Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή μεταφέρεται από τα πεδία των μαχών στον χώρο της Εστίασης. Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Εστίασης Χανίων, Βασίλης Οικονομάκος, περιγράφει τις συνθήκες εργασίας σε έναν κλάδο υπό πολιορκία, όπου το ενεργειακό κόστος, η ακρίβεια των πρώτων υλών και η γεωπολιτική αβεβαιότητα απειλούν να ακυρώσουν τις προσδοκίες της τουριστικής περιόδου.

Στην προκυμαία του Ενετικού Λιμανιού των Χανίων, εκεί που η καρδιά της τουριστικά Κρήτης χτυπά παραδοσιακά με έντονους ρυθμούς, η φετινή άνοιξη συνοδεύεται από μια ανησυχητική σκιά. Για τους επαγγελματίες της εστίασης, έναν κλάδο που ακόμη προσπαθεί να επουλώσει τις πληγές της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης που πυροδότησε ο πόλεμος στην Ουκρανία, η νέα σύρραξη στο Ιράν μοιάζει με το «τρίτο κύμα» μιας καταιγίδας που αρνείται να κοπάσει.

Ο Βασίλης Οικονομάκος, Πρόεδρος του Συλλόγου Εστίασης Χανίων, μεταφέρει μια εικόνα ανησυχίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πολυεπίπεδη πίεση που ξεκινά από το κόστος της ενέργειας και καταλήγει στην ψυχολογία του επισκέπτη.

«Η εστίαση είναι ένας κατεξοχήν ενεργογόρος κλάδος», επισημαίνει, υπογραμμίζοντας ότι κάθε αύξηση στη διεθνή τιμή της ενέργειας μετακυλίεται ακαριαία στη λειτουργία των επιχειρήσεων, δημιουργώντας ένα ασφυκτικό πλαίσιο στο οποίο οι αντοχές των επαγγελματιών δοκιμάζονται καθημερινά.

Η ενεργειακή μεγγένη

Η πρώτη και πιο άμεση επίπτωση του πολέμου εντοπίζεται στο λειτουργικό κόστος. Οι αυξήσεις στην ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής της ακρίβειας σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Από τον καφέ και τα αλκοολούχα ποτά μέχρι τα βασικά είδη διατροφής, οι τιμές των πρώτων υλών ακολουθούν μια ανηφορική πορεία που ξεκίνησε πριν από τη σύρραξη, αλλά τώρα επιταχύνεται επικίνδυνα.

«Οποιαδήποτε αύξηση της ενέργειας πάει κατευθείαν σε εμάς και στις πρώτες ύλες», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ο κλάδος καλείται για πολλοστή φορά να λειτουργήσει ως «απορροφητήρας κραδασμών» για την εθνική οικονομία, προσπαθώντας να συγκρατήσει τις τιμές στους καταλόγους του, ενώ το κόστος παραγωγής εκτοξεύεται.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Οικονομάκος στο βάρος του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα αλκοολούχα προϊόντα, ένα επιπλέον «βαρίδι» που, σε συνδυασμό με τις πληθωριστικές πιέσεις, καθιστά το τελικό προϊόν λιγότερο ανταγωνιστικό.

Μια από τις πιο ιδιάζουσες πτυχές της κρίσης στα Χανιά αφορά την ορατότητα της στρατιωτικής εμπλοκής. Η γεωγραφική γειτνίαση με τη Βάση της Σούδας μετατρέπει τον πόλεμο από μια αφηρημένη έννοια σε μια καθημερινή οπτική εμπειρία. Ο κ. Οικονομάκος περιγράφει μια εικόνα που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το παραδοσιακό τουριστικό προϊόν της «γαλήνιας Κρήτης»: αεροπλανοφόρα και φρεγάτες στον κόλπο της Σούδας, πολεμικά αεροσκάφη παρατεταγμένα στο αεροδρόμιο.

«Όσο συνεχίζεται η συμμετοχή της χώρας με οποιονδήποτε τρόπο στον πόλεμο, μόνο ζημιά μπορεί να φέρει», υποστηρίζει ο Πρόεδρος της Εστίασης. Η συμμετοχή αυτή δεν επιβαρύνει μόνο τον εθνικό προϋπολογισμό με εκατομμύρια ευρώ για εξοπλιστικά προγράμματα και στρατιωτικές αποστολές, αλλά αλλοιώνει και το «σήμα» του προορισμού, καθιστώντας τον, στα μάτια του διεθνούς επισκέπτη, ένα πεδίο γεωπολιτικής έντασης αντί για έναν χώρο αναψυχής.

Η έλλειψη στήριξης είναι μία διαχρονική πραγματικότητα

Για τους επαγγελματίες των Χανίων, η τρέχουσα κατάσταση δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά η συνέχεια μιας σειράς δοκιμασιών. Η μνήμη των πρώτων μηνών του πολέμου στην Ουκρανία, με τις ελλείψεις σε σιτηρά, έλαια και την εκτόξευση της ηλεκτρικής ενέργειας, παραμένει νωπή. Ακόμη πιο πίσω, η πανδημία του κορονοϊού έφερε τον κλάδο στα όρια της ολοκληρωτικής καταστροφής.

Η κριτική του κ. Οικονομάκου προς την κυβερνητική πολιτική είναι αιχμηρή. Ενώ η πολιτεία εμφανίζεται πρόθυμη να επενδύσει τεράστια ποσά στη συμμετοχή σε πολεμικές επιχειρήσεις και σε δαπάνες προς το ΝΑΤΟ, η στήριξη προς τον δεύτερο μεγαλύτερο επαγγελματικό κλάδο της χώρας χαρακτηρίζεται από τον ίδιο ως «ανεμική». Τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής περιγράφονται ως «ψίχουλα» που δεν επαρκούν για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων που παλεύουν να παραμείνουν λειτουργικές.

Το αίτημα των επαγγελματιών είναι σαφές: απαιτείται μια σειρά μέτρων, όπως η επιβολή πλαφόν στην τιμή των καυσίμων στην αντλία —όχι μόνο στα διυλιστήρια— και η κατάργηση άδικων φόρων που επιβαρύνουν δυσανάλογα την εστίαση. Χωρίς μια γενναία οικονομική παρέμβαση, ο φόβος είναι ότι πολλές επιχειρήσεις δεν θα καταφέρουν να ολοκληρώσουν τη σεζόν, παρά την όποια «συγκρατημένη αισιοδοξία» μπορεί να υπάρχει για την προσέλευση των τουριστών.

Το αγκάθι του ιδιωτικού χρέους

Πέρα από τις συνέπειες του πολέμου ο κ. Οικονομάκος επισήμανε ότι ένα μεγάλο ποσοστό των επιχειρηματιών της εστίασης βρίσκεται σήμερα σε καθεστώς απόλυτης ανασφάλειας, αντιμέτωπο με το φάσμα της κατάσχεσης ή της αδυναμίας ασφαλιστικής κάλυψης. Το ζήτημα του ιδιωτικού χρέους, διογκωμένο από τις διαδοχικές κρίσεις, έχει μετατραπεί σε μια ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της τοπικής οικονομίας.

Σύμφωνα με τον κ. Οικονομάκο, η κατάσταση στον ΕΦΚΑ και την εφορία είναι οριακή για χιλιάδες επαγγελματίες. Το ποσοστό εκείνων που χρωστούν και βρίσκονται εκτός ρυθμίσεων είναι ανησυχητικά υψηλό.

Η κριτική του εστιάζεται κυρίως στην έλλειψη ευελιξίας του κράτους απέναντι σε ανθρώπους που θέλουν να είναι συνεπείς, αλλά αδυνατούν λόγω των αντικειμενικών συνθηκών.

Ψευδείς οι “ευκαιρίες ρύθμισης”

Η κυβερνητική ρητορική περί «ευκαιριών ρύθμισης» προσκρούει στη σκληρή πραγματικότητα της αγοράς. Ο Πρόεδρος των επαγγελματιών της εστίασης χαρακτηρίζει τις υπάρχουσες λύσεις, όπως τη ρύθμιση των 12 δόσεων, ως «θηλιά στον λαιμό». Σε μια εποχή όπου το κόστος ζωής και λειτουργίας έχει αυξηθεί κατακόρυφα, η απαίτηση για αποπληρωμή παλαιών οφειλών σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα καθιστά τη ρύθμιση μη λειτουργική για τη μέση μικρομεσαία επιχείρηση.

Ακόμη πιο σκληρή είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί για τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Παρά την επικοινωνιακή του προβολή ως το απόλυτο εργαλείο διευθέτησης οφειλών, ο κ. Οικονομάκος τον περιγράφει ως μια «τεράστια απάτη». «Ο εξωδικαστικός σου βγάζει ένα δοσολόγιο τεράστιο, αλλά οι αυξήσεις στις τράπεζες το καθιστούν μη λειτουργικό», εξηγεί, τονίζοντας ότι η διαδικασία συχνά αναγκάζει τον επιχειρηματία να επιλέξει ανάμεσα στην κάλυψη των τρεχουσών αναγκών και την εξυπηρέτηση μιας ρύθμισης που δεν λαμβάνει υπόψη την πραγματική του ρευστότητα.

Αυτή η συνθήκη οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο: ο επαγγελματίας δεν μπορεί να ρυθμίσει, χάνει την ασφαλιστική του ενημερότητα, δεν μπορεί να συμμετάσχει σε προγράμματα επιδοτήσεων και τελικά οδηγείται στην περιθωριοποίηση. Είναι μια «σιωπηρή κρίση» που πλήττει το νεύρο της τοπικής επιχειρηματικότητας, ενώ την ίδια στιγμή η χώρα δαπανά δισεκατομμύρια για τη συμμετοχή της σε διεθνείς αμυντικές δαπάνες.

7 δις για το ΝΑΤΟ, ούτε δραχνή για την στήριξη της Αγοράς

Στην καρδιά της επιχειρηματολογίας του Βασίλη Οικονομάκου βρίσκεται μια βαθιά αίσθηση αδικίας όσον αφορά την κατανομή των εθνικών πόρων. Ο κλάδος της εστίασης, ο δεύτερος μεγαλύτερος επαγγελματικός κλάδος της χώρας, αισθάνεται εγκαταλελειμμένος από μια κυβέρνηση που, κατά τον ίδιο, επιδεικνύει «μεγαλοσύνη» όταν μοιράζει τα χρήματα του ελληνικού λαού στους ξένους.

«Απαιτούμε τη στήριξη του επαγγελματικού κλάδου με την ίδια ευκολία που η κυβέρνηση βγάζει 7 δισεκατομμύρια για δαπάνες στο ΝΑΤΟ ή στέλνει πυραύλους Patriot στη Σαουδική Αραβία», δηλώνει εμφατικά.

Η εστίαση δεν ζητά «ελεημοσύνη», αλλά μια δίκαιη αντιμετώπιση που θα της επιτρέψει να συνεχίσει να προσφέρει θέσεις εργασίας και να στηρίζει το ΑΕΠ της χώρας. Η πρόταση για κατάργηση άδικων φόρων και για μια πραγματική γενναία ρύθμιση των χρεών είναι, σύμφωνα με τον Σύλλογο, η μόνη οδός για να αποφευχθεί μια κοινωνική έκρηξη μετά το τέλος της τουριστικής σεζόν.