Ίσως είναι απλώς η ελπίδα που αναγεννάται αιώνια, αλλά φαίνεται ότι μόνο την τελευταία εβδομάδα υπήρξε ένα σημαντικό βήμα προς το να κατανοήσουν και να αποδεχτούν τελικά οι άνθρωποι τον ανυπολόγιστο απολογισμό των εγκλημάτων πολέμου του Ισραήλ και των μαζικών δολοφονιών Παλαιστινίων αμάχων στη Γάζα.

Η πρόοδος υπήρξε διπλή, χάρη σε ένα διπλό χτύπημα από τη μουσική και την κινηματογραφική βιομηχανία: ο Ρόμπερτ Κραφτ (Robert Kraft) προκάλεσε ο ίδιος το φαινόμενο Στρέιζαντ (Streisand effect) στον εαυτό του και στον Εντ Σίραν (Ed Sheeran) στον απόηχο της υποστήριξης του Μάκλμορ (Macklemore) προς την Παλαιστίνη. Τις ημέρες που ακολούθησαν, τα άλλα support συγκροτήματα (opening acts) του Σίραν αποχώρησαν από την περιοδεία του, αφήνοντας τις υπόλοιπες ημερομηνίες του στον αέρα και τον ίδιο απόλυτα εκτεθειμένο. Μουσικοί και δημόσια πρόσωπα ακολούθησαν, έχοντας το κίνητρο να εκτεθούν για την Παλαιστίνη ως ένα ταυτόχρονο υψωμένο μεσαίο δάχτυλο προς τον μέσο Αμερικανό επιχειρηματία. Έπειτα, το Ισραήλ απείλησε να αφαιρέσει από τους συν-σκηνοθέτες του «NAZA», Ρέιτσελ Σορ (Rachel Szor) και Γιουβάλ Αμπραχάμ (Yuval Abraham), την υπηκοότητά τους —ή και χειρότερα— εάν επιστρέψουν στη χώρα, υπονοώντας ότι το περιεχόμενο του ντοκιμαντέρ που προκαλεί αίσθηση στον κύκλο των κινηματογραφικών φεστιβάλ είναι όντως τόσο καταδικαστικό όσο λένε οι πρώτες κριτικές.

Ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματικοί περιγράφουν πώς χακάρουν τα τηλέφωνα νεαρών κοριτσιών και ακούν, περιμένοντας να αναφωνήσουν με χαρά ότι ο πατέρας τους επέστρεψε. Εκείνη τη στιγμή, μέσα στην αγνή και αθώα χαρά ενός παιδιού που επανενώνεται με τον γονιό του μετά από μια κουραστική μέρα, είναι που λαμβάνει χώρα η αεροπορική επιδρομή.

Κάποιοι ίσως το αποκαλέσουν μοίρα, άλλοι σύμπτωση. Στην πραγματικότητα, είναι το αποτέλεσμα των άοκνων προσπαθειών ακτιβιστών, δημοσιογράφων, εργαζομένων σε ανθρωπιστικές οργανώσεις και καλλιτεχνών παγκοσμίως, οι οποίοι προσπαθούν απεγνωσμένα να στρέψουν την προσοχή του κόσμου στις κρίσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Γάζα εδώ και σχεδόν τρία χρόνια. Αλλά όπως και αν το ονομάσει κανείς, λειτουργεί.

Το «καταδικαστικό» είναι ευφημισμός για το μέγεθος των θηριωδιών που αποκαλύπτουν οι Σορ και Αμπραχάμ — ασταμάτητα, υπολογισμένα και κλιμακούμενα εγκλήματα που διαπράττονται από το ισραηλινό κράτος. Σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, η οποία προβάλλεται στο φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης, ο Αμπραχάμ παίρνει συνέντευξη από 24 διαφορετικά μέλη των ισραηλινών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών σχετικά με τις καθημερινές τους επιχειρήσεις, μαθαίνοντας την έκταση της απανθρωπιάς που κινεί τα νήματα. Δεδομένου του μοτίβου αντιποίνων του Ισραήλ εναντίον των φωνών διαφωνίας, οι συνεντεύξεις μαγνητοσκοπούνται υπό τον όρο της ανωνυμίας, με τις φωνές ψηφιακά αλλοιωμένες και τις συνομιλίες να λαμβάνουν χώρα υπό την κάλυψη της νύχτας σε ταράτσες στο Τελ Αβίβ.

Φυσικά, αυτό καθιστά το περιεχόμενο της ταινίας ευκολότερο να διαψευστεί από εκείνους που επιλέγουν να αρνούνται το προφανές. Όμως το φρικτό και χρήσιμο πράγμα στον σημερινό κόσμο είναι ότι όλοι έχουν μια κάμερα. Τα δεινά των Παλαιστινίων έχουν καταγραφεί διεξοδικά και πιστά — μεταξύ άλλων από τους Σορ και Αμπραχάμ, δύο από τους τέσσερις συν-σκηνοθέτες του βραβευμένου με Όσκαρ ντοκιμαντέρ του 2024, «No Other Land». Όμως οι πιο συχνοί και ευάλωτοι χρονικογράφοι αυτής της κρίσιμης ιστορικής στιγμής υπήρξαν οι εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι από τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, ελπίζοντας να διατηρήσουν τη μνήμη των σπιτιών, των ζωών και των οικογενειών τους, και να κρατήσουν την προσοχή του κόσμου χωρίς να αποστρέψει το βλέμμα του. Τώρα που η φρικτή τους δοκιμασία συμπίπτει με το δεύτερο ντοκιμαντέρ των Αμπραχάμ και Σορ, αυτός ο στόχος πρόκειται να γίνει πραγματικότητα. Αλλά τίποτα δεν θα αλλάξει αν ο κόσμος δεν ακούσει προσεκτικά, δεν σφίξει το στομάχι του και δεν σταματήσει να προσποιείται ότι οι μαζικές δολοφονίες που συμβαίνουν στη Γάζα, όπως το θέτει τόσο ξεκάθαρα το «NAZA», είναι οτιδήποτε λιγότερο από συστηματικές.

Πιο χαρακτηριστικά, το «NAZA» τιτλοφορείται από ένα ισραηλινό στρατιωτικό ακρωνύμιο που αναφέρεται στο πόσοι άμαχοι θα σκοτωθούν σε μια αεροπορική επιδρομή. Σε όλη την ταινία, οι αξιωματικοί παραθέτουν αριθμούς με όλη τη νωχέλεια της προπαίδειας: 10, 15, 20, 25 NAZA, όλα επιδεχόμενα αύξησης στη στρατιωτική κλιμάκωση του Ισραήλ μετά την 7η Οκτωβρίου. Ενώ το κράτος απαριθμεί επιχειρήματα σχετικά με τους τρομοκράτες της Χαμάς που χρησιμοποιούν ανθρώπινες ασπίδες για να αποφύγουν τον θάνατο ή καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να κρυφτούν, οι ερωτηθέντες αξιωματικοί αναφέρουν ότι οι περισσότεροι από 75.000 Παλαιστίνιοι που έχουν σκοτωθεί σε λιγότερο από τρία χρόνια θεωρήθηκαν αναλώσιμοι. Τα NAZA δεν ήταν απλά ατυχήματα, ούτε παράπλευρες απώλειες πολέμου. Ήταν δεκάδες χιλιάδες αθώοι άνθρωποι που κρίθηκαν συνένοχοι στις πράξεις λίγων, και ως εκ τούτου, οι ζωές τους δεν είχαν καμία αξία για τους Ισραηλινούς στρατιωτικούς αξιωματούχους.

Ακόμη πιο τρομακτικοί είναι οι ισχυρισμοί που διατυπώνονται σχετικά με τον τρόπο συλλογής αυτών των πληροφοριών. Σύμφωνα με το προσωπικό στο οποίο έγιναν οι συνεντεύξεις, ο αριθμός των NAZA καθορίζεται από προηγμένη, επεμβατική επιτήρηση — έναν συνδυασμό οικοδομικών μητρώων της Γάζας που παρέχουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τους ενοίκους ενός κτιρίου, και υπεργολαβικών προγραμμάτων τεχνητής νοημοσύνης (AI) που ταξινομούν δεδομένα. Η τεχνητή νοημοσύνη αναλύει τα τηλέφωνα γνωστών πρακτόρων της Χαμάς για μοτίβα στα σήματα κινητής τηλεφωνίας τους και τα συγκρίνει με εκατοντάδες χιλιάδες άλλα στη Γάζα. Εάν κάποιος τύχει να ζει κοντά σε ένα επιχειρησιακό στέλεχος της Χαμάς ή περνά αρκετό χρόνο στη γύρω περιοχή του, το σήμα κινητής τηλεφωνίας θα μπορούσε κάλλιστα να οδηγήσει την τεχνητή νοημοσύνη στο συμπέρασμα ότι αυτό το άτομο εργάζεται επίσης για τη Χαμάς. Η πιθανότητα να αληθεύει αυτό είναι ελάχιστη, αλλά αυτό δεν έχει σημασία όταν η αποστολή είναι να σκοτωθεί οποιοσδήποτε μπορεί ακόμη και οριακά, εν αγνοία του, να σχετίζεται με την οργάνωση.

Κατά καιρούς, μοιάζει δύσκολο να τα διαχειριστεί κανείς συναισθηματικά όλα αυτά μονομιάς. Αλλά αυτή είναι και η κρίσιμη πρόκληση της ταινίας. Το «NAZA» ζητά από το κοινό του όχι μόνο να αντέξει 77 συνεχόμενα λεπτά φρικιαστικών πληροφοριών για τους παράλογους θανάτους Παλαιστινίων ανδρών, γυναικών και παιδιών, αλλά και να νιώσει το πνεύμα τους σε κάθε τελευταία συλλαβή.

Σε ένα τμήμα της ταινίας με τον υποβλητικό τίτλο «Ο μπαμπάς είναι σπίτι» («Daddy’s Home»), Ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματικοί περιγράφουν πώς χακάρουν τα τηλέφωνα νεαρών κοριτσιών και ακούν, περιμένοντας να αναφωνήσουν με χαρά ότι ο πατέρας τους —ένα άτομο που ο ισραηλινός στρατός πιστεύει ότι συνδέεται με τη Χαμάς— έχει επιστρέψει. Εκείνη τη στιγμή, μέσα στην αγνή και αθώα χαρά ενός παιδιού που επανενώνεται με τον γονιό του μετά από μια κουραστική μέρα, είναι που λαμβάνει χώρα η αεροπορική επιδρομή. Για να βεβαιωθούν ότι πέτυχαν την αποστολή τους, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι συνεχίζουν να ακούν, ακούγοντας τις αγωνιώδεις κραυγές μητέρων που προσπαθούν να σώσουν τις κόρες τους, και οικογενειών που εκλιπαρούν για βοήθεια και σωτηρία. «Ήταν σαν βιντεοπαιχνίδι», λέει ένας αξιωματούχος στον Αμπραχάμ.

Αυτή είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου του «NAZA», και κατά στιγμές, φαίνεται ανησυχητικά και απογοητευτικά δύσκολο να τα επεξεργαστεί κανείς όλα ταυτόχρονα. Όχι μόνο μαθαίνουμε σωρεία τρομερών, αξέχαστων πληροφοριών —πολλές από τις οποίες, όπως σημειώνει η ταινία, δημοσιεύτηκαν προηγουμένως στον Guardian, στο Local Call και στο περιοδικό +972 με ελάχιστη παγκόσμια αντίδραση— αλλά κατανοούμε ότι ο πόλεμος με τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απειλή, αλλά πραγματικότητα. Είναι, ομολογουμένως, πάρα πολλά για να τα αφομοιώσει κανείς.

salon.com