Την άμεση αποκατάσταση του ιστορικού φρουρίου Ιτζεδίν στο Καλάμι Χανίων ζητούν με ψήφισμά τους οι περιφερειακοί σύμβουλοι της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Κρήτης, μετά τη νέα κατάρρευση μεγάλου τμήματος του δυτικού εξωτερικού τοίχου του μνημείου.

Το πρόσφατο συμβάν έρχεται να προστεθεί σε σειρά καταρρεύσεων που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στο φρούριο. Το 2021 και το 2023 είχαν καταρρεύσει τμήματα από τον εξωτερικό μαντρότοιχο, το διοικητήριο και τον ανατολικό προμαχώνα, γεγονότα που οι συντάκτες του ψηφίσματος χαρακτηρίζουν ως «προαναγγελθέν έγκλημα» λόγω της πολυετούς εγκατάλειψης.

Το Ιτζεδίν συνδέεται άμεσα με κορυφαίες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της χώρας. Αποτέλεσε τόπο μαρτυρίου για κομμουνιστές και αγωνιστές των λαϊκών αγώνων, με τα κελιά του να φιλοξενούν τους πολιτικούς κρατούμενους την τελευταία νύχτα πριν από την εκτέλεσή τους. Στους τοίχους του διασώζονται ακόμη χαραγμένα ονόματα και τελευταία λόγια θυμάτων, μετατρέποντάς το σε τόπο μνήμης συγκρίσιμο με τη Μακρόνησο και τη Γυάρο.

Παρά τον χαρακτηρισμό του ως διατηρητέο μνημείο από το 1986 και την υπαγωγή του στις αρμοδιότητες του υπουργείου Πολιτισμού, δεν έχουν ληφθεί ουσιαστικά μέτρα προστασίας από καμία κυβέρνηση μέχρι σήμερα. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την καθυστέρηση στην ολοκλήρωση της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, παρότι η παραχώρηση του φρουρίου από την ΕΤΑΔ στον Δήμο Χανίων έχει ήδη ολοκληρωθεί.

Τον Οκτώβριο του 2021, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης είχε εγκρίνει ομόφωνο ψήφισμα (απόφαση 93/2021, πρακτικό Ν° 17/05-10-2021) για την αποκατάσταση του μνημείου, με τον περιφερειάρχη να δεσμεύεται για την ένταξη των απαιτούμενων μελετών στο ΕΣΠΑ. Οι δεσμεύσεις αυτές προέκυψαν ύστερα από συνεχείς παρεμβάσεις της «Λαϊκής Συσπείρωσης», του παραρτήματος Χανίων της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και μαζικών φορέων.

Στο ψήφισμά τους, οι περιφερειακοί σύμβουλοι Μαρινάκης Αλέκος, Βρύσαλης Δημήτρης και Μανουσάκης Νίκος απευθύνουν σαφές αίτημα προς την κυβέρνηση: άμεση αποκατάσταση του φρουρίου με κρατική χρηματοδότηση και απόδοσή του στο κοινό ως χώρου ιστορικής μνήμης, πολιτισμού και εκπαίδευσης, χωρίς επιχειρηματική εκμετάλλευση.

Η εγκατάλειψη του Ιτζεδίν, όπως επισημαίνεται στο ψήφισμα, προσβάλλει τη μνήμη των νεκρών κομμουνιστών και των ηρώων της ταξικής πάλης, ενώ στερεί από τον λαό και τη νεολαία τη δυνατότητα γνωριμίας με σημαντικές πλευρές της ιστορίας του.