Σε μία ριζική επαναδιαπραγμάτευση του πλαισίου λειτουργίας των ξένων επενδύσεων και της εκμετάλλευσης του εθνικού πλούτου προχώρησε ο ηγέτης της Μπουρκίνα Φάσο, λοχαγός Ιμπραήμ Τραορέ (Ibrahim Traoré), θέτοντας νέους, απαρέγκλιτους κανόνες για τη διεθνή επιχειρηματική δραστηριότητα στη χώρα.
Σε ομιλία του που καταγράφει ευρύτατη διάδοση σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο —όπως μετέδωσε το δίκτυο African Nugget—, ο Τραορέ διαμήνυσε ότι η Ουαγκαντούγκου δεν κλείνει τις πόρτες της στη διεθνή συνεργασία, αλλά αναδιατάσσει πλήρως τους συσχετισμούς εξουσίας ως προς το ποιος ορίζει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Διακηρύσσοντας ότι οι πλουτοπαραγωγικοί πόροι ανήκουν πλέον ολοκληρωτικά στο κράτος, ο επικεφαλής της Μπουρκίνα Φάσο προειδοποίησε ότι όποιος προσεγγίζει τη χώρα με αποικιακή νοοτροπία «αφέντη» αντιμετωπίζοντας τον τοπικό πληθυσμό ως «σκλάβους» θα απελαύνεται με συνοπτικές διαδικασίες, προτάσσοντας τον σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας και την ισότιμη κατανομή των κερδών.
Το τέλος του αποικιακού μοντέλου: «Οι πόροι ανήκουν 100% σε εμάς»
Στο επίκεντρο της παρέμβασης του Ιμπραήμ Τραορέ τίθεται η κατάργηση των ιστορικών πρακτικών εκμετάλλευσης, με μία φράση που συμπυκνώνει τη φιλοσοφία της νέας περιόδου για τη χώρα της Δυτικής Αφρικής:
«Όποιος θέλει να συνεργαστεί μαζί μας είναι ευπρόσδεκτος… αλλά πλέον στην Μπουρκίνα Φάσο, οι πόροι ανήκουν σε εμάς κατά 100%. Εάν έρθουν με το πνεύμα του αφέντη για να μας μεταχειριστούν σαν σκλάβους, θα τους απελάσουμε».
Όπως διευκρινίζεται μέσα από το πλήρες περιεχόμενο της τοποθέτησής του, ο ηγέτης της χώρας δεν αρνείται τη δυνατότητα άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας από ξένες εταιρείες, αλλά απορρίπτει κατηγορηματικά τους παλαιούς όρους συναλλαγής.
Το προηγούμενο μοντέλο λειτουργούσε με απλούς και ετεροβαρείς κανόνες: ξένες επιχειρήσεις εγκαθίσταντο στη χώρα, εξόρυσσαν τον χρυσό και το ουράνιο ή συνέλεγαν το βαμβάκι, αφήνοντας πίσω τους μόνο ένα ελάχιστο κλάσμα του πλούτου. Οι συμβάσεις συντάσσονταν σε γλώσσα που οι τοπικές κοινότητες αδυνατούσαν να αναγνώσουν, ενώ τα κέρδη φυγαδεύονταν εκτός των συνόρων προτού καν στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών. Αυτή η νοοτροπία του «αφέντη», όπως υπογράμμισε, δεν αποτελούσε απλώς μία μεταφορά, αλλά ένα εφαρμοσμένο επιχειρηματικό μοντέλο δεκαετιών, το οποίο πλέον θεωρείται οριστικά παρελθόν.
Από 40% έως 50% στη βάση της προσφοράς: «Συζήτηση με όρους ισοτιμίας, όχι εκμετάλλευσης»
Περιγράφοντας το νέο πλαίσιο οικονομικών συμφωνιών, ο Τραορέ ξεκαθάρισε ότι η Μπουρκίνα Φάσο παραμένει ανοιχτή στη συνδιαμόρφωση αμοιβαία επωφελών συνεργασιών, υπό την προϋπόθεση ότι οι επενδυτές εγκαταλείπουν ρατσιστικές και υποτιμητικές αντιλήψεις:
«Οι πόροι ανήκουν σε εμάς κατά 100%. Αλλά ανάλογα με το τι φέρνετε, μπορούμε να αξιολογήσουμε και να πούμε: θα δώσουμε το 40%, ή το 45%, ή ακόμα και το 50%. Και τελειώσαμε. Αυτό είναι μια συζήτηση. Αλλά αν δεν θέλετε να έρθετε με αυτόν τον τρόπο και έρχεστε με τη νοοτροπία που λέει “είναι νέγροι, θα πάρουμε ό,τι θέλουμε”, αυτό δεν λειτουργεί».
Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει τη συζήτηση από τη μονομερή παραχώρηση στην αυστηρή αξιολόγηση της προστιθέμενης αξίας που εισφέρει ο επενδυτής —σε υποδομές, τεχνογνωσία και κεφάλαια— καθιστώντας σαφές ότι τα ποσοστά απόδοσης θα αποτελούν προϊόν σκληρής αλλά ισότιμης διαπραγμάτευσης.
Σεβασμός των συμβάσεων και της κυριαρχίας: Η διαχωριστική γραμμή εταίρου και θηρευτή
Η τήρηση των συμφωνηθέντων τίθεται ως απαρέγκλιτος όρος για την παραμονή οποιουδήποτε οικονομικού παράγοντα στη χώρα. Ο επικεφαλής της Μπουρκίνα Φάσο κατέστησε σαφές ότι η παραβίαση των συμβατικών υποχρεώσεων θα επιφέρει άμεσο τερματισμό της δραστηριότητας:
«Αν έρθει με το πνεύμα του αφέντη, θέλοντας να μεταχειρίζεται σκλάβους, θα τον πετάξουμε έξω. Και τελείωσε. Αλλά αν θέλετε να αντιμετωπιστείτε με ευφυΐα και χωρίς υστεροβουλία, συζητάμε. Το συμβόλαιο είναι ξεκάθαρο. Εάν βγείτε έξω από το συμβόλαιο, σας λέμε να γυρίσετε πίσω στο σπίτι σας. Είναι ο σεβασμός για την κυριαρχία μας, για την ανεξαρτησία μας. Αυτό είναι πολύ σημαντικό».
Η τοποθέτηση αυτή αποσαφηνίζει ότι η πολιτική γραμμή της Ουαγκαντούγκου δεν εμφορείται από ξενοφοβία, αλλά δομείται γύρω από την προάσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας και της δυνατότητας ουσιαστικής διαπραγμάτευσης, χαράσσοντας μία καθαρή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον ισότιμο εμπορικό εταίρο και τον οικονομικό θηρευτή.



