Νέος γύρος αντιπαράθεσης ξέσπασε στην Παχιά Άμμο Ακρωτηρίου, με τον Σύλλογο Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού να καταγγέλλει επαναλαμβανόμενη ρίψη εργοταξιακών αποβλήτων στη θάλασσα και να κάνει λόγο για «θεσμική αποτυχία» των ελεγκτικών μηχανισμών.

Σε πεδίο έντονης περιβαλλοντικής και νομικής διαμάχης μετατρέπεται εκ νέου η περιοχή της Παχιάς Άμμου στον Σταυρό Ακρωτηρίου Χανίων, με αφορμή τις εργασίες κατασκευής του αντλιοστασίου λυμάτων Α44. Ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού, με μία μακροσκελή ανακοίνωση, καταγγέλλει τη Δημοτική Αρχή και τη ΔΕΥΑΧ για κατ’ εξακολούθηση περιβαλλοντικές παραβάσεις, οι οποίες οδήγησαν σε αλλεπάλληλες παρεμβάσεις της Ελληνικής Αστυνομίας το πρώτο τετραήμερο του Φεβρουαρίου. Στο επίκεντρο της διαμαρτυρίας βρίσκεται η απόρριψη υδάτων και ιζημάτων από την εκσκαφή απευθείας στη θάλασσα, πρακτική που, σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, απειλεί άμεσα το ευαίσθητο θαλάσσιο οικοσύστημα της περιοχής.

Η κατάσταση οξύνθηκε ραγδαία από τις 2 Φεβρουαρίου, όταν κάτοικοι και μέλη του Συλλόγου παρατήρησαν την ακτή και τα θαλάσσια ύδατα της Παχιάς Άμμου να χρωματίζονται και πάλι με το χαρακτηριστικό πορτοκαλί χρώμα, φαινόμενο που είχε καταγραφεί και τον Ιούνιο του 2025. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ενημερώθηκαν άμεσα όλες οι συναρμόδιες υπηρεσίες —Λιμενικό, Τμήμα Περιβάλλοντος της Π.Ε. Χανίων, Διεύθυνση Υδάτων και Υγειονομικό— ενώ στο σημείο κλήθηκε η Αστυνομία.

Παρά την παρουσία περιπολικού της Άμεσης Δράσης την πρώτη ημέρα, οι εργασίες απόρριψης φέρονται να συνεχίστηκαν αμέσως μετά την αποχώρηση των αρχών. Το σκηνικό επαναλήφθηκε στις 3 Φεβρουαρίου, όταν η επιμονή των πολιτών οδήγησε σε νέα αστυνομική παρέμβαση και στην προσαγωγή του επιβλέποντα του έργου, διαδικασία που είχε τηρηθεί και κατά τα επεισόδια του περασμένου Ιουνίου. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Σύλλογος, τα συνεργεία του αναδόχου επανήλθαν στις 4 Φεβρουαρίου, συνεχίζοντας τη ρίψη υλικών στην ακτή και τη θάλασσα, αγνοώντας επί της ουσίας τις αντιδράσεις.

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τις επιπτώσεις της θολερότητας και της απόρριψης ιζημάτων στα προστατευόμενα Λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), που εκτείνονται στον βυθό της Παχιάς Άμμου. Επικαλούμενος στοιχεία του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), ο Σύλλογος τονίζει ότι η αλλοίωση της διαύγειας του νερού και η μηχανική διατάραξη του πυθμένα αποτελούν μείζονες απειλές για το συγκεκριμένο οικοσύστημα.

Η ανακοίνωση υπογραμμίζει πως η ανεξέλεγκτη απόρριψη έχει ήδη προκαλέσει ορατή αλλοίωση της φυσικής μορφολογίας του αιγιαλού. Επιπλέον, αντικρούεται το επιχείρημα ότι τα ύδατα της εκσκαφής αποτελούν «απλή λάσπη» και όχι απόβλητα. Οι κάτοικοι επισημαίνουν την παντελή έλλειψη δημοσιοποιημένων εργαστηριακών αναλύσεων ή τεχνικών εκθέσεων που να πιστοποιούν την ακίνδυνη σύσταση των υδάτων, τονίζοντας ότι η απόρριψή τους σε προστατευόμενη περιοχή απαιτεί αυστηρότατους όρους, βάσει του Ν. 1650/1986 και της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, ανεξαρτήτως αν διανύουμε κολυμβητική περίοδο ή όχι.

Ολόκληρη η ανακοίνωση έχει ως εξής:

Η Δημοτική Αρχή και η Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Χανίων (ΔΕΥΑΧ) για ακόμη μία φορά επιτρέπουν την ρίψη εργοταξιακών αποβλήτων από τον λάκκο εκσκαφής του υπό κατασκευή αντλιοστασίου ανεπεξέργαστων λυμάτων Α44 στην ακτή και στη θάλασσα της Παχιάς Άμμου, στον Σταυρό Ακρωτηρίου Χανίων, επαναλαμβάνοντας τις ίδιες παραβάσεις που είχαν διαπιστωθεί την περασμένη χρονιά. Σε πρόσφατη απόφαση του Συντονιστικού Γραφείου Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Ζημιών (ΣΥΓΑΠΕΖ) και της Γενικής Διεύθυνσης Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΑΔΑ:68164653Π8-ΜΗΣ) καταγράφονται ξεκάθαρα δύο παραβάσεις της ΔΕΥΑΧ τον περασμένο Μάιο και Ιούνιο που αφορούν στην διάθεση και διαχείριση των αντλούμενων υδάτων κατά τις εργασίες κατασκευής του αντλιοστασίου Α44.

Από τις 2 Φεβρουαρίου η ακτή και η θάλασσα της Παχιάς Άμμου άρχισαν εκ νέου να βάφονται πορτοκαλί, όπως είχε συμβεί και στις 6 Ιουνίου 2025, όταν ολόκληρος ο κόλπος είχε λάβει το ίδιο χρώμα και το έργο είχε διακοπεί κατόπιν αστυνομικής παρέμβασης. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση, η αντίδραση υπήρξε άμεση: ενημερώθηκαν όλες οι αρμόδιες αρχές (Λιμενικό, Τμήματος Περιβάλλοντος και Υδροοικονομίας Π.Ε. Χανίων, Διεύθυνση Υδάτων Αποκεντρωμένης Διοίκησης, Υγειονομικό) και η αστυνομία, ενώ περιπολικό της Άμεσης Δράσης μετέβη στο σημείο. Ωστόσο, στις 2 Φεβρουαρίου αμέσως μετά την αποχώρηση της αστυνομίας, διαπιστώθηκε ότι ο ανάδοχος του έργου ξεκίνησε εκ νέου τη ρίψη εργοταξιακών αποβλήτων στην ακτή και στη θάλασσα. Στις 3 Φεβρουαρίου ξεκίνησαν ξανά με τη ρίψη εργοταξιακών αποβλήτων και σταμάτησαν μόνο μετά από παρέμβαση των πολιτών. Η αστυνομία μετά από κλήση των πολιτών στη άμεση δράση, μετέβη στο σημείο και προχώρησε ξανά σε προσαγωγή του επιβλέποντα του έργου, όπως είχε κάνει και τον Ιούνιο του 2025. Παρόλαυτά στις 4 Φεβρουαρίου τα συνεργεία επανήλθαν συνεχίζοντας την ρίψη σε ακτή και θάλασσα.

Να επισημάνουμε την θολερότητα του νερού όπως προκύπτει και από το φωτογραφικό υλικό κάτι το οποίο βάση των επιστημονικών δεδομένων δημιουργεί πρόβλημα για τα προστατευόμενα Λιβάδια Ποσειδωνίας που βρίσκονται στο βυθό της Παχιάς Άμμου. Σύμφωνα με το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ )που έχει καταγράψει τα Λιβάδια Ποσειδωνίας στην περιοχή, μεταξύ των σημαντικότερων απειλών συγκαταλέγεται η πάσης φύσης ρύπανση (ανόργανη, οργανική, χημική, θερμική, κλπ), κάθε δραστηριότητα που αλλοιώνει τη διαύγεια και την αλατότητα της υδάτινης στήλης, ή το υδρολογικό καθεστώς της παράκτιας ζώνης, καθώς και πάσης φύσης μηχανική διατάραξη επί του πυθμένα. Η ανεξέλεγκτη απόρριψη εργοταξιακών αποβλήτων (ιζήματος) έχει προκαλέσει άμεση αλλοίωση και μεταβολή της φυσικής μορφολογίας του αιγιαλού και της παράκτιας ζώνης, συνιστώντας παράνομη επέμβαση σε προστατευόμενο κοινόχρηστο αγαθό.

Η Διεύθυνση Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης στις αρχές Δεκεμβρίου 2025 επέτρεψε τη διάθεση των υδάτων που προέρχονται από τις εργασίες εκσκαφής του αντλιοστασίου Α44 στην παρακείμενη παραλία υπό συγκεκριμένους όρους, οι οποίοι δεν τηρούνται. Για άλλη μία φορά δεν χρησιμοποιούν φίλτρα (σίτες) πριν την διάθεση των υδάτων σε θάλασσα και ακτή. Από τους όρους που έχει θέσει η Διεύθυνση Υδάτων ουσιαστικά μόνο ένας τηρείτε και αυτός είναι η ημερήσια δειγματοληψία και ανάλυση των υδάτων της ακτής της Παχιάς Άμμου, τα αποτελέσματα των οποίων δεν είναι δημόσια. Έως σήμερα δεν μας έχει γνωστοποιηθεί καμία ανάλυση των υδάτων ούτε της λάσπης εντός του εργοταξίου, ώστε να είναι γνωστό τι ακριβώς καταλήγει στην ακτή και στη θάλασσα. Tο επιχείρημα ότι τα νερά που προέρχονται από τον λάκκο εκσκαφής «δεν αποτελούν εργοταξιακά απόβλητα» και είναι απλή λάσπη, είναι αβάσιμο χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση. Η απουσία εργαστηριακών αναλύσεων ή τεχνικής έκθεσης καθιστά τον ισχυρισμό μη αποδεκτό. Ο φορέας έχει υποχρέωση να αποδείξει επιστημονικά ότι τα ύδατα δεν περιέχουν επιβλαβείς ουσίες πριν επιτραπεί η απόρριψη. Ακόμη και στην υπόθεση που θεωρούνταν ότι τα ύδατα δεν συνιστούν εργοταξιακά απόβλητα, η απόρριψή τους στη θάλασσα σε περιοχή με προστατευόμενα Λιβάδια Ποσειδωνίας υποχρεώνει την τήρηση αυστηρών ορίων, μέτρων προστασίας και διαδικασιών δειγματοληψίας, όπως προβλέπεται στα άρθρα 9 και 10 του ν. 1650/1986. Η προστασία των υδάτων και των παράκτιων οικοσυστημάτων είναι διαρκής και δεν περιορίζεται στη χρήση της περιοχής για κολύμβηση ή αναψυχή. Σύμφωνα με το άρθρο 24 του Συντάγματος, τα άρθρα 9 και 10 του ν. 1650/1986 όπως τροποποιήθηκαν και την Οδηγία 2000/60/ΕΚ, η προστασία των υδάτων ισχύει αδιάλειπτα. Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι δεν είναι κολυμβητική περίοδος δεν αφαιρεί την υποχρέωση της Διοίκησης να απαγορεύει την απόρριψη υγρών αποβλήτων σε προστατευόμενες περιοχές ή κοντά σε ευαίσθητους οικοτόπους, όπως τα Λιβάδια Ποσειδωνίας. Κάθε ενέργεια που επιτρέπει την ανεξέλεγκτη απόρριψη χωρίς τις παραπάνω προϋποθέσεις αντίκειται στο Σύνταγμα, στη νομοθεσία περί αποβλήτων, στην περιβαλλοντική νομοθεσία και στις ευρωπαϊκές Οδηγίες.

Με βάση τα ανωτέρω, προκύπτει σαφής και επαναλαμβανόμενη παραβίαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, τόσο από τον ανάδοχο του έργου όσο και από τη ΔΕΥΑΧ, καθώς και ευθύνη της Δημοτικής Αρχής και κάθε αρμόδιου οργάνου που είτε ενήργησε είτε παρέλειψε να ενεργήσει για την αποτροπή της παράνομης απόρριψης αποβλήτων σε προστατευόμενη παράκτια περιοχή. Η επανάληψη των ίδιων παράνομων πρακτικών, παρά τις διαπιστωμένες παραβάσεις, τις αστυνομικές παρεμβάσεις και τις ρητές αποφάσεις των αρμόδιων αρχών, δεν μπορεί πλέον να αποδοθεί σε «αστοχία» ή «παρερμηνεία». Συνιστά συνειδητή επιλογή ανοχής – αν όχι συγκάλυψης – από τη Δημοτική Αρχή, τη ΔΕΥΑΧ και τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Όταν η περιβαλλοντική νομοθεσία εφαρμόζεται επιλεκτικά και η προστασία μιας προστατευόμενης παράκτιας περιοχής θυσιάζεται για να «προχωρήσει το έργο», τότε δεν έχουμε απλώς διοικητική ανεπάρκεια, αλλά θεσμική αποτυχία.  Η κοινωνία των πολιτών δεν μπορεί να λειτουργεί ως μόνιμος επιβλέπων της νομιμότητας ούτε η αστυνομία να καλείται επανειλημμένα για τα αυτονόητα. Οι ευθύνες είναι συγκεκριμένες, έχουν ονόματα και πρέπει επιτέλους να αποδοθούν. Ζητούμε την άμεση διακοπή κάθε εργασίας που συνεπάγεται απόρριψη υγρών ή εργοταξιακών αποβλήτων στην ακτή και στη θάλασσα της Παχιάς Άμμου και την άμεση αλλαγή χωροθέτησης του αντλιοστασίου ανεπεξέργαστων λυμάτων σε βιώσιμη θέση μακριά από παραλίες λουομένων και ευαίσθητα οικοσυστήματα.