Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραχώρησε συνέντευξη στο podcast του H.R. McMaster όπου αναφέρθηκε τόσο στις μεταναστευτικές ροές από την Λιβύη όσο και στην αστάθεια που επικρατεί γενικότερα στην Μέση Ανατολή και ειδικότερα στα Στενά του Ορμούζ, σημειώνοντας μάλιστα πως θα πρέπει να υποστηρίξουμε «τους φίλους Άραβες σε περίπτωση επίθεσης».
Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο, η Ευρώπη θα πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και επιχειρησιακή δυνατότητα παρέμβασης σε κρίσιμες περιοχές.
Πιο αναλυτικά, στις σύνθετες γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και η Ευρώπη, με αιχμή τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, την ανάγκη για ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής και την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αναφέρθηκε αναλυτικά ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο podcast του H.R. McMaster, ο Έλληνας πρωθυπουργός εστίασε στην αστάθεια που επικρατεί ευρύτερα στη Μέση Ανατολή, στα Στενά του Ορμούζ και στη Λιβύη, υπογραμμίζοντας την ανάγκη μετάβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια πιο πραγματιστική προσέγγιση για την ασφάλειά της.
Το δόγμα «ισχυρού φράχτη και μεγάλης πόρτας» στο μεταναστευτικό
Αναλύοντας την έξαρση του δεξιού λαϊκισμού στην Ευρώπη, ο κ. Μητσοτάκης συμφώνησε ότι αυτή τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από την παράνομη μετανάστευση, σημειώνοντας ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα η Ευρώπη απέφευγε να αντιμετωπίσει ειλικρινά την πραγματική κλίμακα του προβλήματος. Η ελληνική πολιτική, όπως εξήγησε, βασίστηκε στην αυστηρή αλλά δίκαιη προσέγγιση, η οποία σφυρηλατήθηκε κατά την κρίση του Μαρτίου του 2020 στον Έβρο, όταν η χώρα αντιμετώπισε μια οργανωμένη και εργαλειοποιημένη προσπάθεια της Τουρκίας να πιέσει γεωπολιτικά τα ελληνικά και ευρωπαϊκά σύνορα.
Η Αθήνα έθεσε ως προτεραιότητα την ασφάλιση της εξωτερικής περιμέτρου της ΕΕ, προχωρώντας στην κατασκευή του φυσικού φράχτη στα χερσαία σύνορα και στην ενίσχυση των δυνατοτήτων θαλάσσιας επιτήρησης του Λιμενικού Σώματος. Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι έχουν σωθεί δεκάδες χιλιάδες ζωές στη θάλασσα, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο τη θέση της κυβέρνησης:
«Δεν απολογούμαι για το γεγονός ότι το Λιμενικό μας Σώμα δεν είναι επιτροπή υποδοχής για λαθρεμπόρους ανθρώπων. Θα καταστήσουμε δύσκολη την παράνομη είσοδο στην Ελλάδα και, εάν ένα άτομο δεν δικαιούται νομίμως άσυλο, θα λάβουμε κάθε μέτρο για να το επιστρέψουμε στη χώρα προέλευσής του.»
Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, η ευρωπαϊκή προσέγγιση έχει πλέον πλησιάσει σημαντικά τις ελληνικές θέσεις, εστιάζοντας κατά προτεραιότητα στις επιστροφές. Παράλληλα, οριοθέτησε τη στρατηγική της νόμιμης μετανάστευσης μέσω διμερών συμφωνιών κινητικότητας —όπως αυτή που έχει υπογραφεί με την Αίγυπτο— για την κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού στον αγροτικό τομέα, τη μεταποίηση και τις υπηρεσίες.
«Θέλω έναν ισχυρό φράχτη για να αποτρέπεται η παράνομη μετανάστευση, αλλά θέλω επίσης μια μεγάλη πόρτα, την οποία θα ελέγχουμε πλήρως, για τη νόμιμη μετανάστευση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σχετικά με τις νέες προκλήσεις, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στη διαδρομή διέλευσης που ανοίγει από την ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη. Η Ελλάδα συνεργάζεται ενεργά με τις λιβυκές αρχές, προσφέροντας μάλιστα εκπαίδευση στο Λιμενικό Σώμα της Λιβύης, με στόχο την αναχαίτιση και επιστροφή των μεταναστών που επιβιβάζονται σε μη αξιόπλοα σκάφη, σημειώνοντας ότι οι συνολικοί αριθμοί αφίξεων στην Ελλάδα είναι πλέον σημαντικά μειωμένοι σε σύγκριση με το παρελθόν.
Η ανάγκη για ευρωπαϊκή «σκληρή ισχύ» και η χρηματοδότηση της άμυνας
Απαντώντας στις ανησυχίες για τη διαμόρφωση ενός «άξονα επιτιθέμενων» και αναθεωρητικών δυνάμεων (Ρωσία, Κίνα, Βόρεια Κορέα, Ιράν) που τροφοδοτούν περιφερειακές συγκρούσεις, ο κ. Μητσοτάκης επεσήμανε ότι η τρέχουσα κρίση αναγκάζει την Ευρώπη να προσεγγίσει σοβαρά την ασφάλειά της. Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η Ελλάδα αντιλαμβάνεται ότι οι απειλές εκτείνονται πέρα από την Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, καθώς μια ανθρωπιστική ή στρατιωτική κατάρρευση σε χώρες όπως το Σουδάν μετακυλίεται άμεσα στην Ευρώπη μέσω μεταναστευτικών ροών.
«Το να γίνουμε πιο πραγματιστές και ρεαλιστές όσον αφορά το γεγονός ότι ζούμε σε έναν περίπλοκο κόσμο, και το να αναπτύξουμε τις δικές μας ικανότητες για την άσκηση σκληρής ισχύος (hard power) εάν είναι απαραίτητο, αποτελεί ένα σημαντικό σκαλοπάτι για την Ευρώπη», δήλωσε ο πρωθυπουργός.
Στο πλαίσιο αυτό, υπενθύμισε ότι η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στην προστασία των διεθνών θαλάσσιων οδών στην Ερυθρά Θάλασσα από τις επιθέσεις των Χούθι με τη διάθεση πολεμικού πλοίου. Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη να παρέχει υλική υποστήριξη στους περιφερειακούς της εταίρους και να αναλαμβάνει δεσμεύσεις για τη διατήρηση της ειρήνης (peacekeeping).
Ο κ. Μητσοτάκης έθεσε με έμφαση το ζήτημα της χρηματοδότησης αυτών των αμυντικών επενδύσεων, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει να επιβαρύνουν αποκλειστικά τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Καθώς η ασφάλεια αποτελεί το κατεξοχήν κοινό αγαθό, ο πρωθυπουργός πιέζει ενεργά ώστε τα κοινά ευρωπαϊκά αμυντικά έργα να χρηματοδοτούνται απευθείας από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και οι απαραβίαστες «κόκκινες γραμμές»
Στο πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη σχέση με την Άγκυρα διαχρονικά περίπλοκη, σημειώνοντας ωστόσο ότι η γεωγραφία επιβάλλει τη διατήρηση μιας λειτουργικής και εποικοδομητικής γειτονίας. Αναγνώρισε ότι την τελευταία δεκαετία η Τουρκία λειτούργησε ως αναθεωρητική δύναμη, με αποκορύφωμα το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο έρχεται σε άμεση σύγκρουση με το διεθνές δίκαιο.
Ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας είναι μη διαπραγματεύσιμα και πηγάζουν σαφώς από τις διεθνείς συνθήκες.
«Έχουμε μια θεμελιώδη διαφορά με την Τουρκία: την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Εάν η Τουρκία εγείρει άλλες περιθωριακές διεκδικήσεις, απλώς δεν τις αναγνωρίζουμε.»
Παρά τις περιστασιακές εξάρσεις στην προκλητική ρητορική και τη θαλάσσια δραστηριότητα —ορισμένες εκ των οποίων καταγράφηκαν πρόσφατα— ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι τα τελευταία δύο με τρία χρόνια διατηρείται μια λογική ύφεση, ενώ ο ίδιος διατηρεί μια καλή και λειτουργική σχέση με τον Πρόεδρο Ερντογάν.
Ακολουθούν αποσπάσματα της συνέντευξης:
Δημοσιογράφος: Καθώς οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στη διακυβέρνηση, γίνονται ιδιαίτερα ευάλωτοι σε λαϊκιστικά μηνύματα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, μεγάλο μέρος αυτού του λαϊκισμού τροφοδοτείται από την πρόκληση της μαζικής μετανάστευσης — η οποία εντείνεται από τη μακροχρόνια αστάθεια σε μέρη όπως η Λιβύη, τις επιπτώσεις του συριακού εμφυλίου πολέμου και την κατάρρευση του Αφγανιστάν. Πώς διαχειριστήκατε αυτή τη συνεχιζόμενη κρίση στα σύνορα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έχετε απόλυτο δίκιο να επισημαίνετε ότι η πρόσφατη έξαρση του δεξιού λαϊκισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη καθοδηγείται σε μεγάλο βαθμό από την παράνομη μετανάστευση. Για πάρα πολύ καιρό, η Ευρώπη δεν ήταν ειλικρινής σχετικά με την πραγματική κλίμακα αυτού του ζητήματος. Από την αρχή κιόλας της θητείας μου, η Ελλάδα υιοθέτησε μια αυστηρή αλλά δίκαιη προσέγγιση.
Αυτή η πολιτική σφυρηλατήθηκε από την άμεση εμπειρία μας τον Μάρτιο του 2020, όταν αντιμετωπίσαμε μια οργανωμένη, εργαλειοποιημένη προσπάθεια της Τουρκίας να ωθήσει δεκάδες χιλιάδες απελπισμένους ανθρώπους στα χερσαία σύνορά μας για γεωπολιτική πίεση. Καταστήσαμε σαφές ότι τα σύνορά μας δεν θα παραβιαστούν, χρησιμοποιώντας κάθε νόμιμο μέσο που είχαμε στη διάθεσή μας για να τα ασφαλίσουμε.
Ιστορικά, η Ευρώπη ήταν υπερβολικά επικεντρωμένη στη δευτερογενή μετανάστευση — συζητώντας τι να κάνει με έναν αιτούντα άσυλο αφού είχε ήδη μετακινηθεί από την Ελλάδα στη Γερμανία. Κατέστησα σαφές στους Ευρωπαίους ομολόγους μου ότι εάν δεν ασφαλίσουμε την εξωτερική περίμετρο της ΕΕ (EU), δεν θα λύσουμε ποτέ αυτό το ζήτημα, επειδή απλώς θα κατακλυστούμε από τους αριθμούς.
Λάβαμε αποφασιστική δράση:
-
Κατασκευάσαμε έναν εξαιρετικά αποτελεσματικό φυσικό φράχτη κατά μήκος των χερσαίων συνόρων μας με την Τουρκία.
-
Ενισχύσαμε σημαντικά τις δυνατότητες θαλάσσιας επιτήρησης του Λιμενικού μας Σώματος.
-
Έχουμε σώσει δεκάδες χιλιάδες ζωές στη θάλασσα και αναγνωρίζουμε τις βαθιές ανθρωπιστικές διαστάσεις αυτής της κρίσης. Ωστόσο, δεν απολογούμαι για το γεγονός ότι το Λιμενικό μας Σώμα δεν είναι επιτροπή υποδοχής για λαθρεμπόρους ανθρώπων. Θα καταστήσουμε δύσκολη την παράνομη είσοδο στην Ελλάδα και, εάν ένα άτομο δεν δικαιούται νομίμως άσυλο, θα λάβουμε κάθε μέτρο για να το επιστρέψουμε στη χώρα προέλευσής του.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η Ευρώπη έχει αλλάξει θεμελιωδώς την προσέγγισή της και έχει πλησιάσει πολύ περισσότερο στην ελληνική θέση όσον αφορά τη μετανάστευση. Με την εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας, η πρωταρχική μας εστίαση είναι πλέον στις επιστροφές. Πρέπει να επικοινωνήσουμε ρητά στα άτομα που δεν δικαιούται άσυλο ότι δεν πρέπει να επιχειρήσουν να έρθουν στην Ευρώπη, διότι θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να τα στείλουμε πίσω.
Αντίθετα, θα καλωσορίσουμε θερμά όσους φτάνουν στην Ευρώπη και δικαιούται νομίμως άσυλο. Το έχουμε ήδη πράξει για δεκάδες χιλιάδες άτομα, και αν επιλέξουν να κάνουν την Ελλάδα πατρίδα τους, είναι ευπρόσδεκτοι. Ωστόσο, επιτρέψτε μου να είμαι σαφής: αυτό δεν σημαίνει ότι θα ανεχτούμε μια πολιτική ανοιχτών συνόρων.
Ταυτόχρονα, εάν είσαι αυστηρός με την παράνομη μετανάστευση, πρέπει να είσαι ανοιχτός στη νόμιμη μετανάστευση. Συχνά χρησιμοποιώ την αναλογία του να έχεις έναν μεγάλο φράχτη και μια μεγάλη πόρτα. Θέλω έναν ισχυρό φράχτη για να αποτρέπεται η παράνομη μετανάστευση, αλλά θέλω επίσης μια μεγάλη πόρτα, την οποία θα ελέγχουμε πλήρως, για τη νόμιμη μετανάστευση.
Όπως ανέφερα προηγουμένως, αντιμετωπίζουμε σήμερα σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού στον αγροτικό μας τομέα, στη βασική μεταποίηση και στις υπηρεσίες. Βγάζει απόλυτο νόημα να υπογράφουμε διμερείς συμφωνίες κινητικότητας με χώρες με τις οποίες διατηρούμε καλές σχέσεις. Αυτό μας επιτρέπει να φέρνουμε εργαζόμενους νόμιμα και με ασφάλεια, να τους καταγράφουμε και να συνεισφέρουν στο ασφαλιστικό μας σύστημα. Είναι μια κλασική αμοιβαία επωφελής πρόταση (win-win), αλλά για να την επιτύχουμε, πρέπει πρώτα να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την παράνομη μετανάστευση.
Φυσικά, βρισκόμαστε πάντα αντιμέτωποι με μεταβαλλόμενες προκλήσεις. Για παράδειγμα, μια νέα διαδρομή διέλευσης ανοίγει αυτή τη στιγμή από την ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη. Συνεργαζόμαστε ενεργά με τους Λίβυους ομολόγους μας, προσφέροντας μάλιστα να εκπαιδεύσουμε το Λιμενικό τους Σώμα. Αυτά τα άτομα δεν θα έπρεπε εξαρχής να εγκαταλείπουν τις ακτές της Λιβύης, επειδή επιβιβάζονται σε εντελώς επικίνδυνα, μη αξιόπλοα σκάφη. Εάν τελικά αναχωρήσουν, θέλω το Λιβυκό Λιμενικό Σώμα να τα αναχαιτίζει και να τα επιστρέφει στη Λιβύη. Η απευθείας εργασία με τις χώρες διέλευσης είναι ένα κρίσιμο σκαλοπάτι. Αν και δεν είμαι ακόμη απόλυτα ικανοποιημένος από τα τρέχοντα αποτελέσματα, οι συνολικοί αριθμοί αφίξεών μας έχουν μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με το πού βρίσκονταν πριν από μερικά χρόνια.
Δημοσιογράφος: Βλέπετε αυτή την απειλή ξεκάθαρα. Τα τελευταία χρόνια, γινόμαστε μάρτυρες της συσπείρωσης αυτού που μπορεί να περιγραφεί ως ένας «άξονας επιτιθέμενων» — αναθεωρητικών δυνάμεων σε όλη την ευρασιατική ήπειρο, με επικεφαλής τη Ρωσία και την Κίνα, που παρασύρουν και άλλα αυταρχικά καθεστώτα, όπως η Βόρεια Κορέα και το Ιράν. Βλέπουμε χιλιάδες στρατιώτες της Βόρειας Κορέας να αναπτύσσονται σε ευρωπαϊκό έδαφος, μαζική κινεζική υλική υποστήριξη να στηρίζει την επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και κοινή υποστήριξη να διοχετεύεται στους συνεχιζόμενους περιφερειακούς πολέμους δι’ αντιπροσώπων (proxy wars) του Ιράν. Πώς μπορούν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά αυτή την ευθυγράμμιση, ώστε να αποτρέψουν την περαιτέρω εξάπλωση αυτών των διαδοχικών κρίσεων;
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Λοιπόν, πρώτα απ’ όλα, πιστεύω ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ήταν μια στιγμή-ορόσημο για την Ευρώπη. Ο πόλεμος επέστρεψε στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Πιστεύαμε ότι αυτό δεν θα συνέβαινε ποτέ. Για όσους από εμάς μεγαλώσαμε με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, φαινόταν εντελώς αδιανόητο ότι θα βρισκόμασταν ποτέ αντιμέτωποι με μια σύγκρουση που έχει διαρκέσει περισσότερο από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και είχε ως αποτέλεσμα έναν τεράστιο αριθμό θυμάτων.
Ήταν μια βαθιά αφύπνιση (reality check) για όλους μας, ειδικά για εμάς τους Ευρωπαίους. Η θεμελιώδης παραδοχή ότι δεν μπορείς να αλλάξεις τα διεθνή σύνορα με τη βία ήταν ένα από τα βασικά μαθήματα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Εάν συμβεί μια παραβίαση του διεθνούς δικαίου, πρέπει να υπερασπιστείς τον εαυτό σου και η διεθνής κοινότητα πρέπει να υποστηρίξει τη χώρα που αμύνεται. Το κάναμε αυτό στην Ευρώπη και, φυσικά, το έπραξαν και οι ΗΠΑ, και ορθώς. Στο κάτω κάτω της γραφής, δεν θέλουμε να επιστρέψουμε σε ένα περιβάλλον όπου το δίκαιο του ισχυρού κυριαρχεί, όπου οι ισχυροί κάνουν ό,τι θέλουν και οι αδύναμοι αναγκάζονται να υποκύψουν».
«Το γεγονός ότι η Ουκρανία είναι επί του παρόντος σε θέση να υπερασπιστεί τον εαυτό της —έχοντας αναπτύξει εντελώς καινοτόμες τεχνολογίες με πολλή ευρωπαϊκή στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη— στέλνει ένα σημαντικό μήνυμα σε οποιονδήποτε επιτιθέμενο. Υπό αυτή την έννοια, η Ουκρανία έχει καταστήσει πολύ σαφές ότι αυτός ο πόλεμος συνεπάγεται ένα τεράστιο κόστος για τον Βλαντιμίρ Πούτιν (Vladimir Putin). Όσο περισσότερο συνεχίζει, τόσο μεγαλύτερο γίνεται αυτό το κόστος, ειδικά εφόσον δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια πραγματική σημαντική πρόοδος (breakthrough) στο στρατιωτικό μέτωπο.
Αυτή η σύγκρουση μας ανάγκασε στην Ευρώπη να πάρουμε στα σοβαρά την ασφάλειά μας. Όταν μιλώ για ασφάλεια γενικά, δεν πρόκειται μόνο για την Ουκρανία· αφορά επίσης τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Η Ελλάδα βρίσκεται στη νοτιοανατολική γωνιά της Ευρώπης, επομένως ανησυχούμε βαθύτατα για όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, εάν υπάρξει κρίση στο Σουδάν —το οποίο χαρακτηρίζεται από έναν συνεχιζόμενο πόλεμο και μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση— αυτή θα μετακυλιστεί αναπόφευκτα στην Ευρώπη μέσω αποσταθεροποιητικών μεταναστευτικών ροών».
«Το να γίνουμε πιο πραγματιστές και ρεαλιστές όσον αφορά το γεγονός ότι ζούμε σε έναν περίπλοκο κόσμο, και το να αναπτύξουμε τις δικές μας ικανότητες για την άσκηση σκληρής ισχύος (hard power) εάν είναι απαραίτητο, αποτελεί ένα σημαντικό σκαλοπάτι για την Ευρώπη».
-
Ναυτικές Αποστολές (Naval Deployments): Για παράδειγμα, αυτή τη στιγμή έχουμε πολεμικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα που προστατεύουν τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς από τις επιθέσεις των Χούθι, και η Ελλάδα έχει ένα σκάφος σταθμευμένο εκεί.
-
Δεσμεύσεις για τη Διατήρηση της Ειρήνης (Peacekeeping Commitments): Αυτοί είναι οι τύποι πρωτοβουλιών σκληρής ασφάλειας που πρέπει να υποστηρίξουμε. Εάν επιτευχθεί λύση σε περιφερειακές συγκρούσεις και ανακύψει ανάγκη για μια ειρηνευτική δύναμη —όχι για επιβολή της ειρήνης (peacemaking), αλλά για διατήρηση της ειρήνης (peacekeeping)— η Ευρώπη πρέπει να βγει μπροστά.
-
Υποστήριξη Συμμάχων (Allied Support): Εάν οι Άραβες φίλοι μας στοχοποιηθούν, πρέπει να είμαστε σε θέση να τους υποστηρίξουμε υλικά, αντί να προσφέρουμε απλώς ωραία λόγια. Πρέπει να σταθούμε σταθερά και να πούμε: “Είμαστε στο πλευρό σας”.
«Τελικά, αυτό δεν είναι απλώς ένα ζήτημα αρχής· είναι επίσης προς το ξεκάθαρο δικό μας συμφέρον. Πιέζω ενεργά την Ευρώπη να πάρει την ασφάλειά της πιο σοβαρά. Αυτό θα απαιτήσει τη δέσμευση πολύ μεγαλύτερων πόρων, οι οποίοι δεν θα πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Θα πρέπει να περιλαμβάνει ευρωπαϊκούς πόρους που κατευθύνονται προς έργα κοινού ενδιαφέροντος. Η ασφάλεια είναι το κατεξοχήν κοινό αγαθό. Εάν υπάρχουν ευρωπαϊκά έργα κοινής ασφάλειας που μας κάνουν όλους πιο ασφαλείς, αυτά θα πρέπει οπωσδήποτε να χρηματοδοτούνται απευθείας από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Δημοσιογράφος: Έχουμε συζητήσει πολλές περίπλοκες προκλήσεις για την ασφάλεια και την ευημερία σας, αλλά δεν έχουμε θίξει μια ιδιαίτερα σημαντική: τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ειδικά στον αμφισβητούμενο χώρο του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Τουρκία επιδιώκει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan), επεκτείνοντας τις διεκδικήσεις της για τη θαλάσσια δικαιοδοσία της σε μεγάλο μέρος του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, γεγονός που προκαλεί συνεχώς περιφερειακές εντάσεις. Αρχικά, όταν αναλάβατε ως Πρωθυπουργός, υπήρξε μια σύντομη ύφεση (détente) μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, αλλά οι τριβές συχνά επανέρχονται στην επιφάνεια. Πώς ισορροπείτε επί του παρόντος τη συνεργασία με την Άγκυρα σε θέματα κυριαρχίας, και πώς θα έπρεπε να μοιάζει ένα ασφαλές καθεστώς στη Μεσόγειο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν πάντα περίπλοκες. Ωστόσο, επιδιώκω συνεχώς να διατηρώ μια λειτουργική, και ιδανικά εποικοδομητική, σχέση με την Τουρκία. Είμαστε προορισμένοι από τη γεωγραφία μας να ζούμε δίπλα-δίπλα· αυτή είναι μια πραγματικότητα που δεν θα αλλάξει ποτέ.
Έχοντας πει αυτό, είναι αναμφισβήτητα αλήθεια ότι κατά την τελευταία δεκαετία, η Τουρκία έχει λειτουργήσει ως αναθεωρητική δύναμη, ιδιαίτερα όσον αφορά τις θαλάσσιες φιλοδοξίες της. Αυτή η προβολή έρχεται σε άμεση σύγκρουση με το διεθνές δίκαιο. Σε απάντηση, έχω καταστήσει μη διαπραγματεύσιμο το ότι η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας δεν θα αμφισβητηθούν ποτέ. Τα δικαιώματά μας πηγάζουν σαφώς από το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες, και δεν μπορούν να αμφισβητηθούν υπό καμία προϋπόθεση.
«Έχουμε μια θεμελιώδη διαφορά με την Τουρκία: την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Εάν η Τουρκία εγείρει άλλες περιθωριακές διεκδικήσεις, απλώς δεν τις αναγνωρίζουμε».
Αυτές οι διεκδικήσεις είναι εντελώς αβάσιμες, και κανένας Έλληνας Πρωθυπουργός δεν θα έμπαινε ποτέ σε διαπραγματεύσεις σχετικά με τον πυρήνα της εδαφικής μας κυριαρχίας. Έχω καταστήσει αυτά τα σημεία απολύτως ξεκάθαρα στον Πρόεδρο Ερντογάν (Erdogan), με τον οποίο διατηρώ μια καλή, λειτουργική σχέση.
Τα τελευταία δύο με τρία χρόνια, έχουμε διατηρήσει μια λογική ύφεση. Εξακολουθούμε να βλέπουμε περιστασιακές εξάρσεις στην προκλητική ρητορική και τη θαλάσσια δραστηριότητα —συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μόλις τον περασμένο μήνα— και παρόλο που ελπίζω ότι αυτές μπορούν να περιοριστούν, δεν είμαι αφελής. Έχω ενισχύσει συστηματικά τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, και βρίσκονται αναμφίβολα στην καλύτερη αποτρεπτική θέση που έχουν βρεθεί ποτέ. Πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε στην ποιοτική υπεροχή και σε ισχυρές συμμαχίες.
Πέρα από το να είμαστε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπάρχει μια ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής στις συνθήκες της ΕΕ την οποία θέλω να ενεργοποιήσω και να κάνω πραγματικότητα. Διατηρούμε επίσης μια πολύ ισχυρή στρατηγική εταιρική σχέση με το Ισραήλ και βαθιές εταιρικές σχέσεις με τις χώρες του Κόλπου. Μια εύρωστη οικονομία, μια ισχυρή εθνική άμυνα και ισχυρές διεθνείς συμμαχίες, σε ισορροπία με τη βούληση για εποικοδομητική συνεργασία με την Τουρκία διατηρώντας παράλληλα αυστηρές κόκκινες γραμμές, είναι η σωστή προσέγγιση για τη διαχείριση της Άγκυρας.
Δημοσιογράφος: Η διμερής σχέση μεταξύ των ΗΠΑ και της Ελλάδας φαίνεται εξαιρετικά ισχυρή, ενισχυμένη από μια ζωντανή ελληνοαμερικανική κοινότητα. Βλέπουμε αυτή τη συγγένεια να μεταφράζεται σε εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας. Ποια είναι η μελλοντική σας ατζέντα για τις σχέσεις ΗΠΑ-Ελλάδας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η σχέση δεν ήταν ποτέ ισχυρότερη. Είναι κρίσιμο ότι αυτή η εταιρική σχέση ξεπερνά πλήρως τις εναλλαγές κυβερνήσεων και διοικήσεων, επειδή στηρίζεται σε δύο μόνιμους πυλώνες: την απίστευτη ελληνοαμερικανική κοινότητα, η οποία λειτουργεί ως φυσική γέφυρα μεταξύ των χωρών μας, και τα βαθιά ευθυγραμμισμένα συμφέροντα ασφαλείας μας στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα απολαμβάνει ευρείας, υπερκομματικής υποστήριξης στο Κογκρέσο των ΗΠΑ.
Έχουμε μια τεράστια ευκαιρία να επεκτείνουμε περαιτέρω τη συνεργασία μας, ιδιαίτερα στο εμπόριο και την ενέργεια:
-
Θαλάσσια Μεταφορά LNG: Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να εξάγουν περισσότερο LNG (Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο), κάτι που αποτελεί σημαντική προτεραιότητα, και η Ευρώπη πρέπει να το αγοράσει. Οι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες κατέχουν το 25% του παγκόσμιου στόλου LNG, παρέχοντας τον απαραίτητο εφοδιαστικό μοχλό για τη μεταφορά αυτών των πόρων.
-
Ο Κάθετος Διάδρομος (The Vertical Corridor): Η Ελλάδα αποτελεί φυσικό ευρωπαϊκό σημείο εισόδου για το αμερικανικό φυσικό αέριο. Έχουμε αναπτύξει την ιδέα του Κάθετου Διαδρόμου, μιας στρατηγικής υποδομής αγωγών που έχει σχεδιαστεί για να τροφοδοτεί τους βόρειους γείτονές μας στα Βαλκάνια μέχρι και την Ουκρανία.
-
Η Πρωτοβουλία IMEC: Αν κοιτάξετε τον χάρτη για τον IMEC (τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης), η Ελλάδα αποτελεί τη φυσική ηπειρωτική πύλη προς την Ευρώπη για το διεθνές εμπόριο.
Πέρα από τις καθαρές επιχειρηματικές και επενδυτικές ευκαιρίες για τα αμερικανικά κεφάλαια, ενισχύουμε επίσης τους δημοκρατικούς μας δεσμούς. Για τις επερχόμενες εκλογές του 2027, η Ελλάδα έχει εφαρμόσει την επιστολική ψήφο για πρώτη φορά, επιτρέποντας στην ελληνική διασπορά που ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες να συμμετέχει ενεργά στις εκλογές μας από το εξωτερικό.
Ιστορικά, τα έθνη μας ήταν πάντα βαθιά συνδεδεμένα. Οι Αμερικανοί Ιδρυτές Πατέρες (Founding Fathers) επηρεάστηκαν βαθιά από την κλασική ελληνική φιλοσοφία και τα αρχαία ιδεώδη της αρετής — όπως αναδεικνύεται στο βιβλίο του Τζέφρι Ρόζεν (Jeffrey Rosen), The Pursuit of Happiness.
Αντίθετα, τα αμερικανικά ιδεώδη ενέπνευσαν τον δικό μας αγώνα για την ανεξαρτησία το 1821. Υπάρχει μια συναρπαστική ιστορία άμεσης αλληλογραφίας μεταξύ του Τόμας Τζέφερσον (Thomas Jefferson) και του Αδαμάντιου Κοραή, του πνευματικού τέκνου της ελληνικής επανάστασης. Έχουμε πολεμήσει δίπλα-δίπλα σε πολλαπλές παγκόσμιες συγκρούσεις, και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη μεταπολεμική μας ανασυγκρότηση μέσω του Σχεδίου Μάρσαλ (Marshall Plan), όταν η Ελλάδα είχε ρημαχτεί από τον πόλεμο. Πρέπει να μιλάμε ανοιχτά για αυτούς τους ιστορικούς δεσμούς και να τους αξιοποιούμε.
Δεν μπορούν όλοι να πληρώσουν. Και το σεβόμαστε.
Αν βρίσκεσαι σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, συνέχισε να μας διαβάζεις δωρεάν. Η ενημέρωση πρέπει να παραμένει προσβάσιμη για όλους.
Αν όμως μπορείς, στήριξέ μας σήμερα. Ορίστε δύο καλοί λόγοι για να το κάνεις:
- Η στήριξή σου ενισχύει άμεσα την ποιότητα και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας μας.
- Κοστίζει λιγότερο από έναν καφέ και η διαδικασία διαρκεί λιγότερο από 1 λεπτό.
Επίλεξε σήμερα να γίνεις συνδρομητής ή δωρητής.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
