Πολύδωρος Σωπασής: Από βοσκός στην Κρήτη, γκάνγκστερ στη Νέα Υόρκη

Ημερομηνία:

Στο απομονωμένο τοπίο του ορεινού Μυλοποτάμου, σε ένα παραδοσιακό μιτάτο στην τοποθεσία «Ξιδάς» πάνω από τα Λιβάδια και σε υψόμετρο 1.000 μέτρων στον Ψηλορείτη, ο Πολύδωρος Σωπασής παραχώρησε μία εκτενή και αποκαλυπτική συνέντευξη στον δημοσιογράφο της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα», Φρίξο Δρακοντίδη.

Μιλώντας για πρώτη φορά μπροστά στον τηλεοπτικό φακό, ο 70χρονος σήμερα Κρητικός ξετυλίγει το νήμα μιας πολυτάραχης ζωής που ξεκίνησε από τη σκληρή ποιμενική καθημερινότητα και την ακραία φτώχεια της κρητικής υπαίθρου τη δεκαετία του 1960, μεταφέρθηκε στους δρόμους της Νέας Υόρκης με ένοπλες ληστείες τραπεζών και συμβόλαια της ιταλικής μαφίας, και κατέληξε σε συνολικά 25 χρόνια εγκλεισμού σε αμερικανικά και ελληνικά σωφρονιστικά ιδρύματα.

Έχοντας καταγράψει τη διαδρομή του στο βιβλίο «Ο νόμος των παρανόμων», ο Σωπασής αποτυπώνει χωρίς περιστροφές την πραγματικότητα του υποκόσμου, αναλύει τη σύγχρονη παρακμή του εθίμου της βεντέτας στην Κρήτη με αφορμή τα αιματηρά γεγονότα στα Βορίζια, και απευθύνει προειδοποίηση προς τη νεολαία για το μηδενικό αντίκρισμα της παρανομίας.

Τα παιδικά χρόνια στον Ξιδά του Ψηλορείτη, η φτώχεια και η φυγή στα 16

Η αφήγηση εκκινεί από τις ρίζες του στον Ψηλορείτη, όπου η επιβίωση των οικογενειών της περιοχής ήταν άρρηκτα δεμένη με τη σκληραγωγημένη ζωή στο βουνό:

«Βρισκόμαστε στον ορεινό Μυλοπόταμο, ενδιάμεσα Ψηλορείτη και Λιβάδια. Η περιοχή εδώ λέγεται Ξιδάς. Εδώ μεγάλωσα από μικρό παιδί, εδώ έφαγα τα νιάτα μου μέχρι 16 χρονών που έφυγα από ‘δω. Μας είχαν εδώ οι πατεράδες μας και βλέπαμε τα πρόβατα, αρμέγαμε, τυροκομούσαμε και περνούσε η ώρα μας. Άλλη ζωή τότε, δύσκολα χρόνια. Πολύ μιζέρια, δυστυχία, πείνα, κακομοιριά. Και ένας-ένας, μόλις έπιανε τα 16 με 17 χρόνια, σηκωνόταν και έφευγε από το χωριό για μία καλύτερη ζωή. Δυστυχώς εγώ έφυγα ναυτικός, όπως όλοι οι συγχωριανοί μου, και μετανάστευσα στην Αμερική, όπου καλύτερα να μην πήγαινα ποτέ».

Όπως εξηγεί, η εξοικείωση με τα όπλα ξεκίνησε ήδη από την παιδική του ηλικία στα βουνά του Μυλοποτάμου, στοιχείο που διαμόρφωσε τον χαρακτήρα του πριν βρεθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες:

«Από 14 χρονών εγώ είχα όπλα… Ήμασταν πολύ σκληραγωγημένα παιδιά από μικρά πάνω στα βουνά με τα πρόβατα… Ήμασταν σαν τα αγρίμια. Δεν είχαμε φόβο μέσα μας, είχαμε το θάρρος να κάνουμε οτιδήποτε. Μας είχαν μεγαλώσει έτσι οι πατεράδες μας. Στο σχολείο δεν πηγαίναμε, γράμματα δεν μαθαίναμε. Είμαστε σαν τα αγρίμια εδώ στα βουνά. Τι θα γίνεις; Αγρίμι. Ένα αγρίμι από την Κρήτη στους δρόμους της Νέας Υόρκης».

Οι ένοπλες ληστείες στη Νέα Υόρκη, η εμπλοκή με την ιταλική μαφία και το «Ούζι» στο Μανχάταν

Φτάνοντας στη Νέα Υόρκη σε ηλικία 16 ετών, όπου ζούσε ήδη ο αδελφός του, εργάστηκε αρχικά σε εστιατόρια, πιτσαρίες και στην κατασκευαστική εταιρεία του αδελφού του που έχτιζε κατοικίες, προτού επιλέξει να απομακρυνθεί για να κινηθεί αυτόνομα. Σύντομα συγκρότησε συμμορία με Πορτορικανούς και Ιταλούς, αναλαμβάνοντας ο ίδιος την πρωτοβουλία για ένοπλες επιθέσεις:

«Δική μου ιδέα ήταν. Από τότε ήμουν, φαίνεται, κουζουλός τελείως. Λέω: “Εδώ χαρτιά δεν έχω, δεν με ξέρει κανένας”. Δούλευα μαζί με αυτούς τους Πορτορικανούς, τους είπα την ιδέα, τους άρεσε και ξεκινήσαμε… Τους είπα εγώ: “Ή πάμε για μεγάλη μπάζα ή δεν πάμε καθόλου για ψιλικά”».

Στην πρώτη ένοπλη ληστεία σε τράπεζα, τρία άτομα οπλισμένα απέσπασαν ποσό που αντιστοιχούσε σε περίπου 40 εκατομμύρια δραχμές της εποχής («Everybody down, it’s robbery»), το οποίο μοιράστηκαν και σπατάλησαν άμεσα. Ακολούθησε δεύτερη επιχείρηση σε σούπερ μάρκετ, η οποία κατέληξε σε αιματηρό επεισόδιο:

«Εκεί τραυματίσαμε έναν έγχρωμο… Δεν πέθανε, αλλά έχασε το φως του από το ένα μάτι. Εγώ μικρός πιτσιρικάς τον τραυμάτισα, το έχω μετανιώσει βέβαια αυτό… Πήγαμε στο σούπερ μάρκετ, πρόλαβε και κλείδωσε την πόρτα, είχε βάλει το μάτι του στη γωνία και μας κοιτούσε. Του λέω “άνοιξε ρε την πόρτα”, “δεν ανοίγω”, και του ‘παιξα εγώ με το όπλο, έσπασε η τζαμαρία και μπήκαμε μέσα. Πήραμε σχεδόν τίποτα, ούτε 500 χιλιάρικα… Τότε ήμουν 17 χρονών και το μυαλό μου ήταν πάνω από το κεφάλι. Τώρα όμως, όσα χρήματα και να είναι, δεν μπορείς να σκοτώνεις για τα χρήματα».

Η εμπλοκή του με τα κυκλώματα της ιταλικής μαφίας προέκυψε όταν συνελήφθη από τις υπηρεσίες μετανάστευσης (Immigration). Το αφεντικό του σε κατάστημα, ο Κώστας Ζαούτης από την Ικαρία, δανείστηκε χρήματα με τόκο από Ιταλούς μαφιόζους για να πληρώσει την εγγύησή του. Προκειμένου να ξεπληρωθεί το χρέος, ο Σωπασής ανέλαβε να εκτελέσει αποστολή για λογαριασμό τους: «Μου λέει: “Θα μου κάνετε μια δουλειά να πατσίσουμε τα χρήματα που μου χρωστάς;”. Με έβαλαν στο Μανχάταν με ένα Ούζι και πυροβόλησα ένα μαγαζί, το έκανα σουρωτήρι. Και έτσι μπήκα στα κόλπα της ιταλικής μαφίας».

Εννέα χρόνια στις αμερικανικές φυλακές, Rikers Island και 6 χρόνια στην απομόνωση

Η δράση της ομάδας τερματίστηκε με τη σύλληψή τους για σειρά 10 έως 12 ληστειών και δύο απόπειρες ανθρωποκτονίας (για τη μία εκ των οποίων ο ίδιος υποστηρίζει ότι καταδικάστηκε άδικα έπειτα από κατάθεση αστυνομικού). Καταδικάστηκε σε κάθειρξη 6 έως 18 ετών και οδηγήθηκε αρχικά στις φυλακές υψίστης ασφαλείας του Rikers Island στο Κουίνς:

«Εκεί είναι πολύ δύσκολες φυλακές, πάνω από 2.000 με 3.000 άτομα σε κάθε φυλακή, με συμμορίες: Κινέζοι, Πορτορικανοί, Αλβανοί… Κάθε μέρα μαχαιρώματα, σκοτωμοί, διαπληκτισμοί. Πολλές φορές απορώ πώς βγήκα ζωντανός».

Συνολικά εξέτισε εννέα χρόνια σε αμερικανικά σωφρονιστικά καταστήματα, εκ των οποίων τα έξι σε καθεστώς αυστηρής απομόνωσης, αρχικά για 14 συνεχόμενους μήνες έπειτα από συμπλοκή με μαχαίρι:

«Είχα μαχαιρώσει κάποιον και με είχαν βάλει απομόνωση 14 μήνες. Μαλώσαμε. Αν δεν το ‘κανα εγώ, θα το ‘κανε αυτός. Ο νόμος της φυλακής… Ήσουν 24 ώρες το 24ωρο μέσα στο κελί, μέρα-νύχτα… Εκεί μέσα σε δοκιμάζουν, να δουν αν το λέει η ψυχή σου. Αν αντισταθείς, σε αφήνουν στην άκρη… Όταν πρωτομπήκα στο νησί, ένας ήθελε τα αθλητικά μου παπούτσια. Του λέω: “Το νούμερό σου είναι, μάγκα; Έλα πάρ’ τα”. Και τον έσφαξα με το ξυράφι».

Παράλληλα, εξήγησε ότι ο θάνατος ενός νεαρού Ιταλού συγκρατουμένου και φίλου του από υπερβολική δόση ηρωίνης μέσα στο κελί λειτούργησε ως αποτρεπτικό σοκ, αποτρέποντάς τον από το να κάνει ποτέ χρήση ναρκωτικών ουσιών.

Η απέλαση στην Ελλάδα, οι στρατιωτικές φυλακές και η νύχτα του Ηρακλείου

Μετά την αποφυλάκισή του, απελάθηκε συνοδεία αστυνομικών στην Ελλάδα. Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία, η οποία παρατάθηκε στους 36 μήνες (αντί για 24), καθώς εξέτισε ένα έτος σε στρατιωτικές φυλακές όταν συνελήφθη στο λιμάνι του Ηρακλείου έχοντας αγοράσει παράνομα χειροβομβίδες και όπλα.

Απολυθείς από τον στρατό σε ηλικία 33 ετών, επέστρεψε στον χώρο της παρανομίας αναζητώντας το εύκολο χρήμα. Δραστηριοποιήθηκε επιχειρηματικά στο Ηράκλειο ανοίγοντας καταστήματα στριπτίζ και αργότερα παράνομες χαρτοπαικτικές λέσχες, ενώ ενεπλάκη εκ νέου σε ποινικές υποθέσεις για ναρκωτικά και απόπειρα ανθρωποκτονίας από πυροβολισμό:

«Είναι πάρα πολύ δύσκολο να το αποβάλεις όταν από μικρό παιδί μπλέκεις στην παρανομία. Η φυλακή ή σε κάνει άνθρωπο και λες “δεν ξαναπάω” ή σε κάνει χειρότερο. Εμένα με έκανε χειρότερο… Κίνητρο ήταν το εύκολο χρήμα. Με το μεροκάματο δεν κάνεις τίποτα, εκτός αν ξεκινήσεις από 16-17 χρονών. Εγώ ήρθα 30 χρονών, απολύθηκα 33, παντρεύτηκα στα 35 μου».

Στην Ελλάδα εξέτισε επιπλέον 16 χρόνια κάθειρξης σε φυλακές όπως ο Κορυδαλλός (επί αρχιφυλακίας Αντώνη Αραβαντινού, τον οποίο χαρακτηρίζει «σκληρό καρύδι»), τα Τρίκαλα, η Νεάπολη, η Αλικαρνασσός και τα Χανιά, γνωρίζοντας προσωπικά βαρυποινίτες όπως ο Παναγιώτης Βλαστός.

Η παρακμή της κρητικής βεντέτας, τα Βορίζια και ο «Νόμος των παρανόμων»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Πολύδωρος Σωπασής στην εξέλιξη των ηθών στην Κρήτη και στον θεσμό της βεντέτας, υποστηρίζοντας ότι το παραδοσιακό αξιακό πλαίσιο έχει εκφυλιστεί πλήρως σε ανούσιες συγκρούσεις, φέρνοντας ως παράδειγμα τα πρόσφατα ένοπλα περιστατικά στα Βορίζια:

«Οι βεντέτες πάνε να εξαλειφθούν. Παλιά, όταν ήμουν εγώ παιδί, υπήρχε σοβαρός λόγος για να ξεκινήσει: να σου σκοτώσουν τον αδελφό, να σου πειράξουν το σπίτι. Τώρα ξεκινούν χωρίς λόγο, ανούσιες, για χωράφια, για μια κουβέντα… Στα Βορίζια τα πράγματα ξεφύγανε για ασήμαντο λόγο. Και καταστραφήκανε δύο οικογένειες χωρίς να ξέρουν το γιατί: τρία-τέσσερα άτομα τώρα στη φυλακή και ένα στο χώμα. Είναι αμαρτία να καταστρέφονται για ασήμαντους λόγους».

Αναφερόμενος στην έννοια της τιμής για έναν ορεινό Κρητικό, ξεκαθάρισε ότι ενώ πλέον στα 70 του χρόνια παραβλέπει λεκτικές προσβολές, η υπεράσπιση της οικογενειακής εστίας παραμένει αδιαπραγμάτευτη:

«Ο λόγος και η τιμή παίζουν ρόλο. Υπάρχουν οικογένειες πολύ σεβαστές στην κοινωνία που λένε: “Σε σέβομαι, απαιτώ σεβασμό. Δεν σε πειράζω, δεν με πειράζεις”… Τώρα στα 70 μου, αν μου πει κάποιος μια κουβέντα, μπορεί να κάνω στραβά μάτια, δεν είμαι να ασχολούμαι με τέτοια. Αλλά αν μου πειράξει το σπίτι μου, δεν το συζητώ: θα μπω φυλακή ισόβια, δεν με πειράζει, ούτε καν το σκέφτομαι».

Εξηγώντας το κίνητρο της συγγραφής του βιβλίου του «Ο νόμος των παρανόμων», υπογράμμισε ότι στόχος του είναι ο παραδειγματισμός της νέας γενιάς:

«Ο νόμος των παρανόμων είναι οι συνέπειες που έχεις όταν μπλέξεις με την παρανομία: πρέπει να τις αντιμετωπίσεις ψύχραιμα και αντρικά… Έβγαλα αυτό το βιβλίο για να το διαβάσει η σημερινή νεολαία, να δει τι την περιμένει αν διαλέξει αυτόν τον δρόμο και να επιλέξει τον σωστό, τον νόμιμο δρόμο. Η παρανομία καταστρέφει τη ζωή σου στη φυλακή και το αποτέλεσμα είναι μηδέν. Ό,τι βγάλεις, θα σου το φάνε οι δικηγόροι. Έχω περάσει 30 με 40 δικαστήρια. Αν είχα τα λεφτά που έδωσα στους δικηγόρους, θα ήμουν πλούσιος. Το αποτέλεσμα; Εγώ να ταλαιπωρούμαι στη φυλακή και αποτέλεσμα μηδέν».

Η απόσυρση στο Μπαλί Ρεθύμνου και η αποτίμηση μιας ζωής

Σήμερα, έχοντας εγκαταλείψει οριστικά τη νύχτα και τις χαρτοπαικτικές λέσχες, ο Πολύδωρος Σωπασής δραστηριοποιείται στον τομέα του τουρισμού, διατηρώντας δύο τουριστικές βίλες στον παραθαλάσσιο οικισμό Μπαλί του Ρεθύμνου, επιδιώκοντας την ηρεμία δίπλα στα πέντε εγγόνια του.

Κάνοντας τον απολογισμό της διαδρομής του στα 1.000 μέτρα του Ψηλορείτη, καταλήγει με μία πικρή διαπίστωση για τις επιλογές του παρελθόντος:

«Για άλλους η ζωή είναι γλυκιά, για άλλους πικρή. Δυστυχώς για ορισμένους, σαν κι εμένα, είχε μόνο λύπες. Χαρές είχα μόνο όταν απέκτησα τα πέντε μου εγγόνια. Την υπόλοιπη ζωή μου δεν τη θυμάμαι με χαρές, μόνο λύπες και ταλαιπωρίες. Τις επέλεξα βέβαια κι εγώ, βοήθησα κι εγώ την τύχη μου… Αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω με το μυαλό που έχω τώρα, δεν θα έκανα τα ίδια λάθη σε καμία περίπτωση. Αλλά ο χρόνος δεν γυρνάει πίσω και τα λάθη δεν διορθώνονται. Τώρα θέλω να γεράσουμε ήσυχα, ήρεμα, και να πεθάνουμε ήρεμα».

 

Το ξέρουμε…

Το να βλέπεις αυτά τα μηνύματα είναι κουραστικό. Και να είσαι σίγουρος πως ούτε κι εμείς χαιρόμαστε να τα γράφουμε.

Όμως αυτό το μήνυμα δεν αφορά εμάς· αφορά την επιβίωση μιας ανεξάρτητης, μαχητικής δημοσιογραφίας στην Κρήτη.

  1. Η δική σου στήριξη είναι πολύτιμη, γιατί μας επιτρέπει να κάνουμε ρεπορτάζ χωρίς φόβο και εξαρτήσεις, κρατώντας παράλληλα τη δημοσιογραφία μας προσβάσιμη σε όλους — ακόμη και σε όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν.
  2. Η απλή αλήθεια είναι ότι τα έσοδα διαρκώς συρρικνώνονται και η αναγνωσιμότητα από μόνη της δεν αρκεί για να κρατήσει ζωντανό ένα μέσο.

Αν πιστεύεις κι εσύ ότι η ελεύθερη ενημέρωση είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και τον έλεγχο της εξουσίας, δώσε μας τη δύναμη να συνεχίσουμε.

Γίνε συνδρομητής

Σας ευχαριστούμε θερμά.

Ακολουθήστε το agonaskritis.gr στο Google News, στο facebook και στο twitter και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις - Γίνετε συνδρομητές!

Αγώνας της Κρήτηςhttp://bit.ly/agonaskritis
Ο “Αγώνας της Κρήτης” εκδόθηκε στις 8 Ιουλίου του 1981. Είναι η έκφραση μιας πολύχρονης αγωνιστικότητας. Έμεινε όλα αυτά τα χρόνια σταθερός στη διακήρυξή του για έγκυρη – έγκαιρη ενημέρωση χωρίς παρωπίδες. Υπηρετεί και προβάλλει, με ευρύτητα αντίληψης, αξίες και οράματα για μία καλύτερη κοινωνία. Η βασική αρχή είναι η κριτική στην εξουσία όποια κι αν είναι αυτή, ιδιαίτερα στα σημεία που παρεκτρέπεται από τα υποσχημένα, που μπερδεύεται με τη διαφθορά, που διαφθείρεται και διαφθείρει. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η εφημερίδα έμεινε μακριά από συσχετισμούς και διαπλοκές, μακριά από μεθοδεύσεις και ίντριγκες.

Τελευταία Νέα

Περισσότερα σαν αυτό
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Ηράκλειο: “Ψίχουλα” η αποζημίωση των 805 ευρώ για ζημιές από θηλαστικά λένε οι αλιείς

Για "ψίχουλα" κάνουν λόγο οι επαγγελματίες της παράκτιας αλιείας...