Της Μαρίας Ξενιτάκη *

Η αντίσταση του Ελληνικού Λαού στην φασιστική επιδρομή, άρχισε τον Οκτώβρη του 40, ως προσταγή της πατρίδας, ως νομική και συνταγματική υποχρέωση των Ελλήνων πολιτών.

Στην συνείδηση του λαού μας, αναλλοίωτο μέχρι σήμερα, παραμένει το έπος της Εθνικής μας Αντίστασης. Για να ζούμε σήμερα ελεύθεροι χρειάστηκε να μαρτυρήσουν εκατομμύρια άλλοι .

Στην πατρίδα μας, και σε όλο τον κόσμο, αμέτρητοι είναι οι τόποι του  μαρτυρίου, όπως  αμέτρητα είναι και του φασισμού τα εγκλήματα. Για πρώτη φορά στην σύγχρονη ιστορία, εκατομμύρια  άνθρωποι κλείστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Σε αυτά τα κολαστήρια, έγιναν πειράματα σε κρατουμένους, συστηματικά εξοντώθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι.

Τραγικός ο απολογισμός για την χώρα μας, έγιναν περίπου 39.000 εκτελέσεις, 600.000 συμπατριώτες μας πέθαναν από την πείνα, 100.000 άτομα δεν επέστρεψαν από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.Ασύληπτες και οι καταστροφές που έγιναν. Το 25% των κατοικιών, το 70% των λιμενικών εγκαταστάσεων, το 75% του εμπορικού στόλου, μεγάλο μέρος του οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου,κατεστράφηκαν. Το κόστος κατοχής για την Ελλάδα, την περίοδο 41-42, αντιστοιχούσε περίπου στο 113% του ΑΕΠ.

Είμαστε όμως περήφανοι, γιατί οι χιτλερικοί στην χώρα μας, δεν κατάφεραν να στρατολογήσουν Έλληνες, ούτε για τα εργοστάσια τους, ούτε για να πολεμήσουν τους συμμάχους, υπό την  καθοδήγηση του ΕΑΜ, που οργάνωσε την μεγάλη απεργία το 1942. Το μεγαλείο και το Έπος της ΕΘΝΙΚΗΣ μας ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ, πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία μας, για να γνωρίζουν οι νέοι μας την αλήθεια, και την ιστορία, και να μην επιτρέψουν στην λήθη, να δώσει άδεια για να γνωρίσει η ανθρωπότητα και ίδια και ίσως πιο φρικαλέα εγκλήματα.

Το ναζιστικό θηρίο εγκλωβισμένο το 1944, στην φλεγόμενη φυλακή του, που τα αόρατα κάγκελα της νυκτημερόν  σφυρηλατούσαν οι δυνάμεις της ελευθερίας, περίμενε επιθετικά και εκδικητικά το μοιραίο τέλος του. Η θηριώδης μανία του, διαφάνηκε από τα ανήκουστα σε βαρβαρότητα και σκληρότητα εγκλήματα που διέπραξε κατά τους επιθανάτιους ρόγχους της ύπαρξης του..

Είναι ατέλειωτα τα εγκλήματα του φασισμού στην χώρα μας. Ενδεικτικά αναφέρουμε:

Το ολοκαύτωμα  της Καντάνου στις 3/6/1941.Το ολοκαύτωμα και την σφαγή των Καλαβρύτων στις 13/12/1943.Την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την 1/5/1944 [Ανάμεσα στους 4 κρητικούς που εκτελέστηκαν, ήταν ο συνδημότης   μας Κορνάρος Παναγιώτης, του οποίου η προτομή δεσπόζει έξω από την αυλή του Δημοτικού Σχολείου στο Σφακοπηγάδι]…Την σφαγή του Διστόμου στις 10/6/1944. Καθώς και στους δεκάδες άλλους τόπους Μαρτυρίων, όπως εκπροσωπούνται από το Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και χωριών της  Ελλάδας, περιόδου 1940-1945 με τον διακριτικό τίτλο  ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΑ

Το χωριό μας, η μαρτυρική Μαλάθυρος στο πέρασμα των χρόνων, από την εποχή της της τουρκοκρατίας μέχρι την πρόσφατη ιστορία της, έχει προσφέρει δεκάδες αγωνιστές στον βωμό της  λευτεριάς και της ανεξαρτησίας.

Θυμόμαστε πάντα τον ένδοξο οπλαρχηγό των επαναστάσεων, 1866-1879 ΤΖΑΝΗ ΚΑΡΤΣΩΝΗ,που μαζί με τους άλλους αρχηγούς ΣΚΑΛΙΔΗ και ΚΡΙΑΡΗ έλαβε μέρος σε πολλές μάχες και τα οστά του οποίου, συμβολικά η κοινότητα μας τοποθέτησε μαζί με τα οστά των 61 πεσόντων σε αυτό το μνημείο. Αργότερα αρκετοί χωριανοί μας συμμετείχαν στην επανάσταση του Θερίσου.

Το έτος 1944, στο χωριό μας δρούσε Αγγλικό φυλάκιο κατασκοπείας και δολιοφθορών με επικεφαλής  τον λοχαγό John Stanley, και τον λοχαγό ήρωα της Αντίστασης ΜΑΝΩΛΗ ΜΠΙΜΠΛΗ.

Αυτή την πατριωτική τους δράση, πληροφορήθηκαν οι Γερμανοί, και αποφάσισαν να εξολοθρεύσουν το χωριό.

Σημειώνουμε ότι οι Γερμανοί είχαν ήδη δεχτεί ισχυρά πλήγματα, τόσο σε ανθρώπινο επίπεδο, όσο και σε πολεμικό υλικό, από τμήματα της   5^ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ, στις μάχες στον ΑΝΑΒΟ και την σήραγγα ΤΟΠΟΛΙΩΝ, κατά το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου του 44.

Μεγάλη δύναμη του τακτικού Γερμανικού Στρατού πραγματοποίησε εκκαθαριστική επιχείρηση στην Ορεινή Κίσσαμο από Κακόπετρο-Μεσαύλια μέχρι την Μαλάθυρο, λεηλατώντας καίγοντας και βασανίζοντας τους κατοίκους,..

Τα χαράματα της Δευτέρας 28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1944, και ενώ το τέλος του Γ΄΄ΡΑΙΧ πλησιάζει, Γερμανικά Στρατεύματα προερχόμενα από τις Βουκολιές,αφού άφησαν στον Κακόπετρο το αποτύπωμα της βαρβαρότητας του φασισμού, περικυκλώνουν το χωριό, μπαίνουν στις γειτονιές του, και αρχίζουν ανεξαιρέτως τις συλλήψεις ανδρών και γυναικών.

Συνέλαβαν 63 άνδρες από το χωριό, και τους συγκέντρωσαν στο ΠΑΝΩ ΧΩΡΙΟ, τα ΜΠΑΧΑΔΙΑΝΑ και το ΣΧΟΛΕΙΟ.Παρά τις έντονες πιέσεις των Γερμανών, για επιβεβαίωση των πληροφοριών τους, οι συγχωριανοί μας δεν υπέκυψαν, δηλώνοντας άγνοια.  Ακολουθούν βασανιστήρια για ώρες, αλλά κανένας  καταδότης δεν βρίσκεται. Το χωριό λεηλατείται από τους Γερμανούς, που αρπάζουν με μανία και καταστρέφουν ότι συναντούν στο πέρασμά τους.

Μετά από την λεηλασία και τους βανδαλισμούς, το απόγευμα κατά την 6^η περίπου ώρα, οι συλληφθέντες, ηλικίας από 13 ετών και άνω, αφού άφησαν ελεύθερες τις γυναίκες, οδηγούνται με φάλαγγα στην δύσβατη περιοχή Φαράγγι, περίπου 2 χιλιόμετρα μακριά. Άλλοι δήμιοι φασίστες είχαν καταλάβει τις δύο πλευρές του φαραγγιού, και είχαν ετοιμάσει τον χώρο εκτέλεσης τοποθετώντας πολυβόλα. Πέντε άντρες που προσπάθησαν να διαφύγουν, εκτελέστηκαν καθ’ οδόν. Οι υπόλοιποι, όταν φθάνουν στον τόπο της θυσίας, όπως προχωρούν, τους γαζώνουν οι ριπές των πολυβόλων…Οι φασίστες εκτελεστές δίνουν την χαριστική βολή και σκυλεύουν τους νεκρούς…Να

Σημειώσουμε ότι ο στρατιωτικός ιερέας του Γερμανικού στρατού, βοήθησε να μην εκτελεστεί ο τότε ιερέας του χωριού ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΗΜΑΝΤΗΡΑΚΗΣ, ο οποίος και οδηγήθηκε στις  φυλακές ΑΓΙΑΣ ΧΑΝΙΩΝ, όπου βασανίστηκε ανελέητα. Εκτελέστηκαν όμως ο πατέρας του και τα 3 αδέλφια του.

Είναι σημαντική η αναφορά μας, στον λαϊκό τότε και μετέπειτα  ιερέα του χωριού μας, ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΡΤΣΩΝΑΚΗ, που διασώθηκε από την εκτέλεση. ΑΝ και βαριά τραυματισμένος κατάφερε να επιζήσει. Πολύτιμη κληρονομιά και κειμήλιο για το χωριό μας, η σφαίρα που είχε καρφωθεί στο σώμα του, και η οποία εκτίθεται σε χώρο μουσείου. Ο παπά Γιάννης τελούσε, μέχρι να φύγει από την ζωή  για να συναντήσει  τους συντρόφους του, το ετήσιο μνημόσυνο τους. Μνημονεύοντας απέξω τα ονόματα των νεκρών. Η εξήγηση που ο ίδιος έδινε..[ Με το μυαλό μου πηγαίνω στις γειτονιές του χωριού, κτυπώ τις πόρτες  στα 61 εκείνα σπίτια που ορφάνεψαν, και βλέπω τους συντρόφους μου να μου ανοίγουν και να με χαιρετούν, όπως πριν συμβεί το κακό…]

Την εκτέλεση διαδέχεται ο θρήνος των γυναικών και των παιδιών. Ιδιαίτερα δραματική η επόμενη μέρα για τις μανάδες, αδελφές γυναίκες και παιδιά των εκτελεσμένων. Το δράμα των γυναικών συνεχιζόταν για πολλά χρόνια. Μαυροφορεμένες γυναίκες με βαριά τσεμπέρια έβλεπες να κυκλοφορούν παντού. Για την τραγωδία του χωριού, ο λαϊκός τραγουδιστής συνέθεσε τους στίχους  ΜΑΛΑΘΥΡΟ ΟΜΟΡΦΟ ΧΩΡΙΟ,ΑΞΙΟ ΚΑΙ ΤΙΜΗΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΟΥΝΕ ΟΙ ΑΝΤΡΙΩΜΕΝΟΙ ΣΟΥ, ΤΑ ΟΜΟΡΦΑ ΠΑΛΗΚΑΡΙΑ.ΜΠΑΜΠΕΣΙΚΑ ΤΑ ΠΙΑΣΑΝΕ ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΟΙ ΣΚΥΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΥΛΙΣΑΝΕ ΜΟΥ ΤΑ.

Σημειώνουμε ότι εκτελέστηκε το 85% του ανδρικού πληθυσμού.

Το ολοκαύτωμα της Μαλαθύρου με 61 νεκρούς, θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα στην Κρήτη σε σχέση με τον πληθυσμό της  κοινότητας, και μόνο σαν γενοκτονία μπορεί να χαρακτηριστεί.

Νεκροί συγχωριανοί μας, θύματα της χιτλερικής θηριωδίας, μάρτυρες του σταυρωμένου λαού μας, ήρθαμε σήμερα εδώ, ταπεινοί προσκυνητές, να τηρήσουμε ενός λεπτού σιγή στην άγια μνήμη σας.

Ύψιστο χρέος όλων εμάς των απογόνων της Δρακογενειας της Εθνικής μας αντίστασης είναι να διατηρούμε αναλλοίωτα τα διδάγματα της, να μην επιτρέψουμε την παραχάραξη των ιστορικών γεγονότων, να καταδικάζουμε τον φασισμό σε κάθε μορφή του.

Απαιτούμε να πληρώσουν οι ένοχοι των εγκλημάτων του πολέμου, αποδίδοντας στην χώρα μας, όσα προβλέπονται από τις διεθνείς συνθήκες. Απαιτούμε την άμεση καταβολή, εδώ και τώρα των Γερμανικών αποζημιώσεων, του κατοχικού δανείου, και των κλεμμένων αρχαιολογικών θησαυρών της χώρας μας.

Ίσως αυτό να αποτρέψει και να σταματήσει τους σχεδιασμούς, όσων ονειρεύονται και προετοιμάζουν την επόμενη καταστροφή του πλανήτη μας.

Υψίστη τιμή στη μνήμη των ηρώων, που σήμερα τιμούμε, είναι ο διαρκής αγώνας για να γίνουν πράξη τα οράματα τους και να εκπληρωθούν τα δίκια τους.

Σήμερα 82 χρόνια μετά, από την Μαρτυρική Μαλάθυρο, στέλνουμε μήνυμα βαθιάς αναγνώρισης, σεβασμού και τιμής στην μνήμη των ηρώων. Των αγωνιστών που δεν δείλιασαν, υψώνοντας την δύναμη της ψυχής τους απέναντι στην βία του ναζισμού-φασισμού.

Η μνήμη εδώ θα είναι πάντα ζωντανή. Οι 61 ήρωες θα βρίσκονται πάντα εδώ στο νου και στην καρδιά όλων μας. Μπροστάρηδες και οδηγητές μας καλούν:

ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ ΠΑΝΤΑ ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ, ΚΑΙ ΝΑ ΑΓΩΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ, ΧΩΡΙΣ ΜΙΣΟΣ, ΧΩΡΙΣ ΠΟΛΕΜΟ.

Οργανωμένα, πειθαρχημένα και ανυποχώρητα καθημερινά να παλεύουμε για το δικαίωμα των λαών όλου του κόσμου, να ζήση με ΕΙΡΗΝΗ, χωρίς πολέμους και καταστροφές.

Να μην επιτρέψουμε στους νοσταλγούς του φασισμού, και τους εμπόρους του πολέμου, την εμπλοκή της χώρας μας στα σχέδια τους.

Η Μεσόγειος μπορεί και πρέπει να είναι θάλασσα ΕΙΡΗΝΗΣ και ευημερίας των  ΛΑΩΝ.

Τιμώντας τους ήρωες μας, ας τραγουδήσουμε τους στίχους του ποιητή μας ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΛΒΟΥ

ΟΣΟΙ ΤΟ ΧΑΛΚΕΟΝ ΧΕΡΙ

ΒΑΡΥ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ ΑΙΣΘΑΝΟΝΤΑΙ

ΖΥΓΟΝ ΔΟΥΛΕΙΑΣ ΑΣ ΕΧΟΥΣΙ.

ΘΕΛΕΙ ΑΡΕΤΗ ΚΑΙ ΤΟΛΜΗ

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ….

Αυτή την παρακαταθήκη μας αφήνουν οι νεκροί μας με την θυσία τους

ΑΣΒΕΣΤΗ στους αιώνες η μνήμη τους

                                     ΜΑΛΑΘΥΡΟΣ 30 -8-2026

* Την ομιλία αυτή εκφώνησε στη Μαλάθυρο, για την 82^η επέτειο του ολοκαυτώματος, η  ΞΕΝΙΚΑΚΗ ΜΑΡΙΑ του ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, πτυχιούχος Οικονομικού Πανεπιστήμιου Αθηνών, Συνταξιούχος Τραπεζοϋπάλληλος, απόγονος των Εκτελεσμένων