Την έναρξη ενός σημαντικού ερευνητικού και αναπτυξιακού έργου για την προστασία του κρητικού ελαιολάδου σηματοδοτεί η Προγραμματική Σύμβαση που υπέγραψε τη Δευτέρα 13 Ιουλίου 2026 ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης. Το έργο φέρει τον τίτλο «Εξειδικευμένη επιστημονική υποστήριξη και καινοτόμες δράσεις για τη φυτοπροστασία της ελιάς στην Περιφέρεια Κρήτης 2025−2028» και αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αειφόρο ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα στο νησί.

Η σύμβαση υπεγράφη μεταξύ της Περιφέρειας Κρήτης και τριών κορυφαίων επιστημονικών και ερευνητικών φορέων: του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (ΕΛΚΕ ΕΛΜΕΠΑ), του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) και του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού – ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ). Η τριμερής αυτή συνεργασία ενώνει τις δυνάμεις της ακαδημαϊκής έρευνας, της τεχνολογικής καινοτομίας και της εφαρμοσμένης γεωργικής επιστήμης προς όφελος των ελαιοπαραγωγών της Κρήτης.

Στόχος του έργου είναι η παραγωγή ελαιολάδου με φιλοπεριβαλλοντικές μεθόδους και η ορθολογική χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων, διασφαλίζοντας μακροχρόνια την ποιότητα και την ποσότητα του παραγόμενου κρητικού ελαιολάδου. Η προσέγγιση αυτή ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις της ευρωπαϊκής αγοράς για βιώσιμα προϊόντα, ενώ παράλληλα προστατεύει το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.

Με το έργο επιδιώκεται η αξιολόγηση περιβαλλοντικά φιλικών προσεγγίσεων αντιμετώπισης του δάκου της ελιάς σε παρεμβάσεις πεδίου, με βασικό στόχο τη μείωση του πληθυσμού του εντόμου. Ο δάκος της ελιάς αποτελεί εδώ και δεκαετίες τον σημαντικότερο εχθρό της ελαιοκαλλιέργειας στη Μεσόγειο, προκαλώντας τεράστιες απώλειες στην παραγωγή και υποβαθμίζοντας την ποιότητα του ελαιολάδου. Η ανάπτυξη εναλλακτικών, λιγότερο τοξικών μεθόδων καταπολέμησης αποτελεί προτεραιότητα για την ελληνική ελαιοκομία.

Παράλληλα, το έργο προβλέπει την ανάπτυξη και ενεργοποίηση ενός δικτύου παρακολούθησης, ταυτοποίησης και έγκαιρης προειδοποίησης σχετικά με τις προσβολές από μυκητολογικές ασθένειες στην ελιά. Το σύστημα αυτό θα επιτρέπει στους γεωργούς να αντιδρούν έγκαιρα και στοχευμένα, μειώνοντας την ανάγκη για προληπτικές ψεκασμούς και βελτιστοποιώντας το κόστος παραγωγής.

Στην τελετή υπογραφής της προγραμματικής σύμβασης, που πραγματοποιήθηκε στο Ηράκλειο, μετείχαν από πλευράς της Περιφέρειας Κρήτης ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Σταύρος Τζεδάκης, ο Γενικός Διευθυντής Αγροτικής Ανάπτυξης και Οικονομίας Κωνσταντίνος Φωτάκης και η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης Ευδοξία Ζερβού.

Από την πλευρά των επιστημονικών και ερευνητικών ιδρυμάτων παρέστησαν ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ Γιάννης Βόντας, ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Ελιάς Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου του ΕΛΓΟ «Δήμητρα» Γιώργος Ψαρράς, ο Πρόεδρος του Τμήματος Γεωπονίας και Καθηγητής Γεωργικής Εντομολογίας και Φαρμακολογίας της Σχολής Γεωπονικών Επιστημών του ΕΛΜΕΠΑ Μανόλης Ροδιτάκης, καθώς και ο Αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας και Πρόεδρος της Επιτροπής Ερευνών του ΕΛΚΕ ΕΛΜΕΠΑ, καθηγητής Αθανάσιος Μαλάμος.

Η σύμπραξη αυτή αναδεικνύει τη δυναμική της Κρήτης ως κέντρου ερευνητικής αριστείας στον τομέα της γεωργίας και ειδικότερα της ελαιοκομίας, ενός από τους πυλώνες της τοπικής οικονομίας. Το ερευνητικό έργο 2025−2028 αναμένεται να παράσχει απτά εργαλεία στους παραγωγούς, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα του κρητικού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές.