Σε ηχογραφημένη, στις 14 Αυγούστου του 1978, αφήγησή της η αείμνηστη μητέρα μου Μαρία σύζυγος Εμμανουήλ Φωτάκη, κόρη του Στέφανου και της Καλλιόπης Παραδεισανού αναφέρει συνοπτικά : Το πρωινό της 14ης Ιουλίου του 1943, προτού ξημερώσει, οι Γερμανοί κυκλώσανε τον Άϊ Γιάννη. Σκοπός τους ήτανε, μετά από ανακρίσεις και έρευνες να μάθουνε  πού κρύβονται  οι Άγγλοι με τους ασυρμάτους και οι αντάρτες αντιστασιακοί, αλλά βρήκανε όλα τα στόματα κλειστά.

Συγκεντρώσανε λοιπόν όλους τους άνδρες και τα γυναικόπαιδα, όσοι δεν καταφέρανε να διαφύγουνε, στη δυτική πλευρά της εκκλησίας των Τεσσάρων Μαρτύρων και τους στήσανε όλους στον τοίχο. Θέλανε να εντοπίσουνε τις δύο αδελφές του «παππού της αντίστασης» Μανώλη Παπαδογιάννη, την Καλλιώ και τη Βαγγελιά, να τις συλλάβουνε και να τις αναγκάσουνε να ομολογήσουνε.

Σε απόσταση  10 περίπου μέτρων, όπου βρίσκεται το πατρικό σπίτι μπήκανε μέσα  οι Γερμανοί, μαζί με έναν Γερμανόφιλο προδότη τον οποίο είχανε μαζί τους, με το επώνυμο Kυπαρίσης, ο οποίος ως φαίνεται γνώριζε και υπέδειξε σ’ αυτούς από μια κλειδαρότρυπα τις αναζητούμενες. Δεν ήτανε απόλυτα βέβαιη για τον τόπο καταγωγής του Κυπαρίση, γι αυτό και δεν καταγράφηκε τότε.

Η συνέχεια είναι γνωστή και καταγραμμένη, συλλήψεις, φυλακίσεις, βασανιστήρια, καταδίκη δις εις θάνατο και εν τέλει πνιγμός στη θαλάσσια περιοχή έξω από τη Σούδα, με τον τορπιλισμό του πλοίου Simfra, στα αμπάρια του οποίου τους είχανε φορτώσει μαζί με άλλους πατριώτες, στις 20 Οκτωβρίου του 1943.

Από τις παρακάτω πρόσφατες δημοσιεύσεις θεωρώ πλέον βέβαιο ότι, μετά από ογδόντα τρία  χρόνια, επιβεβαιώνεται και αποκαλύπτεται η ταυτότητα του ατόμου που υπέδειξε στους Γερμανούς τα πρόσωπα των αείμνηστων παππούδων μου Στέφανου Παραδεισανού, Καλλιόπης Παραδεισανού-Παπαδογιάννη και της θείας Ευαγγελίας Δανδουλάκη-Παπαδογιάννη.

Δυστυχώς επιβεβαιώνεται ο βρώμικος ρόλος κοινοταρχών της Γερμανοκατοχής.

Ευχαριστώ θερμά τους διαδικτυακούς φίλους, τόσο τον Κωστή Πατένα όσο και τον Ζαχαρία  Νικολακάκη, που με βοηθήσανε να συσχετίσω και να επιβεβαιώσω την πολύ σημαντική δυσάρεστη πληροφορία-εξιστόρηση των γεγονότων από τη μητέρα μου.

Τούτα τα λίγα λόγια, ως πρόσφορο αναπαύσεως της ψυχής της πολύπαθης μητέρας μου και θυμίαμα μνήμης των υπέρ πατρίδος αγωνιστών-θυμάτων παππούδων μου. Αιώνια η μνήμη τους.

Φωτογραφία θέματος: Από την επίσκεψη του Lidio Cipriani το 1942, στο χωριό Βισταγή της επαρχίας Αμαρίου Νομού Ρεθύμνης. Στην φωτογραφία βλέπουμε τον φιλογερμανό κοινοτάρχη Κυπαρίση, την σύζυγό του, τον Lidio Cipriani και τον ιερέα του χωριού. ………………………………….

Σε άλλο δημοσίευμά του ο Ζαχαρίας Ι. Νικολακάκης αναφέρει : Ένα μικρό λεύκωμα με λήψεις, από τις συλλογές του Lidio Cipriani, του Ιταλού ανθρωπολόγου που ταξίδεψε μέχρι την Κρήτη, για να μελετήσει τα ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά των ντόπιων. Ήταν οπαδός και υπέρμαχος του ρατσιστικού φασιστικού φυλετισμού.

……………………………………………………..

Ιανουάριος 8 του 2026   Σταύρος Φωτάκης