Ο πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράν, ο οποίος ξεκίνησε με την προσδοκία μιας ταχείας στρατιωτικής επικράτησης, εξελίσσεται σε μια περίπλοκη γεωπολιτική κρίση με άμεσες παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες.

Σύμφωνα με τον Τρίτα Πάρσι (Trita Parsi), συνιδρυτή και αντιπρόεδρο του Quincy Institute for Responsible Statecraft και έμπειρο αναλυτή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή, η αμερικανική στρατηγική έχει βρεθεί σε πλήρη αποδιοργάνωση.

Ο αναλυτής προειδοποιεί ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση δεν απειλεί μόνο με ολοκληρωτική καταστροφή το ιρανικό κράτος, αλλά ενδέχεται να καταστήσει τελικά τις ίδιες τις ΗΠΑ τον μεγαλύτερο χαμένο της υπόθεση.

Η Ψευδαίσθηση της Γρήγορης Κατάρρευσης

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να πίστευε αρχικά ότι μια στρατιωτική επιχείρηση μόλις τριών ή τεσσάρων ημερών θα ήταν αρκετή για να προκαλέσει την ταχεία κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος, προσδοκία που ενισχύθηκε μετά τη στοχευμένη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη της χώρας.

Ωστόσο, μετά την τέταρτη ημέρα των επιχειρήσεων, ο έλεγχος του πολέμου χάθηκε και το αμερικανικό σχέδιο άρχισε να χαρακτηρίζεται από συνεχή αυτοσχεδιασμό.

Αντί να στραφεί ο λαός εναντίον της θεοκρατίας, οι σφοδροί βομβαρδισμοί στα διυλιστήρια της Τεχεράνης, στο δίκτυο ηλεκτροδότησης και στις εγκαταστάσεις αφαλάτωσης στον Περσικό Κόλπο προκάλεσαν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.

Οι πολίτες, εκλαμβάνοντας πλέον τις επιθέσεις ως έναν γενικευμένο πόλεμο εναντίον του ίδιου του Ιράν και όχι αποκλειστικά εναντίον του καθεστώτος, συσπειρώθηκαν μαζικά γύρω από τη σημαία τους.

Αυτή η εξέλιξη διέψευσε τις ελπίδες της Ουάσιγκτον για καθεστωτική ανατροπή, επιβεβαιώνοντας το ιστορικό αξίωμα ότι η αεροπορική ισχύς από μόνη της δεν επαρκεί για την επιβολή αλλαγής καθεστώτος.

Η Οικονομική Αντεπίθεση της Τεχεράνης

Μετά τις επιθέσεις, η Τεχεράνη βρίσκεται υπό τον απόλυτο έλεγχο των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και διαθέτει έναν νέο Ανώτατο Ηγέτη, ο οποίος έχασε τη σύζυγο, τους γονείς και το παιδί του στα αμερικανικά πλήγματα, δείχνοντας μηδενική διάθεση για συνθηκολόγηση.

Ο πρωταρχικός στόχος του καθεστώτος είναι πλέον η καθαρή επιβίωση. Για να το επιτύχει, η ιρανική ηγεσία εφαρμόζει μια στρατηγική ασύμμετρης πίεσης: αποφεύγει την άμεση αναμέτρηση με τις αμερικανικές δυνάμεις, οι οποίες τηρούν απόσταση ασφαλείας, και επιδιώκει αντίθετα να πλήξει την παγκόσμια οικονομία.

Ο απώτερος σκοπός είναι να προκληθεί εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου και του πληθωρισμού παγκοσμίως, μεταφέροντας το άμεσο οικονομικό κόστος στα αμερικανικά νοικοκυριά.

Το καθεστώς εκτιμά ότι μόνο η εγχώρια λαϊκή δυσαρέσκεια στις ΗΠΑ θα αναγκάσει τον πρόεδρο Τραμπ να αποσυρθεί οριστικά από τη σύγκρουση.

Περιφερειακή Αποσταθεροποίηση και ο Κίνδυνος Εμφυλίου

Οι γειτονικές αραβικές χώρες του Κόλπου (GCC), όπως το Κατάρ και το Ομάν, που είχαν εργαστεί παρασκηνιακά για να αποτρέψουν τη σύγκρουση, βιώνουν ήδη τις καταστροφικές συνέπειες της κρίσης.

Παρά την παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στα εδάφη τους, γίνονται στόχος ιρανικών επιθέσεων, γεγονός που προκαλεί την οργή τους.

Τα κράτη αυτά εκφράζουν έντονη απογοήτευση, θεωρώντας ότι οι ΗΠΑ μεριμνούν με πολύ μεγαλύτερη ζέση για την πυραυλική προστασία του Ισραήλ παρά για τη δική τους ασφάλεια έναντι των ιρανικών drones. Παράλληλα, ο ορατός κίνδυνος ενός παρατεταμένου εμφυλίου πολέμου ρίχνει βαριά τη σκιά του στην περιοχή.

Εάν το ιρανικό κράτος καταρρεύσει και η Ουάσιγκτον επιλέξει να εξοπλίσει αυτονομιστικές οργανώσεις, η χώρα κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια νέα Συρία, προσελκύοντας ξένες δυνάμεις, όπως η Ρωσία και η Τουρκία, και πυροδοτώντας μαζικά προσφυγικά κύματα που θα αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω τις γειτονικές χώρες.

Το Πυρηνικό Δίλημμα και η Χαμένη Διπλωματική Ευκαιρία

Μια από τις πιο αποκαλυπτικές πτυχές της τρέχουσας σύγκρουσης αφορά μια ιστορική, χαμένη διπλωματική ευκαιρία. Με τη διαμεσολάβηση του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν, η Τεχεράνη είχε προσφέρει στις ΗΠΑ μια εξαιρετικά ευνοϊκή συμφωνία.

Βάσει της πρότασης, το Ιράν ήταν διατεθειμένο να απομακρύνει όλο το ουράνιο που είχε εμπλουτίσει στο 60% και να τερματίσει τον περαιτέρω εμπλουτισμό για ολόκληρη τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ, εξαλείφοντας ουσιαστικά τον κίνδυνο κατασκευής πυρηνικής βόμβα. Αντί να αξιοποιήσει αυτή τη συμφωνία, η οποία θα του εξασφάλιζε μια ξεκάθαρη διπλωματική νίκη, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε τον δρόμο του πολέμου.

Το αποτέλεσμα αυτής της απόφασης είναι ότι σήμερα, τόσο η κοινή γνώμη όσο και η ελίτ του Ιράν, θεωρούν πλέον ιστορικό λάθος το γεγονός ότι η χώρα δεν είχε ήδη κατασκευάσει πυρηνικό οπλοστάσιο για να αποτρέψει τις επιθέσεις.

Η Επόμενη Μέρα: Μια Έκκληση για Ρεαλισμό

Οι συνεχιζόμενοι βομβαρδισμοί απειλούν να αφανίσουν μια περιοχή που φιλοξενεί έναν πανάρχαιο πολιτισμό και να δημιουργήσουν ρήγματα με απρόβλεπτες ιστορικές διαστάσεις. Η ελπίδα για μια ειρηνική, εσωτερική δημοκρατική μετάβαση του Ιράν έχει πλέον συνθλιβεί ανάμεσα στην κρατική καταστολή των παλαιότερων διαδηλώσεων και στο χάος που επιφέρει η ξένη στρατιωτική επέμβαση.

Ο Πάρσι, εν είδει έκκλησης, τονίζει ότι ένα από τα ελάχιστα ενθαρρυντικά χαρακτηριστικά του προέδρου Τραμπ είναι η πολιτική ικανότητά του να κάνει “στροφή 180 μοιρών” και να τερματίζει εμπλοκές όταν αναγνωρίζει ότι οδηγούν σε αδιέξοδο, όπως ακριβώς έπραξε στον πόλεμο εναντίον των Χούθι.

Το αν θα επιδείξει την ίδια πολιτική οξυδέρκεια για να βάλει τέλος στην καταστροφική περιπέτεια στο Ιράν, δεν θα καθορίσει μόνο το μέλλον της Μέσης Ανατολής, αλλά θα κρίνει εν πολλοίς και την ιστορική μοίρα των Ηνωμένων Πολιτειών στη διεθνή σκακιέρα