Της Ιωάννας Ηλιάδη

Η ελληνική εμπλοκή στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, μέσω της αμερικανικής βάσης στη Σούδα ήταν δεδομένη πριν καν ακόμα εκδηλωθεί η επίθεση των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν.

Λίγα 24ωρα πριν την επίθεση το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο στον κόσμο, το πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford κατέπλευσε στη Σούδα για ανεφοδιασμό και μικροεπισκευές. Το μεσημέρι της Πέμπτης 26 Φεβρουαρίου απέπλευσε για να κατευθυνθεί στην περιοχή των επιχειρήσεων, στα ανοιχτά της Χάιφα στο Ισραήλ, ώστε να υποστηρίξει την επίθεση που εκδηλώθηκε το ξημέρωμα του Σαββάτου 28 Φεβρουαρίου και πάγωσε ολόκληρο τον κόσμο.

Η εμπλοκή της χώρας μας δεν σταμάτησε εκεί. Η Σούδα έπαιξε πλήρως τον υποστηρικτικό ρόλο που της αναλογεί με βάση τη συμφωνία με την ελληνική κυβέρνηση.

Υποδομές και πλέγμα προστασίας

Μεταγωγικά αεροσκάφη C-17A Globemaster III της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ καταγράφηκαν από ανοιχτές πηγές να εκτελούν δρομολόγια στην Ανατολική Μεσόγειο, σε διαδρομές προς την Ιορδανία, την Κρήτη και άλλους περιφερειακούς κόμβους, υποστηρίζοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν. Οι πτήσεις αποτελούν μια σταθερή υλικοτεχνική αλυσίδα που μεταφέρει προσωπικό, εξοπλισμό και προμήθειες σε προωθημένες αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή.

Τα βαρέα μεταγωγικά όπως το C-17 αποτελούν κεντρικό «εργαλείο» αυτής της προσπάθειας. Κάθε αεροσκάφος μπορεί να μεταφέρει πάνω από 70 τόνους φορτίου, από οχήματα και πυρομαχικά μέχρι πυραυλικά συστήματα ή εκατοντάδες στρατιωτικούς. Αυτό επιτρέπει ταχείες ενισχύσεις των προωθημένων βάσεων και των πακέτων κρούσης που επιχειρούν σε όλη την περιοχή, χωρίς να εξαρτώνται από έναν μόνο άξονα ανεφοδιασμού. Η ίδια η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία περιγράφει το C-17 ως βαρέως τύπου μεταγωγικό με μέγιστο ωφέλιμο φορτίο 170.900 λίβρες, περίπου 77,5 τόνους, και δυνατότητα να καλύπτει μεγάλες αποστάσεις χωρίς ανεφοδιασμό.

Η Κρήτη, και ειδικά το συγκρότημα του κόλπου της Σούδας, εμφανίζεται ως κρίσιμος κόμβος του δικτύου. Παρέχει υποδομές αεροπορικής και ναυτικής υποστήριξης, αλλά και ένα πλέγμα προστασίας, που ενισχύθηκε από την πρώτη στιγμή από την ελληνική κυβέρνηση με τη μεταφορά πυροβολαρχίας Patriot στα Χανιά για την προστασία της αμερικανικής βάσης. Η Σούδα λειτουργεί ως βασικός κρίκος της εφοδιαστικής αλυσίδας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.

Η λειτουργία της αμερικανικής παρουσίας στη Σούδα βασίζεται στη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ (MDCA). Η συμφωνία αυτή επιτρέπει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να χρησιμοποιούν συγκεκριμένες ελληνικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις για υποστήριξη επιχειρήσεων, εκπαίδευση και μετακινήσεις δυνάμεων.

Τα C-17, παρότι σπάνια τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας, λειτουργούν ως καθαρός δείκτης της κλίμακας και της διάρκειας μιας επιχείρησης και στη συγκεκριμένη περίπτωση δείχνουν ότι θα είναι μακρά. Και όσο οι πτήσεις βαρέων μεταγωγικών συνεχίζονται, τόσο πιο καθαρά φαίνεται ότι η Κρήτη παραμένει κομβική για τη στήριξη των αμερικανικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή.

Η επιχειρησιακή ετοιμότητα της φρεγάτας

Η έτερη άμεση εμπλοκή της χώρας μας, ήρθε με την αποστολή της νεότευκτης φρεγάτας Κίμων στην περιοχή της Κύπρου, η οποία ενδύθηκε τον ρητορικό μανδύα της προστασίας του νησιού. Στην πραγματικότητα η αποστολή ήταν η υποστήριξη των επιχειρήσεων στην περιοχή και η παροχή προστασίας της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι, η οποία δέχθηκε επιδρομή drone, μέχρι να καταπλεύσουν τα βρετανικά πολεμικά πλοία.

Η βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου αποτελεί έναν από τους βασικούς κόμβους αεροπορικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή. Από εκεί έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα μαχητικά αεροσκάφη, αεροσκάφη επιτήρησης και μη επανδρωμένα συστήματα σε αποστολές στη Συρία, στο Ιράκ και σε άλλες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου. Η θέση της Κύπρου επιτρέπει την ταχεία πρόσβαση σε πολλαπλά θέατρα επιχειρήσεων, καθιστώντας το Ακρωτήρι κρίσιμο επιχειρησιακό σημείο.

Γεγονός είναι ότι η φρεγάτα Κίμων δεν έχει καν αξιολογηθεί για ένταξη στον ελληνικό πολεμικό στόλο, ούτε έχει περάσει την αξιολόγηση FOST (Flag Officer Sea Training) είναι μια από τις πιο απαιτητικές διαδικασίες εκπαίδευσης και πιστοποίησης ενός πολεμικού πλοίου πριν θεωρηθεί πλήρως επιχειρησιακό. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η τελική πιστοποίηση της επιχειρησιακής της ικανότητας και δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί ολοκληρωμένα σε σενάρια πραγματικής επιχειρησιακής πίεσης.

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας άλλωστε, το παραδέχθηκε σε συνέντευξή του στον Αντώνη Σρόιτερ, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Το πλοίο δεν έχει ενταχθεί απολύτως επιχειρησιακά στον Στόλο. Αυτό είναι αλήθεια. Δηλαδή εάν επιχειρήσει μαζί με τον Στόλο, έχει μια δυσκολία ώστε τα συστήματα να συνομιλήσουν».

Η διατύπωση αυτή υποδηλώνει ότι το πλοίο αντιμετωπίζει ακόμη ζητήματα διαλειτουργικότητας με άλλες μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των συστημάτων μάχης, των αισθητήρων και των δικτύων επικοινωνίας δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως. Ένα τέτοιο ζήτημα αφορά και τον συντονισμό με τη φρεγάτα Ψαρά, η οποία φέρεται να συνοδεύει την Κίμων στην περιοχή επιχειρήσεων.

Η παραδοχή αυτή ανοίγει ένα ευρύτερο ερώτημα για το επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας ενός πλοίου που δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την πιστοποίηση ένταξής του στον στόλο. Η επιχειρησιακή αξιολόγηση ενός νέου πλοίου περιλαμβάνει σειρά δοκιμών, ασκήσεων και πιστοποιήσεων που διασφαλίζουν ότι μπορεί να λειτουργήσει απρόσκοπτα με τις υπόλοιπες μονάδες σε συνθήκες κρίσης.

Σε περιοχή αυξημένης έντασης

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο όταν το πλοίο βρίσκεται σε περιοχή αυξημένης έντασης. Στη θάλασσα η απειλή δεν περιορίζεται μόνο σε βαλλιστικούς πυραύλους ή σε συμβατικά μέσα επίθεσης. Τα μη επανδρωμένα συστήματα, όπως τα drones, έχουν πλέον καθιερωθεί ως ένα από τα πιο απρόβλεπτα και δύσκολα αντιμετωπίσιμα μέσα. Ένα μικρό drone που καταφέρνει να φτάσει κοντά σε ένα πλοίο μπορεί να προκαλέσει ζημιές σε κρίσιμα συστήματα, όπως οι αισθητήρες ή το ραντάρ, επηρεάζοντας άμεσα την επιχειρησιακή του ικανότητα.

Υπό αυτό το πρίσμα, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο ένα πλοίο που δεν έχει ολοκληρώσει όλες τις διαδικασίες επιχειρησιακής πιστοποίησης μπορεί να λειτουργήσει με πλήρη ασφάλεια σε ένα απαιτητικό επιχειρησιακό περιβάλλον, και εάν το πλήρωμα κινδυνεύει.

Η παρουσία ελληνικών στρατιωτικών μονάδων σε μια περιοχή όπου διεξάγονται επιχειρήσεις μεγάλων δυνάμεων δημιουργεί αντικειμενικά αυξημένο επίπεδο κινδύνου. Σε ένα σύνθετο επιχειρησιακό περιβάλλον, ένα πολεμικό πλοίο που κινείται στον ίδιο χώρο με δυνάμεις που συμμετέχουν σε πολεμικές επιχειρήσεις μπορεί να θεωρηθεί μέρος της ίδιας διάταξης. Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να εκτεθεί σε απειλές, ακόμη και αν η αποστολή του είναι τυπικά περιορισμένη.

epohi.gr