Έντονο προβληματισμό και σφοδρή διπλωματική αντίδραση στις Βρυξέλλες προκάλεσαν τα στιγμιότυπα από την τελετή ταφής του Ράτκο Μλάντιτς (Ratko Mladić) στη σερβική πρωτεύουσα, με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Ursula von der Leyen) να παρεμβαίνει δημόσια για να καταδικάσει τα στοιχεία επίσημης κρατικής εκπροσώπησης.

Σε γραπτή δήλωσή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η επικεφαλής της Κομισιόν χαρακτήρισε «σοκαριστικές» τις εικόνες από το Βελιγράδι, υπενθυμίζοντας ότι ο πρώην στρατιωτικός διοικητής των Σερβοβοσνίων υπήρξε καταδικασμένος εγκληματίας πολέμου που άφησε την τελευταία του πνοή στη φυλακή εκτίοντας ισόβια κάθειρξη για τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα.

Παράλληλα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις ενταξιακές φιλοδοξίες της Σερβίας, τονίζοντας ότι η παρουσία ανώτατων αξιωματούχων στην κηδεία μαρτυρά αδυναμία αναμέτρησης με το παρελθόν και συγκρούεται ευθέως με τις αξίες στις οποίες εδράζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η καταδίκη για γενοκτονία και ο θάνατος υπό καθεστώς ισόβιας κάθειρξης

Στην τοποθέτησή της, η κ. Φον ντερ Λάιεν έθεσε με απόλυτη σαφήνεια το νομικό και ιστορικό πλαίσιο της φυσιογνωμίας του Ράτκο Μλάντιτς, απορρίπτοντας κάθε απόπειρα εξωραϊσμού των πεπραγμένων του κατά τους πολέμους της πρώην Γιουγκοσλαβίας:

«Οι εικόνες από τη χθεσινή κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς στο Βελιγράδι ήταν σοκαριστικές. Ο Ράτκο Μλάντιτς ήταν ένας καταδικασμένος εγκληματίας πολέμου. Ήταν υπεύθυνος για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Πέθανε εκτίοντας ποινή ισόβιας κάθειρξης για τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα και άλλα εγκλήματα».

Η υπενθύμιση των τελεσίδικων αποφάσεων της διεθνούς δικαιοσύνης για τα γεγονότα της Σρεμπρένιτσα και τις μαζικές θηριωδίες του 1995 υπογραμμίζει την αταλάντευτη θέση της ευρωπαϊκής ηγεσίας απέναντι στην ιστορική καταγραφή των γεγονότων.

Η παρουσία Σέρβων αξιωματούχων και η σύγκρουση με το ευρωπαϊκό μέλλον

Το σημείο που προκάλεσε την εντονότερη ενόχληση των ευρωπαϊκών θεσμών εντοπίζεται στα στοιχεία επίσημης κρατικής νομιμοποίησης που συνόδευσαν την τελετή. Η συμμετοχή υψηλόβαθμων κυβερνητικών παραγόντων της Σερβίας ερμηνεύεται από τις Βρυξέλλες ως ένα επικίνδυνο βήμα οπισθοδρόμησης:

«Τα στοιχεία επίσημης υποστήριξης και η παρουσία ορισμένων ανώτερων Σέρβων αξιωματούχων στην κηδεία είναι βαθιά λυπηρά. Καταδεικνύουν μια αποτυχία αντιπαράθεσης με ένα σκοτεινό κεφάλαιο της πρόσφατης ιστορίας της Ευρώπης και έρχονται σε αντίθεση με τις αξίες που στηρίζουν την πορεία της Σερβίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν, η άρνηση απερίφραστης αποστασιοποίησης από πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για τα βαρύτερα αδικήματα του διεθνούς ποινικού δικαίου θέτει υπό αμφισβήτηση την προσήλωση της χώρας στις θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου, οι οποίες αποτελούν απαρέγκλιτη προϋπόθεση για οποιαδήποτε μελλοντική ένταξη στην ευρωπαϊκή οικογένεια.

Η απόδοση τιμής στα θύματα της πρώην Γιουγκοσλαβίας

Πέρα από την πολιτική και θεσμική κριτική προς το Βελιγράδι, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θέλησε να επαναφέρει στο επίκεντρο τη μνήμη των θυμάτων των εθνοτικών συγκρούσεων στα Βαλκάνια, κλείνοντας την παρέμβασή της με ένα σαφές μήνυμα συμπαράστασης:

«Οι σκέψεις μας είναι με όλα τα θύματα των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν στις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας».