Ο πόλεμος στο Ιράν είναι η σοβαρότερη ενεργειακή κρίση όλων των εποχών, προειδοποίησε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, προσθέτοντας ότι θα μπορούσε να χρειαστούν έξι μήνες ή και περισσότερο για να αποκατασταθούν οι ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο.

Ποτέ στο παρελθόν ο κόσμος δεν ήταν τόσο κοντά σε ένα μπλακάουτ. Μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες από τότε που το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, ο αποκλεισμός έχει ήδη γίνει «η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια στην ιστορία», σύμφωνα με τον Φατίχ Μπιρόλ (Fatih Birol), εκτελεστικό διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ / IEA), σε δηλώσεις του στην EL PAÍS, και σε συμφωνία με δήλωση που δημοσίευσε ο οργανισμός αυτή την Παρασκευή.

Οι δηλώσεις του Μπιρόλ έρχονται την ίδια εβδομάδα που ο ΔΟΕ, συντονιστής των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου 32 βιομηχανικών χωρών, άρχισε να αποδεσμεύει σταδιακά 400 εκατομμύρια βαρέλια στη μεγαλύτερη παρέμβαση στην ιστορία. Όμως, ούτε καν αυτή η άνευ προηγουμένου επιχείρηση διάσωσης δεν κατάφερε να σταματήσει την κλιμάκωση: το πετρέλαιο συνεχίζει να ανεβαίνει και έκλεισε την εβδομάδα λίγο κάτω από τα 110 δολάρια το βαρέλι, 50% υψηλότερα από ό,τι πριν ξεκινήσει η σύγκρουση.

Η άνοδος των τιμών του αργού πετρελαίου είναι τόσο δραματική που ήδη μεταφράζεται σε διψήφιες αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ σε χώρες όπως η Ισπανία, σε σημείο που η κυβέρνηση ενέκρινε μείωση φόρου στα καύσιμα, την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο αυτή την Παρασκευή. Όμως οι προοπτικές είναι ακόμη πιο ζοφερές, προειδοποιεί ο Μπιρόλ: οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις έχουν ήδη αφαιρέσει περισσότερο πετρέλαιο από την αγορά από οποιαδήποτε από τις δύο ενεργειακές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, οι οποίες διήρκεσαν μήνες και οδήγησαν σε υφέσεις και ακόμη και σε παγκόσμια επιβολή δελτίου (rationing).

«Κατά τη διάρκεια των σοκ προσφοράς της δεκαετίας του 1970, το 1973 και το 1979, χάθηκαν συνολικά 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Στη σημερινή κρίση, η απώλεια της προσφοράς πετρελαίου έχει ήδη φτάσει τα 11 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Επομένως, η τρέχουσα μείωση είναι μεγαλύτερη από αυτή των δύο πετρελαϊκών σοκ που βιώσαμε τη δεκαετία του 1970», εξηγεί ο Μπιρόλ.

Ένας σαφής δείκτης της έλλειψης είναι η πτώση του αργού πετρελαίου και των συμπυκνωμάτων που είναι αποθηκευμένα σε πλοία, ένα από τα κύρια λειτουργικά αποθέματα του τομέα: σχεδόν το ήμισυ έχει καταναλωθεί σε μόλις τρεις εβδομάδες σύγκρουσης, σύμφωνα με δεδομένα από την εταιρεία ανάλυσης θαλάσσιου εμπορίου Vortexa. Επιπλέον, το ένα τρίτο από αυτό που απομένει ανήκει σε ιρανικές οντότητες και ως εκ τούτου υπόκειται σε κυρώσεις των ΗΠΑ.

Όσον αφορά το φυσικό αέριο, προσθέτει ο Μπιρόλ, η περικοπή του εφοδιασμού είναι διπλάσια από αυτήν που προκλήθηκε από τον αποκλεισμό των ρωσικών εξαγωγών μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Αν και η Ευρώπη εξαρτάται λιγότερο από τα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές εξακολουθούν να αυξάνονται: οι ασιατικές χώρες που εισάγουν μέσω αυτής της διαδρομής αναζητούν εναλλακτικές λύσεις και ωθούν τις τιμές προς τα πάνω.

Τα συμβόλαια φυσικού αερίου στην Ολλανδία, το κύριο ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς, έχουν ήδη διπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου. Ο Μπιρόλ επισημαίνει επίσης τον αντίκτυπο του κλεισίματος στις προμήθειες λιπασμάτων. Το ένα τρίτο των λιπασμάτων παγκοσμίως περνάει από τα Στενά του Ορμούζ, άμεσο αποτέλεσμα της παραγωγής φυσικού αερίου της περιοχής, της κύριας πρώτης ύλης για λιπάσματα όπως η ουρία. «Εάν η διαταραχή συνεχιστεί, σύντομα θα δούμε αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές των εμπορευμάτων και των τροφίμων», λέει ο επικεφαλής του ΔΟΕ.

Με κάθε μέρα που περνά, η κατάσταση επιδεινώνεται και η πιθανότητα ανάκαμψης απομακρύνεται. Ακόμη και αν η σύγκρουση τελείωνε και τα στενά άνοιγαν ξανά, θα χρειάζονταν μήνες για να ενεργοποιηθούν εκ νέου τα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου που έχουν κλείσει ή έχουν υποστεί ζημιές, όπως απεικονίζεται ξεκάθαρα από το κλείσιμο της εγκατάστασης παραγωγής φυσικού αερίου Ras Laffan του Κατάρ, η οποία ευθύνεται για περισσότερο από το 10% της παγκόσμιας προσφοράς, η οποία δέχθηκε επίθεση από ιρανικά drones την πρώτη εβδομάδα της σύγκρουσης.

«Οι ζημιές στο συγκρότημα Ras Laffan στο Κατάρ αρχίζουν να μοιάζουν με ένα πολύ πιο σοβαρό πλήγμα για την παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου από μια απλή προσωρινή διαταραχή… Για τις ενεργειακές αγορές, η διαταραχή υποδηλώνει όχι μόνο πιο σταθερές τιμές αλλά και πιο εύθραυστες προοπτικές εφοδιασμού μέχρι και το 2027», προειδοποιεί η εταιρεία ανάλυσης εμπορευμάτων Kpler. Η μεγαλύτερη απειλή μόλις ξεκίνησε.