διαστάσεις. Καταδικάζουμε τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια της διεθνούς κοινότητας. Παρά τις αναφορές σε κατάπαυση του πυρός, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ισραηλινών δυνάμεων συνεχίζονται, διαμορφώνοντας συνθήκες εκτεταμένης καταστροφής, εκφοβισμού και εκτοπισμού του πληθυσμού, ενώ εντείνεται η εποικιστική επέκταση στη Δυτική Όχθη.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον εξελίξεων, η σύγκρουση ξεπερνά πλέον τα χαρακτηριστικά ενός τοπικού ή περιφερειακού πολέμου και επηρεάζει άμεσα και τη δική μας χώρα. Η πρόσφατη επίθεση στις βρετανικές βάσεις της Κύπρου αποτελεί μια υπενθύμιση της εγγύτητας του κινδύνου και προμηνύει τι μπορεί να ακολουθήσει. Η εντατική αξιοποίηση της βάσης της Σούδας, καθώς και η εμπλοκή ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων – όπως η αποστολή φρεγατών και η διάθεση οπλικών συστημάτων σε επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή – δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια της χώρας και ιδιαίτερα της Κρήτης.

Σε αυτή τη συγκυρία, το δημόσιο Πανεπιστήμιο οφείλει να αποτελεί την κοιτίδα διαμόρφωσης μιας δικαιότερης κοινωνίας που να στηρίζεται στις ανθρωπιστικές αξίες. Ως θεματοφύλακας της κριτικής σκέψης, δεν μπορεί να σιωπά απέναντι στην κανονικοποίηση της βίας. Το Πανεπιστήμιο οφείλει να λειτουργεί ως το ηθικό αντίβαρο στην επικράτηση του δικαίου του ισχυρού, προασπίζοντας την ειρήνη, τη διεθνή νομιμότητα και τα δικαιωματα των ανθρώπων και των λαών. Η πανεπιστημιακή κοινότητα αποδοκιμάζει την καλλιέργεια πολεμικής ρητορικής και καλεί τα όργανα των ΑΕΙ να διαφυλάξουν τον θεσμικό ρόλο του Πανεπιστημίου ως χώρου επιστημονικής ανεξαρτησίας και ελεύθερης έκφρασης. Τα Πανεπιστήμια οφείλουν να ενισχύσουν τη διεθνή συνεργασία για την ειρήνη, να στηρίξουν πρωτοβουλίες επιστημονικού προβληματισμού και να καταδικάζουν με σαφήνεια τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προστατεύοντας παράλληλα την ακαδημαϊκή ελευθερία όσων εκφράζονται απέναντι στον πόλεμο και την αδικία.

Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούμε:

• Καμία εμπλοκή της Ελλάδας στον πόλεμο και σε κάθε στρατιωτικό σχεδιασμό που σχετίζεται με τον πόλεμο στο Ιράν.
• Να σταματήσει άμεσα η χρήση της βάσης της Σούδας και κάθε στρατιωτικής υποδομής της χώρας για επιχειρήσεις σχετικές με τον πόλεμο.
• Μη συμμετοχή ελληνικών ενόπλων δυνάμεων σε επιχειρήσεις που δεν σχετίζονται με την άμυνα της χώρας.

• Να αποτελέσει η υπεράσπιση της ειρήνης, της διεθνούς νομιμότητας και των δικαιωμάτων των λαών σταθερή επιδίωξη της χώρας.