Η πρωτοφανής ακρίβεια μαζί με το χαμηλό επίπεδο μισθών και συντάξεων έχουν δημιουργήσει μια μεγάλη οικονομική ασφυξία σε εργαζομένους και συνταξιούχους. Το γεγονός ότι ο μισθός αρκεί για να καλύψει τις πρώτες 18 ημέρες του μήνα (σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ) δεν είναι τυχαίο που ένας στους δύο μισθωτούς αναζητεί ή έχει βρει δεύτερη δουλειά για να μπορέσει να καλύψει τις οικονομικές απαιτήσεις διαβίωσης. Παράλληλα η οικονομική ασφυξία οδηγεί τον έναν στους δύο συνταξιούχους στην εργασία μετά τη σύνταξή του.

To polyworking μπορεί να αποδοθεί ως πολυαπασχόληση ή πολυεργασία. Θεωρείται διεθνής “τάση” που έχουν «αγκαλιάσει» οι νεότεροι εργαζόμενοι – GenZ και Millenials. Στην Ελλάδα όμως είναι καθημερινή πραγματικότητα, που δεν γνωρίζει ηλικιακούς φραγμούς.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Randstad (Workmonitor 2026), ο ένας στους δύο εργαζόμενους και αναζητούντες εργασία (51%) έχει ή ψάχνει δεύτερη δουλειά για να βγει ο μήνας. Πρόκειται για ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον διεθνή μέσο όρο (40% σε 35 χώρες) και υπερδιπλάσιο από ό,τι ήταν στην αντίστοιχη έρευνα του 2024.

Πρόσφατη έρευνα της Eurostat, έδειξε ότι και το 2025 οι Έλληνες εργαζόμενοι δούλεψαν περισσότερο από όλους τους άλλους Ευρωπαίους, με μέσο όρο εργάσιμης εβδομάδας τις 39,6 ώρες, έναντι 35,9% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Υπενθυμίζεται ότι ο μέσος όρος προκύπτει και από όσους εργάζονται με μερική απασχόληση και αφορά μόνο την κύρια εργασία. Δεν υπολογίζει τη δευτερεύουσα δουλειά ή περιστασιακές εργασίες. Ως εκ τούτου, ο πραγματικός εργάσιμος χρόνος για τους μισθωτούς πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα ενδέχεται να ξεπερνάει κατά πολύ τις 40 ώρες.

Σύμφωνα με έρευνα της Prorata για το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ το 52% των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα δουλεύουν περισσότερες ώρες την εβδομάδα από όσες ορίζει η σύμβασή τους. Σχεδόν ο ένας στους δέκα (9%) δουλεύει πάνω από 10 επιπλέον ώρες την εβδομάδα, ξεπερνώντας δηλαδή το 50ωρο. Αν προσθέσουμε όσους δουλεύουν από 6-8 και 8-10 επιπλέον ώρες την εβδομάδα, ο αριθμός των εργαζομένων που πρακτικά δουλεύει εξαήμερα ως επταήμερα, αγγίζει το 22%.

Υπερεργασία ή πολυαπασχόληση;

Είτε πρόκειται για επιμήκυνση του εργάσιμου χρόνου σε μια δουλειά είτε για δύο ή περισσότερες δουλειές ή «δουλίτσες», το αποτέλεσμα είναι παρόμοιο. Η σωματική και διανοητική καταπόνηση αυξάνεται, μαζί της και ο κίνδυνος της εργασιακής εξουθένωσης – burn out. Είναι ενδεικτικό ότι στην ίδια έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, πάνω από επτά στους δέκα εργαζόμενους (74%) δήλωσαν ότι γυρνάνε κάθε μέρα εξαντλημένοι από τη δουλειά. Για όσους εργάζονται στη «βαριά βιομηχανία» του τουρισμού (εστίαση-καταλύματα) το ποσοστό καθημερινής εξάντλησης αγγίζει το 83%.

Η πολυαπασχόληση – polyworking, είναι το άλλο πρόσωπο της υπερ-εργασίας. Έχει όμως και σημαντικές διαφορές. Συνήθως συνδυάζεται με υψηλό βαθμό εργασιακής επισφάλειας, εποχικότητα και χαμηλούς μισθούς. Το υψηλόβαθμο στέλεχος που «χτυπάει» 12ωρα και 13ωρα, κυνηγώντας τα μπόνους ή την επαγγελματική ανέλιξη δεν είναι το ίδιο με μια εργαζόμενη μητέρα, που το πρωί δουλεύει σε παιδικό σταθμό, το απόγευμα φυλάει παιδάκια και το Σάββατο κάνει προώθηση σε σουπερμάρκετ.

Πολυτεχνίτες ή πολυθεσίτες;

Η παράλληλη απασχόληση, που βαφτίζεται side hustle, κάτι που κάνεις παραπλεύρως για να σου αποφέρει το κάτι τις, είναι απότοκο της υποτίμησης των μισθών και της αύξησης του κόστους ζωής. Δεν πρέπει να συγχέεται με τους πολυθεσίτες, που τρώνε με χρυσά ή αργυρά κουτάλια από αργομισθίες, «κονέ» και ανταλλάγματα – κοινώς μίζες.

Αντιθέτως, το polyworking δεν είναι προνόμιο αλλά ανάγκη.

Είναι ένα διεθνές φαινόμενο, όλο και πιο έντονο σε μια εποχή που τα όρια μεταξύ εργάσιμου και ελεύθερου χρόνου, ρευστοποιούνται.

Αντίστοιχα, λεπταίνει η διαχωριστική γραμμή μεταξύ εργαζόμενων και ανέργων. Μέσα σε ένα χρόνο μπορεί κάποιος να διαβεί πάνω από μία και δύο φορές την πόρτα της πρόσληψης-αποχώρησης, με διαστήματα περιστασιακής απασχόλησης να εναλάσονται με περιόδους ανεργίας και πάλι από την αρχή. Για όσους εισέρχονται στον εργασιακό στίβο, η μόνιμη και σταθερή εργασία τείνει να θεωρηθεί αναχρονιστικός θεσμός.

Για τα νέα στελέχη και στελεχάκια, τα λεγόμενα «ταλέντα», η τακτική αλλαγή εργοδότη που βαφτίζεται «μεταγραφή», είναι ένδειξη δυναμισμού. Συχνά είναι ο μόνος τρόπος για να διεκδικήσεις καλύτερο μισθό. «Ένα ταλέντο πρέπει να τρυπάει ταβάνια. Αν παραμένει στην ίδια δουλειά δέκα χρόνια, τότε δεν είναι ταλέντο», έλεγε χαρακτηριστικά διευθυντικό στέλεχος εταιρείας, σε πρόσφατο επιχειρηματικό συνέδριο. Φαίνεται πως η παραμονή στην ίδια δουλειά θεωρείται σημάδι ήττας και στασιμότητας.

Τα κίνητρα των εργαζομένων που έχουν ή ψάχνουν δεύτερη δουλειά, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για παρερμηνείες. Το 68% κάνει πολλαπλές δουλειές για να καλύψει βασικά έξοδα διαβίωσης, το 46% για να αποπληρώσει χρέη, ενώ το 34% απλώς δεν αισθάνεται ασφαλές στην κύρια δουλειά του και θέλει ένα δίχτυ προστασίας.

Μόνο το 47% αναφέρει ως κίνητρο την οικονομική ανεξαρτησία και ευελιξία. Για τους υπόλοιπους είναι μέθοδος επιβίωσης. Το 51% παραδέχεται ότι το έξτρα εισόδημα είναι απολύτως απαραίτητο για να καλύψει βασικές ανάγκες.

Η ευρωπαϊκή εκδοχή του polyworking

Στην Ευρώπη η δεύτερη δουλειά δεν θεωρείται τόσο διαδεδομένη όσο στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τη Εurostat μόλις το 4% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι έχει περισσότερες από μία δουλειές (με την εξαίρεση της… Ελλάδας). Ωστόσο, ανάμεσα στους μερικά απασχολούμενους και στους εργαζόμενους με το κομμάτι – free lancers, όπως οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες, η πολυαπασχόληση είναι πιο διαδεδομένη και καμουφλαρισμένη.

Στα χαρτιά είσαι ελεύθερος συνεργάτης, αφεντικό του εαυτού σου. Μπορείς θεωρητικά να διαλέγεις πόσο και πότε θα δουλέψεις.  Στην πράξη είσαι υπηρέτης πολλών αφεντάδων, με part time συμβάσεις και ενδιάμεσους «υπεργολάβους». Η μέθοδος του οutsourcing, η πρόσληψη προσωπικού μέσω τρίτων (π.χ. εταιρείες ενοικίασης εργαζομένων), είναι μια διαδεδομένη μέθοδος για πολλές εταιρείες ώστε να μην προχωρούν σε απευθείας προσλήψεις. Έτσι απαλλάσσονται από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις σχέσεις  εξαρτημένης εργασίας, όπως τα δώρα και οι αποζημιώσεις απόλυσης.

Αόρατη πολυαπασχόληση

Στην Ελλάδα το φαινόμενο της δεύτερης εργασίας είναι σαφώς υποδηλωμένο. Στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ μόλις ένα 1,5% με 2% των εργαζομένων καταγράφονται ως έχοντες πολλαπλή απασχόληση.

Στα στοιχεία του ΕΡΓΑΝΗ πάντως, αποτυπώνεται ρητά ότι ο αριθμός των εργαζομένων είναι αισθητά μικρότερος από τον αριθμό των θέσεων εργασίας, καθώς πολλοί έχουν πάνω από μία δουλειά για να τα βγάλουν πέρα. Από την ετήσια έκθεση του 2025, προκύπτει ότι 131.000 άτομα στον ιδιωτικό τομέα απασχολούνται σε περισσότερους από έναν κλάδους. Πρόκειται για ποσοστό 5,3% στο σύνολο των μισθωτών.

Ένα μεγάλο ποσοστό polyworking στην Ελλάδα αφορά άτυπες μορφές απασχόλησης, συμπεριλαμβανόμενης της «μαύρης» ή υποδηλωμένης εργασίας. Είναι ο ηθοποιός που δουλεύει και σερβιτόρος για να ζήσει, η φοιτήτρια που δουλεύει σεζόν στα νησιά και το χειμώνα κάνει ιδιαίτερα. Είναι οι πιτσιρικάδες και οι μεγαλύτεροι που μπλέκουν στα γρανάζια της παραοικονομίας, κάθε τύπου. Είναι το κυνήγι του «συμπληρωματικού εισοδήματος», με κάθε δυνατό τρόπο.

Εναλλακτικές πηγές εισοδήματος

Έρευνα της Focus Bari για την οικονομική κατάσταση των Ελλήνων, έδειξε ότι το 35% όσων έχουν κάποια μόνιμη επαγγελματική απασχόληση αναγκάζονται να καλύπτουν τα έξοδά τους μέσω εναλλακτικών πηγών. Το 17% έχει δεύτερη απασχόληση. Ένας στους δέκα δηλώνει ότι έχει πάνω από μία επαγγελματική απασχόληση εδώ και αρκετό καιρό, αφού μόνο έτσι μπορεί να ικανοποιήσει τις οικονομικές του ανάγκες. Το 55% δηλώνει ότι έχει εισοδήματα και από άλλες πηγές – είτε δουλεύει είτε όχι.

in.gr