Τόμας Πικετί: Ο εθνικός πλούτος της Γαλλίας –το άθροισμα των ιδιωτικών και δημόσιων περιουσιακών στοιχείων μείον τα ιδιωτικά και δημόσια χρέη– δεν υπήρξε ποτέ τόσο υψηλός, όμως δεν υπάρχουν λεφτά για την Παιδεία;

Ημερομηνία:

Μαθητές λυκείου, φοιτητές: το λυκόφως του μακρονισμού

Άρθρο του Τόμας Πικετί

Το σημερινό μαθητικό και φοιτητικό κίνημα στη Γαλλία σηματοδοτεί το λυκόφως του μακρονισμού. Οι νέοι ζητούν ένα απλό πράγμα: πόρους για να εκπαιδευτούν και πρόσβαση σε ποιοτικές σπουδές. Πράττοντας αυτό, η τρέχουσα διαμαρτυρία αναδεικνύει αυτό που είναι αναμφίβολα η πιο κραυγαλέα αποτυχία της σημερινής κυβέρνησης: μια καταστροφική και πρωτοφανή πτώση κατά 20% στον προϋπολογισμό ανά φοιτητή από το 2017.

Η κυβέρνηση, κακόπιστα, μερικές φορές καυχιέται ότι ο ονομαστικός προϋπολογισμός για την τριτοβάθμια εκπαίδευση αυξήθηκε από 13,3 δισεκατομμύρια ευρώ σε 15,5 δισεκατομμύρια ευρώ μεταξύ 2017 και 2026 (+17%). Αυτό είναι αλήθεια, με τη διαφορά ότι ο πληθωρισμός κατά την ίδια περίοδο ήταν 22%, πράγμα που σημαίνει ότι ο προϋπολογισμός στην πραγματικότητα μειώθηκε κατά 5% σε πραγματικούς όρους. Προσθέστε σε αυτό ότι ο αριθμός των φοιτητών αυξήθηκε από 2,6 εκατομμύρια σε πάνω από 3 εκατομμύρια, μια αύξηση της τάξης του 15%. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο προϋπολογισμός ανά φοιτητή μειώθηκε κατά περίπου 20%, όπως αποτυπώνεται με διαφάνεια στα δεδομένα που δημοσίευσε στο διαδίκτυο ο Λικά Σανσέλ (Lucas Chancel).

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι εκατοντάδες χιλιάδες νέοι κοπιάζουν για να αποκτήσουν τα απολυτήρια λυκείου τους, αλλά δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός για να τους υποδεχθεί στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ο αριθμός των αποφοίτων λυκείου στους τεχνικούς και επαγγελματικούς τομείς αυξήθηκε απότομα, αλλά οι θέσεις στα τριτοβάθμια προγράμματα γι’ αυτούς –στα IUT και BTS– δεν συμβάδισαν με αυτόν τον ρυθμό. Ως αποτέλεσμα, πολλοί κατευθύνονται σε υπερπλήρη και λιγότερο δαπανηρά πανεπιστημιακά προγράμματα που συχνά είναι εντελώς ακατάλληλα για τις ανάγκες και τις προσδοκίες τους. Η ανθρώπινη και οικονομική σπατάλη είναι τεράστια και αντανακλά μια βαθιά άνιση και ιεραρχική κοσμοθεωρία. Κατά την άποψη των μακρονιστών, η εθνική ευημερία εξαρτάται από μια υπερ-μειοψηφία λαμπρών καινοτόμων και ηγετών. Οι υπόλοιποι αναμένεται να περιμένουν υπομονετικά να διαχυθεί ο πλούτος προς τα κάτω.

Σαν να μην έφτανε αυτό, η έλλειψη θέσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αντιμετωπίστηκε με τη μέγιστη αδιαφάνεια και με έναν ακατανόητο αλγόριθμο (Parcoursup), παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις φοιτητών, οικογενειών, εκπαιδευτικών και ερευνητών για αλλαγή του συστήματος. Όλα αυτά με φόντο το φιάσκο της μεταρρύθμισης του λυκείου το 2019 από τον πρώην υπουργό Παιδείας Ζαν-Μισέλ Μπλανκέ (Jean-Michel Blanquer) (εισάγοντας ολοένα πιο περίπλοκες και απρόβλεπτες επιλογές μαθημάτων για μελλοντικές ακαδημαϊκές κατευθύνσεις και κατακερματισμένα ωρολόγια προγράμματα) και τις συνεχιζόμενες δομικές ανισότητες μεταξύ των περιφερειών.

Έρευνα της οικονομολόγου Ασμά Μπενχεντά (Asma Benhenda), βασισμένη σε στοιχεία μισθοδοσίας από το γαλλικό εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα, δείχνει ότι το ποσοστό των συμβασιούχων ή πρωτοδιόριστων εκπαιδευτικών σε προνομιούχες περιοχές όπως το Παρίσι ή το Ω-ντε-Σεν (Hauts-de-Seine) είναι μόλις 10%. Το ποσοστό αυτό εκτινάσσεται στο 50% σε φτωχότερα διαμερίσματα γύρω από την πρωτεύουσα, όπως το Σεν-Σαιν-Ντενί (Seine-Saint-Denis) και το Βαλ-ντε-Μαρν (Val-de-Marne). Ο μέσος μισθός ανά εκπαιδευτικό δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι περίπου 20% χαμηλότερος στις φτωχότερες περιοχές σε σχέση με τις πλουσιότερες, ακόμη και αφού ληφθούν υπόψη τα (πενιχρά) επιδόματα που χορηγούνται για την εκπαίδευση προτεραιότητας.

Όταν ο υπουργός Παιδείας εμφανίζεται στην τηλεόραση και ισχυρίζεται ότι το Σεν-Σαιν-Ντενί χρηματοδοτείται καλύτερα από το Παρίσι, λαμβάνει υπόψη μόνο το μέγεθος των τμημάτων και απλώς αγνοεί τις διαφορές στις αμοιβές των εκπαιδευτικών. Αυτό δεν τιμά το αξίωμά του. Η πραγματικότητα είναι ότι οι μειονεκτούσες περιοχές μπορεί να έχουν (ελαφρώς) μικρότερα τμήματα, αλλά (πολύ) λιγότερο καταρτισμένους και έμπειρους εκπαιδευτικούς. Κάθε άλλο παρά σαφές είναι ότι αυτές οι περιοχές πραγματικά επωφελούνται από αυτή τη διευθέτηση.

Για να δικαιολογήσουν την ανεπάρκεια της χρηματοδότησης της εκπαίδευσης, και ειδικότερα τη μείωση των δαπανών ανά φοιτητή, η κυβέρνηση και οι υποστηρικτές της ισχυρίζονται ότι η Γαλλία δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να επενδύσει περισσότερα. Υποπίπτουν σε δύο λογικά σφάλματα. Το δημόσιο χρέος έχει πράγματι αυξηθεί από το 20% του ΑΕΠ το 1970 στο 120% σήμερα. Αλλά ταυτόχρονα, ο ιδιωτικός πλούτος έχει αυξηθεί πολύ πιο δραματικά: Έχει εκτιναχθεί από το 300% στο 600% του ΑΕΠ, με ακραία συγκέντρωση μεταξύ των πλουσιότερων χρηματοοικονομικών περιουσιών. Με άλλα λόγια, ο εθνικός πλούτος της Γαλλίας –το άθροισμα των ιδιωτικών και δημόσιων περιουσιακών στοιχείων μείον τα ιδιωτικά και δημόσια χρέη– δεν υπήρξε ποτέ τόσο υψηλός, όχι μόνο σε απόλυτους αριθμούς αλλά και ως ποσοστό του ΑΕΠ (το οποίο και το ίδιο δεν υπήρξε ποτέ υψηλότερο).

Με άλλα λόγια, η Γαλλία δεν υπήρξε ποτέ πλουσιότερη. Το πρόβλημα προς επίλυση είναι απλώς ένα πρόβλημα διανομής. Η κατάσταση ήταν πολύ πιο δύσκολη το 1945, όταν το δημόσιο χρέος ήταν ακόμη υψηλότερο από ό,τι σήμερα και οι ιδιωτικές περιουσίες είχαν εξαντληθεί. Κι όμως, αυτό δεν εμπόδισε την εισαγωγή ενός εθνικού φόρου αλληλεγγύης με συντελεστές αρκετών δεκάδων τοις εκατό στις μεγαλύτερες περιουσίες, ο οποίος θα μπορούσε να αποφέρει πολύ περισσότερα σήμερα. Εκείνοι που επαναλαμβάνουν ασταμάτητα ότι τίποτα ουσιαστικό δεν μπορεί να αναμένεται από αυτή την πλευρά βρίσκονται σαφώς σε αντίθεση με τα μαθηματικά, καθώς και με την ιστορία.

Το δεύτερο λάθος είναι ακόμη πιο σοβαρό. Όλοι γνωρίζουν ότι οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την υγεία θα αυξηθούν ταχύτερα από το ΑΕΠ στις επόμενες δεκαετίες. Παραδόξως, ορισμένοι φαίνεται να πιστεύουν ότι οι ιδιωτικές δαπάνες θα ήταν πιο αποτελεσματικές. Κι όμως, όλα τα ιστορικά και συγκριτικά στοιχεία που έχουμε υποδεικνύουν ότι ο δημόσιος, ο μη κερδοσκοπικός και ο συλλογικός/συνεταιριστικός τομέας αποδίδουν καλύτερα αποτελέσματα από την κλασική καπιταλιστική λογική σε πολλούς τομείς, ειδικά στην εκπαίδευση και την υγεία. Η επανεπένδυση σε αυτούς τους τομείς σήμερα δεν είναι απλώς ένα ζήτημα ισότητας μεταξύ περιφερειών ή κοινωνικών τάξεων. Είναι επίσης ένα βασικό διακύβευμα για την περαιτέρω πορεία προς τη σταδιακή απο-εμπορευματοποίηση και απο-υλοποίηση της οικονομίας και, πέρα από αυτό, για την οικοδόμηση ενός διαφορετικού μοντέλου ανάπτυξης. Ας ελπίσουμε ότι το σημερινό κίνημα θα βοηθήσει να τεθούν αυτά τα ζητήματα στην καρδιά των επερχόμενων εκλογών.

Γίνε συνδρομητής! Στήριξε την προσπάθειά μας!

Αν βρίσκεσαι σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, συνέχισε να μας διαβάζεις δωρεάν. Η ενημέρωση πρέπει να παραμένει προσβάσιμη για όλους.

Αν όμως μπορείς, στήριξέ μας σήμερα.

  1. Η στήριξή σου ενισχύει άμεσα την ποιότητα και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας μας.

Επίλεξε σήμερα να γίνεις συνδρομητής ή δωρητής.

Γίνε συνδρομητής

Σας ευχαριστούμε θερμά.

Ακολουθήστε το agonaskritis.gr στο Google News, στο facebook και στο twitter και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις - Γίνετε συνδρομητές!

Αγώνας της Κρήτηςhttp://bit.ly/agonaskritis
Ο “Αγώνας της Κρήτης” εκδόθηκε στις 8 Ιουλίου του 1981. Είναι η έκφραση μιας πολύχρονης αγωνιστικότητας. Έμεινε όλα αυτά τα χρόνια σταθερός στη διακήρυξή του για έγκυρη – έγκαιρη ενημέρωση χωρίς παρωπίδες. Υπηρετεί και προβάλλει, με ευρύτητα αντίληψης, αξίες και οράματα για μία καλύτερη κοινωνία. Η βασική αρχή είναι η κριτική στην εξουσία όποια κι αν είναι αυτή, ιδιαίτερα στα σημεία που παρεκτρέπεται από τα υποσχημένα, που μπερδεύεται με τη διαφθορά, που διαφθείρεται και διαφθείρει. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η εφημερίδα έμεινε μακριά από συσχετισμούς και διαπλοκές, μακριά από μεθοδεύσεις και ίντριγκες.

Τελευταία Νέα

Περισσότερα σαν αυτό
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ