Η αιφνιδιαστική απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ αντηχεί στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, αποκαλύπτοντας ρωγμές στο ισχυρό καρτέλ πετρελαίου καθώς οι ποσοστώσεις παραγωγής κινδυνεύουν να παρακινήσουν και άλλα μέλη να ακολουθήσουν το παράδειγμα τους.

Η απόφαση της χώρας έρχεται μετά από εβδομάδες επιθέσεων με πυραύλους και drones από το άλλο μέλος του ΟΠΕΚ, το Ιράν, με τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ να διαταράσσει τις εξαγωγές της, ασκώντας πίεση στον πυρήνα της οικονομίας της. «Η έξοδος των ΗΑΕ είναι ένα ακόμη κεφάλαιο στην αλλαγή της σύνθεσης της ομάδας», δήλωσε ο Άντι Λίποου, πρόεδρος της Lipow Oil Associates. «Αν οι χώρες που τηρούν την ποσοστία τους απογοητευτούν με αυτές που δεν το κάνουν, θα μπορούσαμε να δούμε επιπλέον αποχωρήσεις που θα μπορούσαν τελικά να κάνουν τον ΟΠΕΚ αδιάφορο ως καρτέλ», είπε στο CNBC.

Προηγούμενες αποχωρήσεις

Χώρες, όπως το Κατάρ, το Εκουαδόρ και η Αγκόλα, έχουν αποχωρήσει από την ομάδα τα τελευταία χρόνια, επικαλούμενες απογοήτευση με τα ποσοστά ή μεταβαλλόμενες εθνικές προτεραιότητες. Η Ανγκόλα αποχώρησε το 2024, ενώ το Κατάρ τερμάτισε την ιδιότητά του το 2019. Το καρτέλ έχει εδώ και καιρό αντιμετωπίσει άνιση συμμόρφωση, με ορισμένα μέλη ιστορικά να υπερβαίνουν τα ποσοστά παραγωγής τους, συμπεριλαμβανομένων του Ιράκ και του Καζακστάν.

«Ενώ τα ΗΑΕ έχουν αποχωρήσει από τον ΟΠΕΚ, δεν ήταν οι πρώτοι και μπορεί να μην είναι οι τελευταίοι», πρόσθεσε ο Λίποου. Χώρες που είναι κουρασμένες από το να βλέπουν τα μέλη του ΟΠΕΚ και του ΟΠΕΚ+ να παραβιάζουν συνεχώς τις ποσοστώσεις τους είναι υποψήφιες να αποχωρήσουν από αυτές τις ομάδες.

Στο επίκεντρο της απόφασης των ΗΑΕ βρίσκεται μια γνωστή ένταση: τα μέλη που έχουν επενδύσει σημαντικά στην αύξηση της παραγωγικής ικανότητας είναι ολοένα και πιο απρόθυμα να περιορίζονται από ποσοστώσεις που έχουν σχεδιαστεί για να υποστηρίζουν τις τιμές. Η χώρα άντλησε περίπου 2,37 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο, σε σύγκριση με τη βιώσιμη ικανότητά της που ανέρχεται σε περίπου 4,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της IEA.

Οι αναλυτές ανέφεραν αρκετές πιθανές χώρες «υψηλού κινδύνου αποχώρησης», που δυσανασχετούν με τους περιορισμούς του ΟΠΕΚ+, και θα μπορούσαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν την ένταξή τους. Ο Ματ Σμιθ, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου στην Kpler, ανέφερε το Καζακστάν ως βασικό υποψήφιο, σημειώνοντας την επίμονη υπερπαραγωγή του. «Το Καζακστάν υπερπαρήγαγε σημαντικά πέρυσι, και έτσι μπορεί να το βλέπουν αυτό ως μια πιθανή διέξοδο για να αποχωρήσουν από την ομάδα επίσης», είπε ο Σμιθ, προσθέτοντας ότι η Νιγηρία θα μπορούσε επίσης να είναι μια χώρα που πρέπει να παρακολουθήσουμε.

Νιγηρία – Βενεζουέλα

Η Νιγηρία, ο μεγαλύτερος παραγωγός αργού πετρελαίου στην Αφρική, έχει δώσει αυξανόμενη προτεραιότητα στην εγχώρια διύλιση, ιδιαίτερα μέσω του διυλιστηρίου Dangote, μειώνοντας την εξάρτησή της από τις εξαγωγικές αγορές και ενδεχομένως εξασθενώντας το κίνητρό της να παραμείνει δεσμευμένη από ποσοστώσεις.

Ο Σμιθ εξήγησε ότι η αύξηση της παραγωγής του διυλιστηρίου Dangote σημαίνει ότι μπορεί να επεξεργάζεται περισσότερο πετρέλαιο στο εσωτερικό και να αποκομίζει περιθώρια κέρδους από καύσιμα υψηλότερης αξίας. Αυτό μειώνει την εξάρτησή της από τη στρατηγική του ΟΠΕΚ για την υποστήριξη των τιμών του αργού μέσω περιορισμών στην προσφορά και αντίθετα αυξάνει την εστίασή της στη μεγιστοποίηση των όγκων και των αποδόσεων της κατώτερης αλυσίδας.

«Η Νιγηρία βρίσκεται σε παρόμοια θέση σχετικά με το να μην θέλει να περιοριστεί: είναι ένας πιθανός κίνδυνος φυγής επειδή γίνεται πιο αυτάρκης», σημείωσε ο Σμιθ. «Ανακατευθύνοντας την εγχώρια παραγωγή αργού πετρελαίου της προς το διυλιστήριο Dangote, η Νιγηρία εξαρτάται λιγότερο από τις παγκόσμιες δυναμικές της αγοράς».

Η Βενεζουέλα είναι ένας άλλος πιθανός υποψήφιος προς αποχώρηση, είπαν οι παρατηρητές της αγοράς. Με την παραγωγή να ανακάμπτει ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν και με την πιθανή εμφάνιση ενός πιο φιλικού προς τις ΗΠΑ πολιτικού περιβάλλοντος, η Καράκας θα μπορούσε να επιδιώξει μεγαλύτερη ευελιξία. «Η Βενεζουέλα θα μπορούσε να είναι η επόμενη στη σειρά μετά την αλλαγή ηγεσίας εκεί προς μια πιο φιλική προς τις Η.Π.Α. θέση», είπε ο Σαούλ Καβόνικ, αναλυτής ενέργειας στην MST Marquee.

Ο Σμιθ της Kpler είπε επίσης ότι η Βενεζουέλα ήταν υποψήφιος προς αποχώρηση επειδή έχει αυξήσει την παραγωγή και τις εξαγωγές με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι αναμενόταν. Οι εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας αυξήθηκαν πάνω από ένα εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο για πρώτη φορά από τον Σεπτέμβριο. Ο ΟΠΕΚ+ επιβάλλει βασικούς ποσοτικούς στόχους παραγωγής που, σύμφωνα με πληροφορίες, μειώνουν την παραγωγή κατά περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέχρι το τέλος του 2026.

Ποσοστώσεις κι εξαιρέσεις

Οκτώ βασικοί παραγωγοί του OPEC+, συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας, συμφώνησαν στις 5 Απριλίου να αρχίσουν μια προσεκτική χαλάρωση των εθελοντικών περικοπών παραγωγής τους, επιστρέφοντας σταδιακά περίπου 206.000 βαρέλια ημερησίως στην αγορά τον Μάιο από μια ευρύτερη μείωση 1,65 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως που εισήχθη για πρώτη φορά το 2023, σύμφωνα με επίσημη δήλωση του OPEC.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ έρχεται καθώς ο ΟΠΕΚ παλεύει με τη διάσπαση. Ορισμένα μέλη, συμπεριλαμβανομένων του Ιράν, της Λιβύης και της Βενεζουέλας, έχουν εξαιρεθεί από τις ποσοστώσεις λόγω κυρώσεων ή συγκρούσεων, περιπλέκοντας τις προσπάθειες για τη διατήρηση της συνοχής. Ο Λίποου σημείωσε ότι η απογοήτευση λόγω της άνισης συμμόρφωσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες αποχωρήσεις. «Χώρες που είναι κουρασμένες από το να βλέπουν τα μέλη του ΟΠΕΚ και του ΟΠΕΚ+ να παραβιάζουν συνεχώς τις ποσοστώσεις τους είναι υποψήφιες να αποχωρήσουν από αυτές τις ομάδες».

Η μειωμένη συνοχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο ασταθείς αγορές πετρελαίου. Ο Μπομπ ΜακΝάλι, πρόεδρος της Rapidan Energy Group, δήλωσε ότι οποιαδήποτε διάβρωση της πειθαρχίας του ΟΠΕΚ+ θα ενίσχυε πιθανώς την τιμή και θα προκαλούσε τεράστια μεταβλητότητα στην αγορά.

topontiki.gr