Το Ιράν βυθίστηκε το βράδυ της Πέμπτης σε ένα πανεθνικό μπλακ άουτ στο Ίντερνετ, καθώς μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις εξαπλώνονται σε ολόκληρη τη χώρα.

Χιλιάδες Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους φωνάζοντας συνθήματα κατά του θεοκρατικού καθεστώτος, με την οργή να φουντώνει λόγω της οικονομικής κατάρρευσης και της σκληρής καταστολής από τις δυνάμεις ασφαλείας.

Οι Αρχές διέκοψαν την πρόσβαση στο ίντερνετ και τις τηλεφωνικές γραμμές αμέσως μετά την έναρξη των διαδηλώσεων στην Τεχεράνη και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Παρά τη διακοπή, βίντεο από τα επεισόδια συνέχισαν να διαρρέουν στα social media, αποτυπώνοντας σκηνές χάους, φωτιές στους δρόμους και σε κυβερνητικά κτήρια αλλά και συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας, καθώς οι κινητοποιήσεις μπαίνουν πλέον στη δεύτερη εβδομάδα τους.

«Τα πανεθνικά μπλακ άουτ είναι συνήθως η στρατηγική που ακολουθεί το καθεστώς όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί θανατηφόρα βία κατά των διαδηλωτών», δήλωσε στο CNN ο Άλπ Τόκερ, διευθυντής της οργάνωσης κυβερνοασφάλειας NetBlocks. Όπως εξηγεί, στόχος είναι να εμποδιστεί η διάδοση πληροφοριών από το πεδίο και να περιοριστεί ο διεθνής έλεγχος.

Διαδηλώσεις σε πάνω από 100 πόλεις – Δεκάδες νεκροί

Από την Ιλάμ στα δυτικά, μια κουρδική περιοχή στα σύνορα με το Ιράκ, μέχρι την Τεχεράνη και τη Μασχάντ στα βορειοανατολικά, κοντά στα σύνορα με το Αφγανιστάν, διαδηλώσεις έχουν ξεσπάσει σε περισσότερες από 100 πόλεις τις τελευταίες 12 ημέρες.

Σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Iran Human Rights (IHRNGO), με έδρα τη Νορβηγία, τουλάχιστον 45 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί, ανάμεσά τους οκτώ παιδιά. Εκατοντάδες έχουν τραυματιστεί και περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί.

Σε αρκετά βίντεο φαίνονται διαδηλωτές να κλείνουν δρόμους και να βάζουν φωτιές στην Τεχεράνη, ενώ σε άλλες πόλεις ακούγονται συνθήματα τόσο υπέρ όσο και κατά της κυβέρνησης.

Μέρος των διαδηλωτών φαίνεται να ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του εξόριστου διαδόχου του θρόνου, Ρεζά Παχλαβί. Σε βίντεο ακούγεται το σύνθημα: «Αυτή είναι η τελευταία μάχη, ο Παχλαβί θα επιστρέψει».

Ο ίδιος, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, κάλεσε τους Ιρανούς να «βγουν στους δρόμους και, ως ενωμένο μέτωπο, να φωνάξουν τα αιτήματά τους», καταλήγοντας με το σύνθημα «Σήκω Ιράν!».

Η παρέμβαση Τραμπ και οι διεθνείς αντιδράσεις

Καθώς οι διαδηλώσεις κλιμακώνονταν, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε την απειλή του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιτεθούν στο Ιράν εάν οι δυνάμεις ασφαλείας σκοτώσουν διαδηλωτές.

«Τους έχω ξεκαθαρίσει ότι αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους – κάτι που συνηθίζουν στις εξεγέρσεις – θα τους χτυπήσουμε πολύ σκληρά», δήλωσε σε ραδιοφωνική του συνέντευξη.

Πώς ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν από τις αγορές και τα πανεπιστήμια της Τεχεράνης, όταν έμποροι στο Μεγάλο Παζάρι διαμαρτυρήθηκαν για τις αποτυχημένες οικονομικές πολιτικές της κυβέρνησης.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν η Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε να τερματίσει πρόγραμμα που επέτρεπε σε ορισμένους εισαγωγείς να αγοράζουν δολάρια σε χαμηλότερη ισοτιμία. Οι τιμές βασικών αγαθών, όπως το λάδι και το κοτόπουλο, εκτοξεύθηκαν μέσα σε μία νύχτα, ενώ ορισμένα προϊόντα εξαφανίστηκαν από τα ράφια.

Οι έμποροι, παραδοσιακά υποστηρικτές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, προχώρησαν στο ακραίο μέτρο να κλείσουν τα καταστήματά τους, δίνοντας νέο δυναμισμό στο κύμα διαμαρτυρίας.

Εκατομμύρια Ιρανοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ανεξέλεγκτο πληθωρισμό, υποτιμημένο νόμισμα και βασικά είδη, ακόμη και φάρμακα, που έχουν γίνει απλησίαστα. Η κυβέρνηση επιχείρησε να εκτονώσει την πίεση ανακοινώνοντας επίδομα περίπου 7 δολαρίων τον μήνα, παραδεχόμενη ωστόσο ότι το μέτρο δεν αρκεί.

«Δεν μπορούμε να περιμένουμε από την κυβέρνηση να λύσει μόνη της όλα τα προβλήματα», δήλωσε σε τηλεοπτικό διάγγελμα ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.

Σε τι διαφέρουν αυτές οι διαδηλώσεις στο Ιράν

Οι τρέχουσες διαδηλώσεις είναι οι μεγαλύτερες από το 2022, όταν ο θάνατος της 22χρονης Μαχσά Αμινί είχε προκαλέσει αιματηρές εξεγέρσεις.

Αυτή τη φορά, όμως, στην πρώτη γραμμή βρίσκονται οι έμποροι του παζαριού – μια δύναμη που ιστορικά έχει διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στις πολιτικές ανατροπές του Ιράν.

Παρά το εύρος των κινητοποιήσεων, ειδικοί εκτιμούν ότι χωρίς μια ξεκάθαρη εναλλακτική πολιτική πρόταση, οι διαδηλώσεις δύσκολα θα οδηγήσουν σε άμεση αλλαγή καθεστώτος. Ωστόσο, αποκαλύπτουν το βάθος της κρίσης.

«Κανένας πολιτικός ηγέτης στο Ιράν δεν έχει ένα σχέδιο για να βγάλει τη χώρα από τα αδιέξοδα», δήλωσε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Αράνγκ Κεσαβαρζιάν. «Το μόνο εργαλείο που έχει απομείνει στο καθεστώς είναι η καταστολή και η βία».