Επιστολή προς τέσσερα Υπουργεία απέστειλε ο Ευτύχιος Αντωνίου Κουκουτσάκης, Εκπρόσωπος Τύπου και Οργανικός Γραμματέας της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης «Μαζί για τον Δήμο Καντάνου-Σελίνου», ζητώντας την εκπόνηση ολοκληρωμένης μελέτης σκοπιμότητας για τη δημιουργία σύγχρονου ηλεκτροκίνητου σιδηροδρομικού δικτύου στην Κρήτη.

Η επιστολή κοινοποιήθηκε στα Υπουργεία Υποδομών και Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, καθώς και Τουρισμού, με αποστολή στις 3 Οκτωβρίου 2026. Η πρόταση εστιάζει στη διερεύνηση ενός δικτύου περίπου 260 χιλιομέτρων που θα συνδέει τα μεγάλα αστικά κέντρα του νησιού με αεροδρόμια, λιμάνια, τουριστικές περιοχές και σημαντικούς παραγωγικούς προορισμούς.

Το βασικό σκεπτικό που παρουσιάζεται είναι ότι η Κρήτη, με την έκταση, τον πληθυσμό και την τουριστική δραστηριότητα που διαθέτει, δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις οδικές μεταφορές. Η συνεχής αύξηση της οδικής κυκλοφορίας δημιουργεί κόστος σε χρόνο, καύσιμα, οδική ασφάλεια και περιβάλλον, ενώ ένας σύγχρονος σιδηρόδρομος θα μπορούσε να προσφέρει εναλλακτική λύση στις καθημερινές μετακινήσεις και να βελτιώσει τη σύνδεση μεταξύ των περιοχών του νησιού.

Η οικονομική διάσταση του εγχειρήματος αντλεί στοιχεία από την Τράπεζα της Ελλάδος. Το 2024, η Κρήτη κατέγραψε περίπου 5,96 εκατομμύρια τουριστικές επισκέψεις και ταξιδιωτικές εισπράξεις της τάξης των €4,57 δισ. Σύμφωνα με την πρόταση, μια σύγχρονη υποδομή μεταφορών θα μπορούσε να εξεταστεί όχι μόνο ως έργο μετακίνησης, αλλά και ως υποδομή με άμεσες επιπτώσεις στην τουριστική οικονομία, την πρόσβαση στην ενδοχώρα και τη δυνατότητα μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων.

Η προκαταρκτική εκτίμηση κόστους για το δίκτυο των 260 χιλιομέτρων κινείται μεταξύ €2,65 και €4,5 δισ. Ωστόσο, ο ίδιος ο Ευτύχιος Αντωνίου Κουκουτσάκης επισημαίνει ότι το ποσό αυτό δεν αποτελεί μελέτη εφαρμογής ούτε τελικό προϋπολογισμό, αλλά μια πρώτη ενδεικτική εκτίμηση που πρέπει να αντικατασταθεί από πραγματική τεχνικοοικονομική μελέτη, με γεωλογικές έρευνες, ακριβή χάραξη, περιβαλλοντική αξιολόγηση και ανάλυση της επιβατικής και εμπορευματικής ζήτησης. Ιδιαίτερα στην Κρήτη, παράγοντες όπως η γεωμορφολογία, οι σήραγγες, οι γέφυρες, οι απαλλοτριώσεις και η χάραξη μέσα ή κοντά σε κατοικημένες περιοχές μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά το τελικό κόστος.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην ενεργειακή διάσταση της πρότασης. Ο σιδηρόδρομος θα πρέπει να μελετηθεί εξαρχής ως ηλεκτροκίνητο σύστημα, με αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας. Φωτοβολταϊκά μπορούν να εξεταστούν σε σταθμούς, αμαξοστάσια, στέγαστρα, κατάλληλες εκτάσεις της σιδηροδρομικής ζώνης και, όπου επιτρέπεται, κατά μήκος της γραμμής. Η παραγόμενη ενέργεια θα μπορούσε να τροφοδοτεί το δίκτυο μέσω των υποσταθμών έλξης, με κατάλληλα συστήματα αποθήκευσης και σύνδεση με το ηλεκτρικό δίκτυο. Η υψηλή ηλιοφάνεια της Κρήτης παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα ενδιαφέρων ενεργειακός συνδυασμός για τον ηλεκτροκίνητο σιδηρόδρομο.

Η διεθνής έρευνα εξετάζει ήδη τέτοιες εφαρμογές, με μελέτες που διερευνούν την ενσωμάτωση φωτοβολταϊκών και μπαταριών στα συστήματα ηλεκτροδότησης των σιδηροδρόμων. Στη Γερμανία και την Ελβετία βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικές πιλοτικές εφαρμογές και δοκιμές, γεγονός που, σύμφωνα με την πρόταση, σημαίνει ότι η ιδέα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως θεωρητική, αλλά ως αντικείμενο συγκεκριμένης τεχνικής μελέτης.

Στην επιστολή γίνεται επίσης αναφορά στην πρόταση που είχε δημοσιοποιηθεί το 2018 από τον Σταύρο Πολέντα σχετικά με εναέριο τρένο στην Κρήτη. Η τότε πρόταση της εταιρείας SkyWay έκανε λόγο για σύνδεση των αεροδρομίων Ηρακλείου και Χανίων σε 25 λεπτά, με εκτιμώμενο αρχικό κόστος €680 εκατ. και προοπτική επέκτασης από την Κίσσαμο μέχρι τη Σητεία. Η αναφορά γίνεται ρητά ως ιστορικό προηγούμενο της συζήτησης και όχι ως σημερινή τεχνικοοικονομική πρόταση. «Δεν ζητώ να υιοθετηθεί εκείνη η τεχνολογία. Ζητώ να μην χαθεί όμως το βασικό ερώτημα που έθεσε τότε», αναφέρει χαρακτηριστικά στην επιστολή του ο Ευτύχιος Αντωνίου Κουκουτσάκης.

Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, η πρόταση απορρίπτει την προσέγγιση ενός μοναδικού επενδυτή. Προτείνεται αντ’ αυτού συνδυασμός εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων, δανεισμού, ιδιωτικών κεφαλαίων και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει σημαντικό μηχανισμό χρηματοδότησης σιδηροδρομικών υποδομών μέσω του Connecting Europe Facility, το οποίο για την περίοδο 2021–2027 διαθέτει €25,8 δισ. για τις μεταφορές, εκ των οποίων €11,2 δισ. αφορούν χώρες Συνοχής. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, από την πλευρά της, έχει ήδη αναλάβει συμβουλευτικό ρόλο στον ελληνικό σιδηρόδρομο και εξετάζει με το ελληνικό κράτος μακροπρόθεσμο επενδυτικό και χρηματοδοτικό σχεδιασμό.

Η πρόταση ζητά επίσης από την Πολιτεία να εξετάσει τη δημιουργία ειδικού δημόσιου φορέα ή εταιρείας για την ανάπτυξη του έργου, με συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου και σαφές θεσμικό πλαίσιο. Σε δεύτερο στάδιο, εφόσον το επιτρέψει η οικονομική και νομική μελέτη, θα μπορούσε να εξεταστεί η συμμετοχή ιδιωτών και πολιτών μέσω ρυθμιζόμενων επενδυτικών εργαλείων, με πλήρη διαφάνεια, δημοσιευμένους λογαριασμούς και σαφείς κανόνες για τα δικαιώματα και τους κινδύνους των επενδυτών.

«Δεν ζητώ από την Πολιτεία να ανακοινώσει σήμερα ότι θα κατασκευάσει έναν σιδηρόδρομο δισεκατομμυρίων ευρώ. Ζητώ κάτι πολύ πιο απλό και ταυτόχρονα πολύ πιο σοβαρό: να μας πει, με μια ανεξάρτητη επιστημονική μελέτη, αν μπορεί να γίνει, πόσο πραγματικά κοστίζει, πώς μπορεί να χρηματοδοτηθεί και τι οικονομικό και κοινωνικό αποτέλεσμα θα έχει για την Κρήτη», δήλωσε ο Ευτύχιος Αντωνίου Κουκουτσάκης.

Και πρόσθεσε: «Η Ελλάδα χρειάζεται πραγματικές επενδύσεις σε υποδομές που μένουν στον τόπο και παράγουν οικονομική αξία για δεκαετίες. Ένας σιδηρόδρομος, εφόσον αποδειχθεί βιώσιμος, είναι πραγματικό παραγωγικό κεφάλαιο. Είναι υποδομή, ενέργεια, τεχνολογία, εργασία και μετακίνηση. Δεν είναι μια εικονική οικονομική δραστηριότητα που απλώς μετακινεί αριθμούς από έναν λογαριασμό σε έναν άλλο. Αυτό ακριβώς πρέπει να μετρηθεί επιστημονικά».

Η επιστολή καταλήγει ζητώντας από τα συναρμόδια Υπουργεία να εξετάσουν την εκπόνηση προκαταρκτικής μελέτης σκοπιμότητας για τον σιδηρόδρομο της Κρήτης, την ενεργειακή του τροφοδοσία από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την πιθανότητα δημιουργίας ενός δημόσιου επενδυτικού φορέα με δυνατότητα συμμετοχής ιδιωτών και πολιτών, εφόσον αυτό επιτρέπεται από το θεσμικό και χρηματοοικονομικό πλαίσιο. «Δεν σας ζητάω σήμερα να αποφασιστεί ότι το έργο θα κατασκευαστεί. Ζητάω να αποφασιστεί ότι θα μελετηθεί σοβαρά», καταλήγει η επιστολή.