Του Νικόλα Δροσάκη^[1]

Το 2008, ως ηθοποιός σε παράσταση στο Πέραμα Μυλοποτάμου, ρώτησα ένα παιδί επτά ή οκτώ ετών αν έχουν όπλα στο χωριό. Η απάντησή του με ακολουθεί μέχρι σήμερα: «Τώρα ασχολούμαστε με το χασίς». Δεν ένιωθε ότι έλεγε κάτι κακό. Μιλούσε για την οικογενειακή τους επιχείρηση.

Αναρωτιέμαι συχνά τι να απέγινε εκείνο το παιδί.

Για δεκαετίες, το νησί διακρίνεται για τη λεβεντιά, τη φιλοξενία, την τιμή και την προστασία του αδύναμου. Η διακίνηση ναρκωτικών ανατρέπει αυτή τη λογική. Δεν υπάρχει λεβεντιά στο να πλουτίζει κάποιος καταστρέφοντας ζωές νέων ανθρώπων.

Οι ειδήσεις δεν έρχονται πια ως μεμονωμένα περιστατικά. Έρχονται καθημερινά σαν θραύσματα μιας βαθύτερης κοινωνικής κρίσης. Έρευνες για κυκλώματα διακίνησης ναρκωτικών. Συλλήψεις για υποθέσεις που αφορούν ακόμη και θεσμικούς στην προστασία της δημόσιας υγείας. Καταγγελίες και κατηγορίες: παρουσίαζαν εμπόρους ναρκωτικών ως τοξικομανείς^[2]. Κυκλώματα. Συλλήψεις. Διεφθαρμένοι κρατικοί λειτουργοί. Νέοι άνθρωποι στις εντατικές. Δεν πρόκειται για μια σειρά ειδήσεων. Το πορτρέτο της κοινωνίας της εξάρτησης. Την ίδια στιγμή, μια άλλη εικόνα συγκλονίζει. Η μάνα του ναρκέμπορου (της κρητικής μαφιάς) στις συνομιλίες που διέρρευσαν, κάνει κριτική στο παιδί της: «Όχι όταν σκορπάς τον θάνατο…»^[3]. Μια άλλη μητέρα στην Κρήτη έκρυψε την κοκαΐνη του γιου της σε τάπερ^[4].

Στιγμή που η οικογενειακή σχέση συγκρούεται με την ηθική συνείδηση. Η μία μάνα συνεργεί ή άλλη ψέγει. Αντιμετωπίζει τον γιο της με το ερώτημα που η κοινωνία συχνά αποφεύγει: Τι κάνεις όταν γνωρίζεις ότι η πράξη σου καταστρέφει ζωές; Είναι η δημιουργία ενός κόσμου όπου ο θάνατος γίνεται επάγγελμα, η εξάρτηση γίνεται αγορά και η σιωπή γίνεται μηχανισμός επιβίωσης.

Σε μια μεγάλη επιχείρηση στο Ηράκλειο, Νοέμβριο 2025, συνέλαβαν 15 άτομα για διακίνηση ναρκωτικών, κατασχέθηκαν ένα κιλό κοκαΐνης και 30.000 ευρώ. Η δικογραφία περιλάμβανε 112 «βαποράκια” και πελάτες^[5].

Κι όμως, η κοινωνία κοιτάζει αλλού. Ή χειρότερα: συνοδεύει την πομπή.

Σουτ. Το δάκτυλο που επιδεικνύει στα χείλη να κοιτούν, να σωπαίνουν, να ξεχνάνε τι βλέπουν.^[6]

Πολιτικοποιημένοι, συχνά πάνε χεράκι- χεράκι με τους διακινητές. Συνένοχη σιωπή.

Μετά έρχεται η τέχνη.

Τι προβάλλει; Την κουλτούρα του πάρτι με ουσίες. Την αισθητική του χάους. Sex-drugs. Διαφημίζει τη χρήση. Την κάνει μόδα. Την πουλά σαν ψυχαγωγία, για όλη την οικογένεια.

Ναρκοκουλτούρα δεν είναι μόνο η χρήση ουσιών. Είναι όταν τα ναρκωτικά παύουν να αποτελούν κοινωνικό πρόβλημα και μετατρέπονται σε κανονικότητα. Όταν γίνονται σημείο αναφοράς στο χιούμορ, στις παρέες, στη μουσική, στις ιστορίες που αφηγούνται οι άνθρωποι και στα πρότυπα επιτυχίας. Όταν το παράνομο χρήμα αποκτά μεγαλύτερο κύρος από την εργασία. Τότε δεν έχουμε απλώς διακίνηση ναρκωτικών. Έχουμε πολιτισμική μετάλλαξη.

Μιλάς με ανθρώπους κι οι πιο ισχυρές τους εμπειρίες είναι αυτές «εν χρήσει». Αυτό είναι πρόβλημα. Τα παιδιά δεν έχουν καθαρές εμπειρίες. Οι ακραίες στιγμές τους είναι αυτές που δεν ξεχνούν.

Δεκαεπτά χρονών παιδιά, ξένα, δικά μας, δεν έχει σημασία^[7]. Σωριάζονται στις εντατικές.

Βιτρίνες κατανάλωσης. Σου δείχνουν τον εθισμό γυαλισμένο, με ωραία φώτα και επίφαση ελευθερίας. Δεν σου δείχνουν το παιδί που κάνει εμετό στο προαύλιο του σχολείου. Σου δείχνουν έναν ήρωα που παίρνει ναρκωτικά και γίνεται πιο ενδιαφέρον.

Όσοι δεν έχουν πουληθεί. Όσοι δεν έχουν βάλει το χέρι τους σε αυτό το βάλτο. Ας πάρουν θέση.

«Κάνουμε θέατρο για να γνωρίσουμε την ψυχή μας», μου είπε κάποτε μια συνάδελφος ηθοποιός. Όσο παράλληλα κάνουμε ναρκωτικά, καμία ψυχή δεν πρόκειται να γνωρίσουμε. Μόνο αυταπάτες. Μόνο σκόνη. Μόνο θραύσματα του καθρέφτη της λογικής.

Πρώτα απεξάρτηση. Μετά τέχνη.

Αλλά τι κάνει η πολιτεία για εκείνον που αποφασίζει να βγει από την εξάρτηση; Υπάρχουν δομές, υπάρχουν άνθρωποι που αγωνίζονται καθημερινά μέσα σε προγράμματα θεραπείας, όμως η ανάγκη παραμένει τεράστια. Δε μπορεί να ζητάς από έναν εξαρτημένο να σωθεί μόνος, όταν η εξάρτηση είναι μια φυλακή που χτίστηκε μέσα από ουσίες, δίκτυα, οικονομικά συμφέροντα και κοινωνικές συνθήκες.^[8]

Πίσω από κάθε δόση, υπάρχει μια οικονομία. Υπάρχουν χρήματα, δίκτυα, στρατολόγηση νέων, ξέπλυμα, εξουσία. Ο έμπορος δεν πουλά ελευθερία. Πουλά εξάρτηση. Ο χρήστης είναι το τελευταίο θύμα μιας αλυσίδας κέρδους.

Δεν γίνεται αλλιώς. Δεν μπορείς να κάνεις αγώνα κατά των ναρκωτικών κρατώντας την ίδια γλώσσα, την ίδια τέχνη, την ίδια αισθητική που τα διαφημίζει. Κόβεις τον ομφάλιο λώρο. Λες όχι σε κάθε έργο που προβάλλει τη χρήση. Σε κάθε χρηματοδότηση που άμεσα ή έμμεσα, βάζει τα ναρκωτικά στο κέντρο της σκηνής σαν αξεσουάρ.

Αν συνεχίσουμε να θεωρούμε «ροκ», «αντισυστημικό» ή «γοητευτικό» τον αυτοκαταστροφικό τρόπο ζωής, τότε η μάχη θα χάνεται πριν ακόμη αρχίσει. Δεν είναι καθόλου ήρωες όσοι πέταξαν τη ζωή τους. Το μεγαλύτερο ψέμα της ναρκωτικής κουλτούρας είναι ότι πουλάει την απώλεια ελέγχου ως ελευθερία. Κανέναν ναρκομανή δε γνώρισα ελεύθερο.

Με έργα που να δείχνουν την αλήθεια χωρίς ωραιοποίηση και ηρωοποίηση των χρηστών, όχι το παραμορφωμένο όνειρο, τα θραύσματα του καθρέφτη της λογικής.

Τέχνη που να δίνει φωνή σε αυτούς που βγήκαν, όχι σε αυτούς που βυθίζονται.

Υπάρχει βαθιά, κοινωνική ανάγκη να δημιουργηθεί μια αντιναρκωτική τέχνη.

Τέχνη που να δείχνει τη μάνα που ψάχνει το παιδί της στα πτώματα, να δείχνει το δεκαεπτάχρονο στην εντατική, τον διακινητή την ώρα που πουλάει θάνατο. Χωρίς εξωραϊσμούς. Με τον πόνο και την αλήθεια που έχει.

Έχουμε ανάγκη από μια τέχνη, να μη φοβάται να είναι άβολη, δύσκολη, σκληρή. Να μη χτίζει μύθους, αλλά να γκρεμίζει προπαγάνδες.

Γιατί η προπαγάνδα των ναρκωτικών είναι παντού. Στη μουσική, στις ταινίες, στο θέατρο, στα social media, στα πάρτι, στην καθημερινότητα.

Και η σιωπή είναι συνενοχή.

Η μάνα του ναρκέμπορου μίλησε. Εμείς, η τέχνη, η πολιτική, η κοινωνία, τι λέμε;

Μια παθογένεια τέτοιων διαστάσεων, χρειάζεται μεγαλύτερη και διαφορετική προβολή απ’ τα ΜΜΕ. Οι κατασχέσεις και οι συλλήψεις προβάλλονται για να ικανοποιήσουν το λαϊκό αίσθημα δικαιοσύνης. Μόλις το «θέαμα» τελειώσει, ο έμπορος επιστρέφει στο δίκτυο. Αυτό δημιουργεί στον πολίτη μια ψευδαίσθηση ασφάλειας, ενώ η αγορά παραμένει ανέπαφη. Σχεδόν ποτέ δεν μαθαίνουμε γιατί μια «τεράστια επιτυχία της δίωξης» κατέληξε σε απελευθέρωση λόγω «νομικών κενών».

Σιωπή. Κι αυτή η σιωπή είναι η μεγαλύτερη νίκη των εμπόρων.

Και μην ξεχνάμε το μεγάλο χαμένο της ιστορίας: τον εξαρτημένο που θέλει να σωθεί. Όχι τον χρήστη που αντιμετωπίζουν ως εγκληματία. Τον άνθρωπο που βρίσκεται μέσα σε μια φυλακή που δεν φαίνεται. Η κοινωνία δεν χρειάζεται μόνο περισσότερη καταστολή απέναντι στους εμπόρους. Χρειάζεται περισσότερες πόρτες εξόδου για όσους θέλουν να βγουν.

Παίρνουμε θέση στο πλευρό της ζωής και όσων θέλουν να απελευθερωθούν. Μέτωπο, όχι γενικά κι αόριστα ενάντια στα ναρκωτικά. Είναι μέτωπο ενάντια στους ναρκέμπορους, τα δίκτυα, τα καρτέλ, στο σύστημα που τα διακινεί, την κουλτούρα που τα αναπαράγει.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

^[1] Ο Νικόλας Δροσάκης γράφει θέατρο και ποίηση. Έχει εργαστεί περισσότερα από δέκα χρόνια ως ηθοποιός, θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης. Η καλλιτεχνική του πορεία συνδέει την ποιητική δημιουργία με την κοινωνική δράση, μέσα από κινηματογραφικές και θεατρικές παραγωγές με θεματικές όπως η μετανάστευση, η οικολογία, η αντίσταση των λαών.

^[2]https://www.thetoc.gr/koinwnia/article/xania-dioxi-gia-dorodokia-ston-iatrodikasti-kai-ton-toxikologo—ereunatai-an-parousiazan-emporous-narkotikon-os-toxikomaneis/

^[3]https://pelop.gr/den-eimai-estiatorio-narkotika-poulame-oi-dialogoi-pou-xeskepasan-ti-mafia-tis-kritis/

^[4]https://www.ethnos.gr/greece/article/342977/krhthmesasetapereixetanarkotikahmhteratoygamproypoysynelhfthhligesoresprintongamo

^[5]https://www.neatv.gr/15-syllipseis-kai-112-atoma-sti-dikografia-megali-diakinisi-koka-nis-sto-irakleio

^[6] Νικόλας Δροσάκης, Sumud, σελ. 62, εκδ Γενιά 20 (2025).

^[7]https://cretaone.gr/chania-sto-nosokomeio-dyo-17chrones-toyristries-meta-apo-chrisi-narkotikon

^[8] https://prin.gr/2026/07/katerina-matsa