Η κυβέρνηση του Ισραήλ ζήτησε από τη Meta να λογοκρίνει περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τον εν εξελίξει πόλεμό της εναντίον του Ιράν, σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα που περιήλθαν σε γνώση του The Intercept.

Τα αρχεία της εταιρείας δείχνουν ότι το Ισραήλ ζήτησε από τη Meta να κατεβάσει αναρτήσεις στο Facebook και το Instagram που εξέφραζαν υποστήριξη προς το Ιράν, αντίθεση προς το Ισραήλ, ακόμη και απεικονίσεις των πληγμάτων από ιρανικούς πυραύλους.

Η κυβέρνηση επισήμανε μια ποικιλία υλικών που σχετίζονται με τον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων αναρτήσεων που θρηνούσαν για τον θάνατο του Αγιατολάχ Χαμενεΐ μετά τη δολοφονία του από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ την πρώτη ημέρα της σύγκρουσης, περιεχομένου που υποστήριζε τις επιθέσεις αντιποίνων του Ιράν, καθώς και ιρανικών λογαριασμών που μοιράζονταν στρατιωτική ανάλυση και προπαγάνδα φίλα προσκείμενη στην οπτική γωνία του ιρανικού καθεστώτος.

«Η επιθυμία των κυβερνήσεων να καταστέλλουν τον λόγο που ασκεί κριτική στις πολεμικές τους προσπάθειες είναι τόσο παλιά όσο και ο χρόνος».

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η Meta συμμορφώθηκε με τα αιτήματα λογοκρισίας, όπως δείχνουν τα αρχεία, αν και παραμένει ασαφές σε ποια βάση. Η Meta υποστηρίζει ότι αφαιρεί περιεχόμενο μόνο όταν απαιτείται από τον νόμο ή υλικό που παραβιάζει τις πολιτικές της για τον λόγο.

Όταν ρωτήθηκε πόσα αιτήματα αφαίρεσης περιεχομένου σχετικού με το Ιράν έχουν γίνει δεκτά μέχρι σήμερα από την έναρξη του πολέμου, η εταιρεία δεν απάντησε. Το ισραηλινό Υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο υποβάλλει τα αιτήματα αφαίρεσης στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό.

Το λόμπι του Ισραήλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι κάτι καινούργιο· εδώ και χρόνια το έθνος βασίζεται στη στενή του σχέση με τη Meta για να πιέσει για τη στοχευμένη εφαρμογή του βιβλίου κανόνων συντονισμού περιεχομένου της εταιρείας.

Το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα του Ισραήλ υποβάλλει τακτικά καταγγελίες σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης εκ μέρους των κρατικών υπηρεσιών ασφαλείας σχετικά με περιεχόμενο που θεωρείται παράνομο ή που λέγεται ότι προωθεί την «τρομοκρατία», σύμφωνα με τον ιστότοπό του. Στα έγγραφα που εξέτασε το The Intercept, το γραφείο σε ορισμένες περιπτώσεις δεν προέβαλε κανέναν ισχυρισμό ότι το περιεχόμενο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης παραβίαζε την ισραηλινή νομοθεσία. Αντίθετα, το γραφείο ζήτησε την αφαίρεση αναρτήσεων ή λογαριασμών επειδή παραβίαζαν το βιβλίο κανόνων συντονισμού περιεχομένου της Meta.

Η Meta, για παράδειγμα, χαρακτηρίζει το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) ως «Επικίνδυνη Οργάνωση» και απαγορεύει στους χρήστες να εμπλέκονται σε πολλές μορφές θετικού λόγου για τις ενέργειές του. Αυτό σημαίνει ότι αναρτήσεις που υποστηρίζουν τις εκτοξεύσεις πυραύλων αντιποίνων από το IRGC, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να έρθουν σε σύγκρουση με τους κανόνες της εταιρείας. Δεν υπάρχει τέτοια απαγόρευση για τους χρήστες που αναρτούν ευνοϊκά σχόλια για τον στρατό των ΗΠΑ ή του Ισραήλ.

Η Meta δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τα αιτήματα για τον πόλεμο στο Ιράν, αλλά ο εκπρόσωπος Ντάνιελ Ρόμπερτς (Daniel Roberts) παρείχε μια δήλωση στο The Intercept. «Οποιοσδήποτε μπορεί να αναφέρει περιεχόμενο που θεωρεί ότι παραβιάζει τους κανόνες μας. Ανεξάρτητα από το ποιος ή πώς επισημαίνει ένα κομμάτι περιεχομένου, το αξιολογούμε με βάση τις πολιτικές μας, οι οποίες ορίζουν τι επιτρέπεται και τι όχι στην πλατφόρμα μας. Είναι λάθος και ανεύθυνο να υπονοείται ότι αυτά τα αιτήματα είναι με οποιονδήποτε τρόπο ασυνήθιστα ή ακατάλληλα».

Μια εταιρεία με έδρα την Καλιφόρνια μπορεί να καθορίζει τι είναι ή δεν είναι επιτρεπτός λόγος για δισεκατομμύρια χρήστες σε όλο τον κόσμο, εκ των οποίων μόνο ένα μικρό κλάσμα είναι Αμερικανοί.

Η Meta έχει βρεθεί στο μικροσκόπιο, ειδικά στη Μέση Ανατολή, για την αφαίρεση περιεχομένου που δεν παραβιάζει τους κανόνες της εταιρείας. Ένας έλεγχος του 2022 που ανατέθηκε από την ίδια την εταιρεία διαπίστωσε αποκλίσεις στις πρακτικές συντονισμού περιεχομένου μεταξύ αραβικού και εβραϊκού περιεχομένου. «Το αραβικό περιεχόμενο είχε μεγαλύτερη υπερεπιβολή (π.χ. λανθασμένη αφαίρεση της παλαιστινιακής φωνής) ανά χρήστη», διαπίστωσε η εταιρεία. Μια έκθεση του 2023 από το εσωτερικό Εποπτικό Συμβούλιο (Oversight Board) της εταιρείας περιέγραψε την «υπερεπιβολή» της μαύρης λίστας της εταιρείας για τις Επικίνδυνες Οργανώσεις και Άτομα, η οποία αποτελείται δυσανάλογα από μουσουλμανικές και μεσανατολικές οντότητες.

Η Meta ισχυρίζεται εδώ και καιρό ότι ως αμερικανική εταιρεία, υποχρεούται νομικά μερικές φορές να αφαιρεί περιεχόμενο που αφορά ορισμένες οντότητες στις οποίες έχουν επιβληθεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ, όπως το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Ωστόσο, νομικοί μελετητές αναφέρουν ότι αυτό έχει ελάχιστο έως καθόλου προηγούμενο ή βάση στην υπάρχουσα νομοθεσία περί κυρώσεων, η οποία επικεντρώνεται σε ζητήματα υλικής υποστήριξης και όχι στον πολιτικό λόγο. Πρόκειται για μια πολιτική που έχει δημιουργήσει μια τεράστια ιδεολογική κλίση: Μια εταιρεία με έδρα την Καλιφόρνια μπορεί να καθορίζει τι είναι ή δεν είναι επιτρεπτός λόος για δισεκατομμύρια χρήστες σε όλο τον κόσμο, εκ των οποίων μόνο ένα μικρό κλάσμα είναι Αμερικανοί.

Επιπλέον, στην ανισορροπία όσον αφορά τις κρίσεις στη Μέση Ανατολή προστίθεται το γεγονός ότι η Meta έχει παραχωρήσει στο Ισραήλ προνομιακή πρόσβαση στις ομάδες πολιτικής συντονισμού περιεχομένου της. Το 2024, το The Intercept ανέφερε πώς η υπάλληλος της Meta Τζορντάνα Κάτλερ (Jordana Cutler), πρώην βοηθός του Μπενιαμίν Νετανιάχου, υπηρέτησε ως αποκλειστική σύνδεσμος με την ισραηλινή κυβέρνηση, προασπίζοντας τα συμφέροντα της χώρας και βοηθώντας στη διευκόλυνση της αφαίρεσης ανεπιθύμητου λόγου. Λίγες άλλες χώρες στον κόσμο έχουν αποκλειστικό αντιπρόσωπο εντός της Meta — το 2020, μια αντίστοιχη επικεφαλής πολιτικής για την αγορά της Ινδίας παραιτήθηκε μετά από αποκαλύψεις ότι είχε κάνει λόμπι για την επιβολή κανόνων που ευνοούσαν το κυβερνών ινδουιστικό εθνικιστικό κόμμα της Ινδίας. Ερωτηθείσα εάν η Κάτλερ είχε ρόλο στη διευκόλυνση των ισραηλινών αιτημάτων αφαίρεσης περιεχομένου που σχετίζεται με τον πόλεμο, η Meta δεν απάντησε.

«Η στενή σχέση της Meta με την ισραηλινή κυβέρνηση για τα αιτήματα αφαίρεσης περιεχομένου αποτελεί ένα μακροχρόνιο ζήτημα», δήλωσε στο The Intercept η Έβελιν Ντουέκ (Evelyn Douek), καθηγήτρια στη Νομική Σχολή του Στάνφορντ και μελετήτρια των πολιτικών ψηφιακού λόγου. «Η συμμόρφωση της Meta σε πολλά αιτήματα αφαίρεσης αποτελεί μια μακροχρόνια πρακτική».

Αυτές οι ασυμμετρίες της εξουσίας λογοκρισίας είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες σε περιόδους πολέμου, δήλωσε η Ντουέκ.

«Η επιθυμία των κυβερνήσεων να καταστέλλουν τον λόγο που ασκεί κριτική στις πολεμικές τους προσπάθειες είναι τόσο παλιά όσο και ο χρόνος», είπε. «Το να επιτρέπεται στις κυβερνήσεις να επικαλούνται λόγους εθνικής ασφάλειας για να καταστέλλουν τον λόγο αυθαίρετα θα εκμηδένιζε την αξία των προστασιών του λόγου».

Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το θέμα, το Ισραήλ πίεσε τη Meta να εφαρμόσει έναν καθολικό κανόνα που θα περιόριζε τις εικόνες από τις ζημιές του πολέμου εντός της επικράτειάς του, αντικατοπτρίζοντας μια πολιτική λογοκρισίας των ισραηλινών ειδησεογραφικών μέσων που απαγορεύει στους δημοσιογράφους να καταγράφουν τα πλήγματα από όπλα χωρίς στρατιωτική έγκριση. Η Meta έχει αρνηθεί μέχρι στιγμής να εφαρμόσει μια τέτοια πολιτική για τα δισεκατομμύρια των παγκόσμιων χρηστών της, ανέφερε η πηγή. Η Meta δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με την κατάσταση αυτού του αιτήματος.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν την Παρασκευή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, αν και το Ισραήλ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι δεν θα συμμορφωθεί με τους όρους μιας συμφωνίας. Ενώ πολλά από τα αιτήματα λογοκρισίας αφορούσαν άμεσα τον πόλεμο, άλλα ήταν περιφερειακά της ίδιας της σύγκρουσης. Τα αρχεία δείχνουν ότι το Ισραήλ πίεσε για την αφαίρεση περιεχομένου που εξέφραζε οργή για την περασμένου μήνα έφοδο στο Τέμενος Αλ-Άκσα από τον ακροδεξιό υπουργό της κυβέρνησης Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ. Επιδίωξε επίσης να καταστείλει αναρτήσεις που ασκούσαν κριτική στη ρητορική του Ισραήλ η οποία συνέδεε το πρόσφατο κλείσιμο του Αλ-Άκσα από το Ισραήλ με τον εν εξελίξει πόλεμο.

Γενικά, η Meta εγκρίνει τη συντριπτική πλειοψηφία των ισραηλινών κυβερνητικών αιτημάτων αφαίρεσης περιεχομένου.

Γενικά, η Meta εγκρίνει τη συντριπτική πλειοψηφία των ισραηλινών κυβερνητικών αιτημάτων αφαίρεσης περιεχομένου. Το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα καυχιόταν για ποσοστό συμμόρφωσης 92% το 2023, και μια έκθεση του 2025 από το Drop Site News ανέφερε ότι το συνολικό ποσοστό έχει σκαρφαλώσει στο 94% μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου.

Τα αρχεία που εξέτασε το The Intercept δείχνουν ότι το Ισραήλ ζήτησε αφαιρέσεις περιεχομένου για τον πόλεμο στο Ιράν χρησιμοποιώντας την ακριβώς ίδια γλώσσα που παρέπεμπε στην επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, την οποία είχε υποβάλει όταν ζητούσε τη λογοκρισία του φιλοπαλαιστινιακού και αντι-ισραηλινού λόγου σε όλο τον κόσμο κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα.

«Αυτό υποδηλώνει ότι δεν περιμένουν ότι τα αιτήματά τους εξετάζονται πολύ προσεκτικά», δήλωσε η Ντουέκ.

Η Ντουέκ υποστήριξε ότι τα αιτήματα λογοκρισίας σε περιόδους πολέμου υπογραμμίζουν τον κίνδυνο της αστυνόμευσης του λόγου εντελώς μακριά από τα μάτια της δημοσιότητας, μέσω «αδιαφανών διαδικασιών» όπως οι κυβερνητικοί δίαυλοι επικοινωνίας.

«Αυτές οι εταιρείες … ανταποκρίνονται στα δικά τους γεωπολιτικά και εμπορικά συμφέροντα, και ήταν πάντα πιο δεκτικές απέναντι σε ισχυρές κυβερνήσεις».

«Αυτές οι πλατφόρμες υποστήριζαν πάντα ότι είναι ουδέτερες ή ότι αποτελούν απλώς μια πλατφόρμα για να εκφράζουν οι άνθρωποι τις απόψεις τους, όμως εδώ και καιρό είναι αλήθεια ότι αυτές οι εταιρείες παρουσίαζαν πάντα μια συγκεκριμένη άποψη για τον κόσμο και ανταποκρίνονταν στα δικά τους γεωπολιτικά και εμπορικά συμφέροντα, και ήταν πάντα πιο δεκτικές απέναντι σε ισχυρές κυβερνήσεις», δήλωσε η Ντουέκ.

Αυτό δημιουργεί μια βαθιά ασύμμετρη δυναμική όσον αφορά τον πόλεμο στο Ιράν: Οι δύο αναμφίβολα καλύτερα εκπροσωπούμενες κυβερνήσεις στον κόσμο εντός της Meta —των ΗΠΑ και του Ισραήλ— είναι σύμμαχοι εμπόλεμοι σε μια σύγκρουση εναντίον ενός κράτους στο οποίο έχουν επιβληθεί αυστηρές κυρώσεις από τους κανόνες λόγου της εταιρείας. «Θα καταλήξετε με μια στρεβλή συζήτηση», δήλωσε η Ντουέκ.