Πολιτικός σεισμός στη Σερβία: Το τέλος της Εποχής Βούτσιτς και η άνοδος της φοιτητικής λίστας

Ημερομηνία:

Αυτό δεν είναι απλώς μια αλλαγή κυβέρνησης. Είναι η κατάρρευση μιας πολιτικής τάξης πραγμάτων που καθόρισε τη Σερβία από το 2012.

Οι εκλογές της Σερβίας παρήγαγαν ένα αποτέλεσμα που σχεδόν σίγουρα θα μείνει στη μνήμη ως μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές καμπές στη σύγχρονη ιστορία της χώρας. Η Φοιτητική Λίστα κέρδισε μια σαρωτική νίκη και, με 140 από τις 250 έδρες στο κοινοβούλιο, εξασφάλισε αυτοδύναμη πλειοψηφία. Το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS), μέχρι τώρα η κυρίαρχη πολιτική δύναμη της χώρας, κέρδισε 104 έδρες και, για πρώτη φορά σε σχεδόν 14 χρόνια, οδεύει προς την αντιπολίτευση.

Αυτό δεν είναι απλώς μια αλλαγή κυβέρνησης. Είναι η κατάρρευση μιας πολιτικής τάξης πραγμάτων που καθόρισε τη Σερβία από το 2012.

Από τότε που το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα ήρθε στην εξουσία, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς και το πολιτικό του μπλοκ άσκησαν σχεδόν πλήρη κυριαρχία στην πολιτική ζωή της Σερβίας. Το SNS ήλεγχε την εκτελεστική εξουσία, απολάμβανε μεγάλες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, κυριαρχούσε στην τοπική πολιτική και, μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου πολιτικών και θεσμικών συμμαχιών, καθόριζε σε μεγάλο βαθμό τα όρια του πολιτικού ανταγωνισμού στη χώρα. Για περισσότερο από μια δεκαετία, τα κόμματα της αντιπολίτευσης προσπάθησαν επανειλημμένα να σπάσουν αυτή την κυριαρχία, αλλά χωρίς επιτυχία.

Το παράδοξο αυτού του πολιτικού σεισμού είναι ότι το SNS δεν ηττήθηκε από την παραδοσιακή αντιπολίτευση.

Ηττήθηκε από φοιτητές.

Η Φοιτητική Λίστα μεταμορφώθηκε από ένα κίνημα που γεννήθηκε από μήνες φοιτητικών διαδηλώσεων στην κυρίαρχη πολιτική δύναμη της χώρας, μετατρέποντας αυτό που ξεκίνησε ως κοινωνική εξέγερση σε εκλογική νομιμοποίηση. Κάνοντας αυτό, το φοιτητικό κίνημα πέτυχε ό,τι τα παραδοσιακά κόμματα της αντιπολίτευσης της Σερβίας απέτυχαν να επιτύχουν για περισσότερο από μια δεκαετία: έσπασε άμεσα το πολιτικό μονοπώλιο του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Το αποτέλεσμα θα πρέπει επομένως να γίνει επίσης κατανοητό ως ένα δημοψήφισμα για τα 14 χρόνια διακυβέρνησης του SNS.

Ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος σαφώς δεν ψήφισε απλώς για μια συγκεκριμένη ομάδα υποψηφίων ή ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα. Ψήφισε ενάντια σε ένα μοντέλο διακυβέρνησης που είχε γίνει συνώνυμο της προσωποπαγούς πολιτικής, της ισχυρής συγκέντρωσης εξουσίας, του πολιτικού ελέγχου επί των θεσμών, των μέσων ενημέρωσης και της βαθιάς κοινωνικής πόλωσης. Το φοιτητικό κίνημα πέτυχε να συνενώσει διαφορετικές μορφές δυσαρέσκειας – από αιτήματα για θεσμική λογοδοσία και κράτος δικαίου έως ευρύτερες εκκλήσεις για πολιτική αλλαγή.

Το γεγονός ότι κανένα άλλο μικρό κόμμα δεν κατάφερε να υπερβεί το εκλογικό όριο του 3% καθιστά το αποτέλεσμα ακόμη πιο δραματικό. Το παραδοσιακό κομματικό τοπίο της Σερβίας έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί ανάμεσα σε δύο κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις: τη Φοιτητική Λίστα και το SNS.

Αυτή είναι άλλη μια ένδειξη του μεγέθους του σεισμού.

Κόμματα που αποτελούσαν μόνιμο μέρος της κοινοβουλευτικής ζωής της Σερβίας έχουν εξαφανιστεί από το νομοθετικό σώμα. Ταυτόχρονα, η Φοιτητική Λίστα δεν αναδείχθηκε απλώς ως η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη· κέρδισε αρκετές έδρες για να κυβερνήσει μόνη της.

Η κατάρρευση της παλιάς πολιτικής γεωγραφίας των μειονοτήτων

Ένα εξίσου σημαντικό μήνυμα προήλθε από τις κοινότητες των εθνοτικών μειονοτήτων της Σερβίας.

Για σχεδόν μιάμιση δεκαετία, τα περισσότερα πολιτικά κόμματα των μειονοτήτων συγκαταλέγονταν στους πιο αξιόπιστους πολιτικούς συμμάχους του Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Η κύρια εξαίρεση ήταν το αλβανικό πολιτικό μπλοκ, το οποίο δεν έγινε ποτέ μέρος του κυβερνητικού συνασπισμού του Βούτσιτς. Αυτές οι εκλογές, ωστόσο, υποδηλώνουν ότι ακόμη και αυτή η παραδοσιακή πολιτική γεωγραφία έχει διαταραχθεί σοβαρά.

Η Συμμαχία των Ούγγρων της Βοϊβοντίνα (SVM), ένας μακροχρόνιος πολιτικός εταίρος του SNS, κέρδισε μόνο τρεις από τις πέντε κοινοβουλευτικές έδρες που θα μπορούσε δυνητικά να έχει εξασφαλίσει. Αυτό είναι κάτι περισσότερο από μια απλή μείωση της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Υποδεικνύει μια σημαντική μετατόπιση στο πολιτικό κλίμα μεταξύ της ουγγρικής κοινότητας της Βοϊβοντίνα και υποδηλώνει ότι ένα σημαντικό ποσοστό Ούγγρων ψηφοφόρων ενδέχεται να υποστήριξε τη Φοιτητική Λίστα αντί του παραδοσιακού συμμάχου του Βούτσιτς.

Ένα παρόμοιο σήμα έχει έρθει από τη βοσνιακή κοινότητα. Μόνο δύο Βόσνιοι εκπρόσωποι θα εισέλθουν στο κοινοβούλιο – ένας από μια πολιτική ομάδα που προηγουμένως συνεργαζόταν με τον Βούτσιτς και ένας από ένα κίνημα που παραδοσιακά παρέμενε στην αντιπολίτευση. Και εδώ, το προηγούμενο πρότυπο πολιτικής νομιμοφροσύνης έχει διαταραχθεί σοβαρά.

Το νέο κοινοβούλιο θα περιλαμβάνει επίσης δύο εκπροσώπους του αλβανικού συνασπισμού, μιας πολιτικής κοινότητας που δεν συνεργάστηκε ποτέ με την κυβέρνηση του Βούτσιτς.

Το παλιό σύστημα πολιτικών συμμαχιών έχει επομένως αποδυναμωθεί ριζικά.

Επί χρόνια, το πολιτικό σύστημα του Βούτσιτς βασιζόταν εν μέρει στην ικανότητά του να οικοδομεί ένα ευρύ δίκτυο συμμάχων γύρω από το SNS – από μειονοτικά κόμματα μέχρι μικρότερους εταίρους συνασπισμού. Αυτό το δίκτυο έχει πλέον είτε εξαφανιστεί είτε συρρικνωθεί στο ελάχιστο.

Από το Βελιγράδι στις Βρυξέλλες: μια διεθνής διάσταση

Το μέγεθος της πολιτικής αλλαγής αντικατοπτρίστηκε επίσης στις πρώτες διεθνείς αντιδράσεις στο αποτέλεσμα.

Η Φοιτητική Λίστα έλαβε συγχαρητήρια από ανώτατες ευρωπαϊκές προσωπικότητες, συμπεριλαμβανομένου του Αντόνιο Κόστα (António Costa), επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Ursula von der Leyen) και της Ευρωπαίας Επιτρόπου Διεύρυνσης Μάρτα Κος (Marta Kos). Συγχαρητήρια ήρθαν επίσης από άλλους Ευρωπαίους πολιτικούς, συμπεριλαμβανομένου του Πέτερ Μάγιαρ (Péter Magyar), του Ούγγρου πρωθυπουργού.

Αυτές οι αντιδράσεις φέρουν σημαντικό πολιτικό βάρος.

Επί χρόνια, οι Βρυξέλλες παρακολουθούσαν στενά την εσωτερική πολιτική κατάσταση της Σερβίας, ιδίως ζητήματα που αφορούν το κράτος δικαίου, τη λειτουργία των θεσμών, τις εκλογικές συνθήκες και τη σχέση μεταξύ κυβέρνησης, αντιπολίτευσης και κοινωνίας των πολιτών. Το γεγονός ότι ανώτατοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ήταν μεταξύ εκείνων που συνεχάρησαν τον νικητή των εκλογών στέλνει επομένως ένα σημαντικό μήνυμα ότι η νίκη της Φοιτητικής Λίστας θεωρείται ως το πιθανό άνοιγμα ενός νέου πολιτικού κεφαλαίου στη σχέση της Σερβίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αντίδραση από τον Πέτερ Μάγιαρ είναι ιδιαίτερα συμβολική. Η Ουγγαρία υπήρξε ένας από τους στενότερους πολιτικούς συμμάχους του Αλεξάνταρ Βούτσιτς εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό τη διακυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος ηττήθηκε και ο ίδιος στην Ουγγαρία τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους. Μια νέα πολιτική πραγματικότητα στη Σερβία θα μπορούσε επομένως να έχει συνέπειες όχι μόνο για τις σχέσεις του Βελιγραδίου με τη Βουδαπέστη, αλλά και για την ευρύτερη πολιτική ισορροπία στην περιοχή.

Με άλλα λόγια, το εκλογικό αποτέλεσμα έχει ήδη ξεπεράσει το να αποτελεί αποκλειστικά μια εσωτερική σερβική υπόθεση. Έχει αποκτήσει μια σαφή ευρωπαϊκή διάσταση.

Ο Βούτσιτς προειδοποιεί για κυρώσεις κατά της Ρωσίας και αβεβαιότητα των επενδυτών

Η πρώτη αντίδραση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στο αποτέλεσμα κατέδειξε επίσης τις δυνητικά βαθιές γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες της κυβερνητικής αλλαγής.

Ο Βούτσιτς δήλωσε ότι ανέμενε από τη Σερβία, υπό τις νέες αρχές, να επιβάλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Μια τέτοια κίνηση θα αντιπροσώπευε μια σημαντική στροφή στην εξωτερική πολιτική για τη Σερβία, η οποία έχει διατηρήσει στενούς πολιτικούς, οικονομικούς και ιστορικούς δεσμούς με τη Μόσχα, επιδιώκοντας ταυτόχρονα την ένταξη στην ΕΕ.

Ο απερχόμενος πρόεδρος προειδοποίησε επίσης ότι το εκλογικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να στείλει αρνητικό σήμα στους επενδυτές.

Αυτή η προειδοποίηση είναι σημαντική επειδή η προσέλκυση ξένων επενδύσεων υπήρξε ένας από τους κεντρικούς πυλώνες της οικονομικής πολιτικής του Βούτσιτς. Κατά τη διάρκεια των ετών του στην εξουσία, η κυβέρνηση παρουσίαζε επανειλημμένα τη Σερβία ως έναν σταθερό και όλο και πιο ελκυστικό προορισμό για ξένες εταιρείες και επενδυτές. Μια μετάβαση σε ένα εντελώς νέο πολιτικό κατεστημένο θα μπορούσε επομένως να εγείρει ερωτήματα μεταξύ των επενδυτών σχετικά με την πολιτική σταθερότητα, την οικονομική πολιτική, το κανονιστικό πλαίσιο και τον μελλοντικό προσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής της Σερβίας.

Ταυτόχρονα, η Φοιτητική Λίστα θα κληρονομήσει μια οικονομία βαθιά ενσωματωμένη τόσο στην ευρωπαϊκή αγορά όσο και στις διεθνείς επενδυτικές ροές. Η πρόκλησή της θα είναι να αποδείξει ότι η πολιτική αλλαγή δεν σημαίνει οικονομική αστάθεια.

Ένα κίνημα που βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με το βάρος της διακυβέρνησης

Για τους ανθρώπους πίσω από τη Φοιτητική Λίστα, ωστόσο, η σημασία των εκλογών αφορά πολύ περισσότερα από την απλή αντικατάσταση μιας κυβέρνησης με μια άλλη.

Ο Ντέγιαν Σόσκιτς (Dejan Šoškić), καθηγητής στη Σχολή Οικονομικών Επιστημών και μία από τις εξέχουσες προσωπικότητες που συνδέονται με τη Φοιτητική Λίστα, περιέγραψε το αποτέλεσμα με ρητά ιστορικούς όρους.

«Είμαι περήφανος για τους φοιτητές που μας οδήγησαν σε αυτή την ιστορική κατάσταση στην οποία η Σερβία απελευθερώθηκε, στην οποία η Σερβία έχει την ευκαιρία να γίνει ξανά μια δημοκρατική και ελεύθερη κοινωνία», δήλωσε ο Σόσκιτς.

Η δήλωση αποτυπώνει το ευρύτερο νόημα που προσδίδει το νέο κυβερνητικό στρατόπεδο στις εκλογές.

Ο υποψήφιος της «Φοιτητικής Λίστας – Οι φοιτητές νικούν», ακαδημαϊκός και καθηγητής Ράντομιρ Σάιτσιτς (Radomir Saičić), δήλωσε μετά την ανακήρυξη της εκλογικής νίκης ότι οι πολίτες της Σερβίας επέδειξαν θάρρος και προθυμία για αλλαγή, τονίζοντας ότι «η σοβαρή δουλειά και η οικοδόμηση μιας νέας Σερβίας ξεκινούν αύριο».

Αλλά το να κερδίζεις μια εκλογική αναμέτρηση είναι ένα πράγμα· το να κυβερνάς μια χώρα είναι άλλο.

Η Φοιτητική Λίστα αντιμετωπίζει τώρα το πολύ πιο δύσκολο έργο της μετατροπής ενός κινήματος διαμαρτυρίας σε ένα λειτουργικό πολιτικό κατεστημένο. Θα πρέπει να σχηματίσει κυβέρνηση, να ανοικοδομήσει θεσμούς, να δημιουργήσει τις δικές της πολιτικές δομές και να διαμορφώσει πολιτικές για την οικονομία, τις εξωτερικές υποθέσεις, τη διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, την κοινωνική πολιτική και το κράτος δικαίου.

Η νίκη της είναι ιστορική. Όμως οι ιστορικές νίκες σηματοδοτούν συχνά την αρχή της πιο δύσκολης φάσης.

Για το SNS, εν τω μεταξύ, αυτό είναι πολύ περισσότερο από την απλή απώλεια μιας κυβέρνησης.

Για πρώτη φορά από το 2012, το κόμμα θα πρέπει να λειτουργήσει χωρίς τον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού και χωρίς το πολιτικό προνόμιο να οργανώνει την πολιτική ζωή της Σερβίας γύρω από τον εαυτό του. Θα είναι η πρώτη πραγματική δοκιμασία για το πόσο ισχυρό είναι το SNS ως πολιτική οργάνωση όταν δεν ελέγχει πλέον την εκτελεστική εξουσία και όταν ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς δεν βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της κυβέρνησης.

Οι πολιτικές συνέπειες θα μπορούσαν να επεκταθούν πολύ πέρα από την άμεση κοινοβουλευτική αριθμητική.

Επί χρόνια, η σερβική πολιτική περιστρεφόταν γύρω από ένα κυρίαρχο ερώτημα: αν μια πολιτική δύναμη θα μπορούσε να αμφισβητήσει τον Βούτσιτς.

Η απάντηση έχει πλέον δοθεί.

Μπορεί.

Και η δύναμη που το έκανε δεν ήταν ένα από τα καθιερωμένα κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά ένα φοιτητικό κίνημα που μέχρι πρόσφατα υπήρχε έξω από το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα.

Αυτή είναι η πραγματική σημασία αυτών των εκλογών.

Η παραδοσιακή αντιπολίτευση έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί από το κοινοβούλιο. Τα μειονοτικά κόμματα που κάποτε αποτελούσαν μέρος της δομής πολιτικής υποστήριξης του Βούτσιτς έχουν χάσει την επιρροή τους. Το SNS έχει ωθηθεί στην αντιπολίτευση έπειτα από σχεδόν 14 χρόνια αδιάλειπτης κυριαρχίας.

euronews.com

Το ξέρουμε…

Το να βλέπεις αυτά τα μηνύματα είναι κουραστικό. Και να είσαι σίγουρος πως ούτε κι εμείς χαιρόμαστε να τα γράφουμε.

Όμως αυτό το μήνυμα δεν αφορά εμάς· αφορά την επιβίωση μιας ανεξάρτητης, μαχητικής δημοσιογραφίας στην Κρήτη.

  1. Η δική σου στήριξη είναι πολύτιμη, γιατί μας επιτρέπει να κάνουμε ρεπορτάζ χωρίς φόβο και εξαρτήσεις, κρατώντας παράλληλα τη δημοσιογραφία μας προσβάσιμη σε όλους — ακόμη και σε όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν.
  2. Η απλή αλήθεια είναι ότι τα έσοδα διαρκώς συρρικνώνονται και η αναγνωσιμότητα από μόνη της δεν αρκεί για να κρατήσει ζωντανό ένα μέσο.

Αν πιστεύεις κι εσύ ότι η ελεύθερη ενημέρωση είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και τον έλεγχο της εξουσίας, δώσε μας τη δύναμη να συνεχίσουμε.

Γίνε συνδρομητής

Σας ευχαριστούμε θερμά.

Ακολουθήστε το agonaskritis.gr στο Google News, στο facebook και στο twitter και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις - Γίνετε συνδρομητές!

Αγώνας της Κρήτηςhttp://bit.ly/agonaskritis
Ο “Αγώνας της Κρήτης” εκδόθηκε στις 8 Ιουλίου του 1981. Είναι η έκφραση μιας πολύχρονης αγωνιστικότητας. Έμεινε όλα αυτά τα χρόνια σταθερός στη διακήρυξή του για έγκυρη – έγκαιρη ενημέρωση χωρίς παρωπίδες. Υπηρετεί και προβάλλει, με ευρύτητα αντίληψης, αξίες και οράματα για μία καλύτερη κοινωνία. Η βασική αρχή είναι η κριτική στην εξουσία όποια κι αν είναι αυτή, ιδιαίτερα στα σημεία που παρεκτρέπεται από τα υποσχημένα, που μπερδεύεται με τη διαφθορά, που διαφθείρεται και διαφθείρει. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η εφημερίδα έμεινε μακριά από συσχετισμούς και διαπλοκές, μακριά από μεθοδεύσεις και ίντριγκες.

Τελευταία Νέα

Περισσότερα σαν αυτό
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ