Στις 3 Φεβρουαρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) εξέδωσε απόφαση-ορόσημο στην υπόθεση A. κατά Ελλάδας, διαπιστώνοντας παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 6§2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδίκασε την Ελλάδα για προεκδίκαση της ενοχής, πριν την ολοκλήρωση της ποινικής δίκης.

Τα Πραγματικά Περιστατικά

Η υπόθεση αφορά υπάλληλο του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ που κατηγορήθηκε για απάτη, παράβαση καθήκοντος, και υπεξαίρεση εγγράφων το 2013. Η κατηγορουμένη και άλλοι συγκατηγορούμενοι παραπέμφθηκαν σε κοινή δίκη. Ωστόσο, μετά από αναίρεση, διαπιστώθηκε ότι το κλητήριο θέσπισμα ήταν άκυρο, με αποτέλεσμα την παραγραφή των κατηγοριών.

Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Αθηνών, με την απόφαση 2634/2019, διέκοψε τη δίωξη σε βάρος της και διαχώρισε την υπόθεσή της από εκείνη των συγκατηγορουμένων. Παρόλα αυτά, στην ίδια απόφαση, κατά την εξέταση της ποινικής ευθύνης μιας συγκατηγορούμενης για ηθική αυτουργία, το δικαστήριο διατύπωσε εκτενείς αναφορές στη συμπεριφορά της προσφεύγουσας, χρησιμοποιώντας διατυπώσεις που περιέγραφαν λεπτομερώς τις πράξεις της και την “πρόθεσή” της.

Η Κρίση του ΕΔΔΑ

Το Στρασβούργο έκρινε ότι οι διατυπώσεις του εθνικού δικαστηρίου υπερέβησαν τα αναγκαία όρια για την αιτιολόγηση της καταδίκης της συγκατηγορούμενης για ηθική αυτουργία. Συγκεκριμένα:

– Το δικαστήριο διαπίστωσε την “πρόθεση” (δόλο) της προσφεύγουσας, στοιχείο που δεν ήταν αναγκαίο για τη θεμελίωση της ηθικής αυτουργίας

– Αναφέρθηκε επανειλημμένως στην προσφεύγουσα ως “κατηγορουμένη” ή με το ονοματεπώνυμό της, χωρίς να διευκρινίσει ότι η ποινική της ευθύνη θα κρινόταν σε ξεχωριστή διαδικασία

– Οι διατυπώσεις αυτές συνιστούσαν πρόωρη έκφραση ενοχής

Το ΕΔΔΑ υπογράμμισε ότι, παρότι η προσφεύγουσα δεν είχε τελικά καταδικαστεί (η υπόθεσή της έληξε λόγω παραγραφής), το τεκμήριο αθωότητας παραβιάστηκε από τη στιγμή που το δικαστήριο εξέφρασε πρόωρα κρίση περί της ενοχής της.

Η Αποζημίωση

Το Δικαστήριο επιδίκασε στην προσφεύγουσα 3.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη.

Σχόλιο του Δικηγόρου

Η απόφαση αυτή αποτελεί σημαντική υπενθύμιση των ορίων που πρέπει να τηρούν τα ποινικά δικαστήρια κατά την αιτιολόγηση των αποφάσεών τους», δηλώνει ο Αλέξης Αναγνωστάκης, ο δικηγόρος που εκπροσώπησε την προσφεύγουσα ενώπιον του ΕΔΔΑ.

«Το τεκμήριο αθωότητας δεν είναι απλώς τυπική εγγύηση—είναι θεμελιώδες δικαίωμα που προστατεύει την αξιοπρέπεια και τη φήμη κάθε κατηγορούμενου, μέχρι την τελεσίδικη απόφαση. Τα δικαστήρια οφείλουν να διατυπώνονται με ιδιαίτερη προσοχή όταν αναφέρονται σε πρόσωπα των οποίων η ποινική ευθύνη δεν αποτελεί αντικείμενο της εκκρεμούς δίκης. Το ΕΔΔΑ επιβεβαιώνει ότι η αρχή της αμεροληψίας και του σεβασμού των δικαιωμάτων υπερισχύει κάθε διαδικαστικής σκοπιμότητας.».