Ένας χάρτης, δύο αδυναμίες και ένα «παιχνίδι κοτόπουλου» με πυρηνική διάσταση — Πώς το κλείσιμο των Στενών απειλεί με κατάρρευση την Ιαπωνία, τα κράτη του Κόλπου και το πετροδολάριο, ενώ η καταστροφή υδάτινων υποδομών μετατρέπει το ορεινό φρούριο του Ιράν σε φυλακή

Τριάντα τρία χιλιόμετρα πλάτος. Ένα στενό τόσο μικρό που θεωρητικά ένας κολυμβητής θα μπορούσε να το διασχίσει. Κι όμως, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν, σύμφωνα με τον καθηγητή Τζιάνγκ, τον «πυρήνα του κόσμου» — το σημείο από το οποίο διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, και γύρω από το οποίο θα κριθεί η πορεία του πολέμου στο Ιράν.

Σε ανάλυση που κυκλοφορεί ευρέως στο διαδίκτυο, ο καθηγητής χρησιμοποιεί έναν και μόνο χάρτη της περιοχής για να εξηγήσει γιατί αυτή η σύρραξη δεν μοιάζει με καμία προηγούμενη — και γιατί, στο χειρότερο σενάριο, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παγκόσμια σύγκρουση.

Το στενό που τρέφει μισό πλανήτη

Η γεωστρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ δεν είναι καινούργια πληροφορία. Αυτό που ο καθηγητής Τζιάνγκ τονίζει, ωστόσο, είναι η κλίμακα εξάρτησης: η Ινδία στηρίζεται στα Στενά για το 60% του πετρελαίου της, η Κίνα για το 40%, η Ιαπωνία για το 75%. Ο ίδιος επικαλείται δηλώσεις του Ιάπωνα πρωθυπουργού Τακιίτσι, σύμφωνα με τις οποίες σε περίπτωση κλεισίματος των Στενών, η Ιαπωνία θα εξαντλούσε τα αποθέματά της σε 8-9 μήνες, με αποτέλεσμα την κατάρρευση ολόκληρης της οικονομίας.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Τζιάνγκ, οι Ιρανοί έχουν ήδη προχωρήσει στο κλείσιμο των Στενών — γεγονός που σημαίνει ότι η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να υποστεί σημαντικές επιπτώσεις τους επόμενους μήνες.

Πετρέλαιο εξάγεται, τρόφιμα εισάγονται

Αλλά τα Στενά δεν μεταφέρουν μόνο πετρέλαιο. Λειτουργούν και αντίστροφα: η ίδια θαλάσσια οδός είναι αυτή μέσω της οποίας τα κράτη του Κόλπου εισάγουν τρόφιμα. Το 80% των τροφίμων που καταναλώνουν τα κράτη του GCC (Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Ομάν) προέρχεται από εισαγωγές. Δεν παράγονται τοπικά. Αν κλείσουν τα Στενά, αυτές οι χώρες δεν αντιμετωπίζουν μόνο ενεργειακή κρίση — αντιμετωπίζουν λιμό.

Ο καθηγητής Τζιάνγκ συνδέει αυτή τη δυναμική με τη θεμελιώδη δομή της αμερικανικής οικονομικής ισχύος: το πετροδολάριο. Τα κράτη του Κόλπου πωλούν πετρέλαιο αποκλειστικά σε δολάρια ΗΠΑ — αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η βάση της αξίας του δολαρίου. Αν τα κράτη του Κόλπου καταρρεύσουν, καταρρέει μαζί τους η αμερικανική οικονομία και η αμερικανική αυτοκρατορία.

Ορεινό φρούριο εναντίον γυμνής ερήμου

Η γεωγραφία, σύμφωνα με τον καθηγητή, καθορίζει τα πάντα. Το Ιράν είναι ορεινή χώρα — ένα φυσικό φρούριο στο οποίο μπορούν να κρυφτούν βάσεις πυραύλων, drones και πυρομαχικών. Από εκεί, οι ιρανικές δυνάμεις μπορούν να πλήξουν τρεις κατηγορίες στόχων: αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, ενεργειακές υποδομές (πετρελαϊκά πεδία) και, κρισιμότερα, μονάδες αφαλάτωσης.

Το τελευταίο σημείο είναι ίσως το πιο ανησυχητικό. Τα κράτη του Κόλπου δεν έχουν πρόσβαση σε γλυκό νερό — το 60% του νερού τους προέρχεται από μονάδες αφαλάτωσης. Η καταστροφή αυτών των μονάδων με drones, σημειώνει ο Τζιάνγκ, είναι τεχνικά εύκολη και πρακτικά μη αναχαιτίσιμη. Τα κράτη του Κόλπου βρίσκονται σε επίπεδη έρημο, πλήρως εκτεθειμένα, χωρίς δυνατότητα αποτελεσματικής άμυνας.

Η αδυναμία του Ιράν: Το νερό ως όπλο και από τις δύο πλευρές

Αλλά το ορεινό φρούριο του Ιράν κρύβει τη δική του αδυναμία: και η ίδια η χώρα αντιμετωπίζει χρόνιο πρόβλημα νερού, που επιδεινώνεται από την κλιματική αλλαγή.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Τζιάνγκ, η στρατηγική ΗΠΑ-Ισραήλ στοχεύει ακριβώς σε αυτό: καταστροφή φραγμάτων, δεξαμενών, εργοστασίων ηλεκτρικής ενέργειας και υδάτινων υποδομών. Ο στόχος, σημειώνει, είναι να μετατραπεί το ορεινό φρούριο σε «ορεινή φυλακή» — μια χώρα χωρίς πρόσβαση σε νερό, αναγκάζοντας τον πληθυσμό είτε να εξεγερθεί κατά του καθεστώτος είτε να δημιουργηθεί μαζική προσφυγική κρίση. Ήδη, σημειώνει, παρατηρούνται πλήγματα σε πολιτικές υποδομές και νοσοκομεία.

Ένα εφιαλτικό παιχνίδι με πυρηνικά

Ο καθηγητής Τζιάνγκ χαρακτηρίζει τη σύγκρουση ως ένα «παιχνίδι κοτόπουλου» (game of chicken): αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή, με το ερώτημα να είναι πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φτάσει κάθε πλευρά.

Η ασυμμετρία, κατά τον ίδιο, δεν είναι μόνο γεωγραφική αλλά και ψυχολογική. Οι Ιρανοί, ως Σιίτες μουσουλμάνοι που πιστεύουν στο μαρτύριο — και μάλιστα μετά τη δολοφονία του θρησκευτικού τους ηγέτη — είναι πρόθυμοι να πάνε πολύ μακριά. Αντίθετα, τα κράτη του Κόλπου στηρίζονται σε πληθυσμούς που αποτελούνται σε μεγάλο ποσοστό από αλλοδαπούς (στο Ντουμπάι, το 90% είναι ξένοι υπήκοοι), οι οποίοι σε περίπτωση σοβαρής κρίσης θα αναχωρήσουν.

Τα τρία ερωτήματα που θα κρίνουν τη συνέχεια

Ο καθηγητής Τζιάνγκ κλείνει θέτοντας τρία ερωτήματα που, κατά τον ίδιο, θα κρίνουν αν ο πόλεμος στο Ιράν θα παραμείνει περιφερειακός ή θα εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Πρώτον, αν οι ΗΠΑ θα αναπτύξουν χερσαίες δυνάμεις — αφού η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος μόνο μέσω αεροπορικών επιθέσεων θεωρείται αδύνατη. Δεύτερον, αν κάποια πλευρά θα καταφύγει σε πυρηνικά όπλα ως ύστατη λύση. Και τρίτον, αν η σύγκρουση θα παρασύρει και άλλες μεγάλες δυνάμεις: η Γερμανία, η Γαλλία και η Βρετανία ήδη συζητούν ενδεχόμενη εμπλοκή, ενώ σε περίπτωση που αυτό συμβεί, δεν αποκλείεται η Ρωσία και η Κίνα να εισέλθουν στον πόλεμο στο πλευρό του Ιράν.

Ο ίδιος δεν διστάζει να ονομάσει αυτό το σενάριο: Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος.