Ο de facto ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, φέρεται να πιέζει τον Ντόναλντ Τραμπ να συνεχίσει τον πόλεμο κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανοϊσραηλινή στρατιωτική εκστρατεία αποτελεί «ιστορική ευκαιρία» για την αναδιαμόρφωση της Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί από Αμερικανούς αξιωματούχους για τις συνομιλίες, και τα οποία επικαλούνται οι New York Times.

Σε μια σειρά επαφών την τελευταία εβδομάδα, ο πρίγκιπας Μοχάμεντ φέρεται να μετέφερε στον Τραμπ ότι πρέπει να επιδιώξει την καταστροφή της σκληροπυρηνικής κυβέρνησης του Ιράν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Ο πρίγκιπας υποστηρίζει ότι το Ιράν αποτελεί μακροπρόθεσμη απειλή για τον Κόλπο, η οποία μπορεί να εξαλειφθεί μόνο με την ανατροπή του καθεστώτος.

Ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, βλέπει επίσης το Ιράν ως μακροπρόθεσμη απειλή, ωστόσο αναλυτές εκτιμούν ότι το Ισραήλ πιθανότατα θα θεωρούσε επιτυχία ένα αποτυχημένο ιρανικό κράτος, βυθισμένο σε εσωτερική αναταραχή και ανίκανο να απειλήσει το Ισραήλ. Αντίθετα, η Σαουδική Αραβία θεωρεί ότι ένα αποτυχημένο κράτος στο Ιράν θα αποτελούσε σοβαρή και άμεση απειλή για την ασφάλειά της.

Παράλληλα, υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι τόσο στη Σαουδική Αραβία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν ότι αν η σύγκρουση παραταθεί, το Ιράν μπορεί να εξαπολύσει ολοένα και πιο σφοδρές επιθέσεις σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, ενώ οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να παγιδευτούν σε έναν ατέρμονο πόλεμο.

AP Evan Vucci

Δημόσια, ο Τραμπ έχει εμφανιστεί αντιφατικός, άλλοτε αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει σύντομα και άλλοτε ότι θα κλιμακωθεί. Τη Δευτέρα ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι υπήρξαν «παραγωγικές συνομιλίες» με το Ιράν για μια πλήρη επίλυση της σύγκρουσης, αν και η Τεχεράνη αμφισβήτησε ότι διεξάγονται διαπραγματεύσεις.

Οι συνέπειες του πολέμου για την οικονομία και την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας είναι τεράστιες. Οι ιρανικές επιθέσεις με drones και πυραύλους, ως απάντηση στην αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία, έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην αγορά πετρελαίου.

“Λάθος η αποκλιμάκωση” – Η συμβουλή του πρίγκιπα Μοχάμεντ στον Τραμπ

Σαουδαραβικές αρχές απέρριψαν τον ισχυρισμό ότι ο πρίγκιπας πιέζει για συνέχιση του πολέμου. «Το βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας έχει πάντα στηρίξει μια ειρηνική λύση σε αυτή τη σύγκρουση, ακόμη και πριν ξεκινήσει», ανέφερε ανακοίνωση της κυβέρνησης, τονίζοντας ότι οι επαφές με την αμερικανική πλευρά συνεχίζονται.

«Κύρια ανησυχία μας σήμερα είναι να προστατεύσουμε τους πολίτες μας και τις πολιτικές υποδομές από τις καθημερινές επιθέσεις», προστίθεται στην ανακοίνωση. «Το Ιράν επέλεξε επικίνδυνη κλιμάκωση αντί για σοβαρές διπλωματικές λύσεις, κάτι που βλάπτει όλους τους εμπλεκόμενους, αλλά περισσότερο το ίδιο το Ιράν».

Παρά ταύτα, σύμφωνα με τις πηγές, ο Τραμπ έχει εξετάσει το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης, όμως ο πρίγκιπας Μοχάμεντ τον έχει προειδοποιήσει ότι αυτό θα ήταν λάθος και έχει πιέσει για πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές ώστε να αποδυναμωθεί η κυβέρνηση στην Τεχεράνη.

Το ρεπορτάζ βασίζεται σε συνεντεύξεις με άτομα που έχουν συνομιλήσει με Αμερικανούς αξιωματούχους και μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης των συνομιλιών του Τραμπ με ξένους ηγέτες.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, δήλωσε ότι η κυβέρνηση «δεν σχολιάζει τις ιδιωτικές συνομιλίες του προέδρου».

Ο πρίγκιπας Μοχάμεντ, ο οποίος έχει επιβάλει αυστηρό έλεγχο στο εσωτερικό της χώρας, διατηρεί στενή σχέση με τον Τραμπ και έχει επηρεάσει αποφάσεις του στο παρελθόν. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχει προτείνει ακόμη και την αποστολή αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν για την κατάληψη ενεργειακών υποδομών και την ανατροπή της κυβέρνησης.

Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ εξετάζει πιο σοβαρά το ενδεχόμενο στρατιωτικής επιχείρησης για την κατάληψη του νησιού Χαργκ, κεντρικού κόμβου της ιρανικής πετρελαϊκής υποδομής — μια επιχείρηση που θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Ο πρίγκιπας φέρεται να έχει ταχθεί υπέρ χερσαίων επιχειρήσεων στις συνομιλίες του με τον Τραμπ.

AP Mark Schiefelbein

Γιατί η Σαουδική Αραβία θέλει να συνεχιστεί ο πόλεμος

Η στάση της Σαουδικής Αραβίας επηρεάζεται έντονα και από οικονομικούς παράγοντες. Από την έναρξη του πολέμου, οι ιρανικές επιθέσεις έχουν περιορίσει σημαντικά τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται η πλειονότητα του πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Κουβέιτ.

Αναλυτές εκτιμούν ότι, παρότι ο πρίγκιπας θα προτιμούσε να αποφευχθεί ο πόλεμος, φοβάται ότι μια πρόωρη αποχώρηση των ΗΠΑ θα αφήσει τη Σαουδική Αραβία εκτεθειμένη σε ένα ενισχυμένο Ιράν.

Σε αυτό το σενάριο, μια «μισοτελειωμένη» στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε συχνές επιθέσεις από το Ιράν, ενώ θα του επέτρεπε να κλείνει περιοδικά το Στενό του Ορμούζ.

«Οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι θέλουν σίγουρα να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά έχει σημασία το πώς θα τελειώσει», δήλωσε η αναλύτρια Γιασμίν Φαρούκ.

Μια επίθεση του 2019, που αποδίδεται στο Ιράν και έπληξε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, είχε ως αποτέλεσμα την προσωρινή απώλεια του μισού της παραγωγής πετρελαίου της χώρας και οδήγησε τον πρίγκιπα να επανεξετάσει τη στάση του.

Αργότερα, η Σαουδική Αραβία επιδίωξε εξομάλυνση των σχέσεων με το Ιράν, αποκαθιστώντας διπλωματικές σχέσεις το 2023, εν μέρει επειδή διαπίστωσε ότι η συμμαχία με τις ΗΠΑ δεν παρείχε πλήρη προστασία.

Ανάλογη προσέγγιση ακολούθησαν και άλλες χώρες της περιοχής, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μετά την απόφαση του Τραμπ να ξεκινήσει τον πόλεμο — παρά τις επιφυλάξεις κυβερνήσεων του Κόλπου — το Ιράν απάντησε με μαζικές επιθέσεις πυραύλων και drones, ανατρέποντας τις προσπάθειες προσέγγισης.

«Όποια εμπιστοσύνη υπήρχε έχει πλέον καταρρεύσει πλήρως», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας.

Η χώρα διαθέτει σημαντικά αποθέματα αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot για την αντιμετώπιση των επιθέσεων, όμως τα αποθέματα αυτά είναι περιορισμένα παγκοσμίως. Ήδη επιθέσεις έχουν πλήξει διυλιστήριο και την αμερικανική πρεσβεία, ενώ θραύσματα έχουν προκαλέσει θανάτους και τραυματισμούς ξένων εργαζομένων.

Αναλυτές σημειώνουν ότι η Σαουδική Αραβία φοβάται ιδιαίτερα ένα σενάριο κατάρρευσης του Ιράν, καθώς ένοπλες ομάδες ή στρατιωτικά στοιχεία θα μπορούσαν να συνεχίσουν επιθέσεις, κυρίως εναντίον ενεργειακών στόχων.

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν επίσης ότι ο πρίγκιπας βλέπει τον πόλεμο ως ευκαιρία ενίσχυσης της επιρροής της Σαουδικής Αραβίας στη Μέση Ανατολή και πιστεύει ότι η χώρα μπορεί να προστατευθεί ακόμη και σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης.