Η γεωπολιτική απομόνωση του παλαιστινιακού ζητήματος, οι στρεβλώσεις των διεθνών ειρηνευτικών πρωτοβουλιών και το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στην παγκόσμια κοινή γνώμη και τις κυβερνητικές αποφάσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας ιστορικής συζήτησης στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», στο πλαίσιο του 5ου Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων.

Στη θεματική ενότητα «Η Ανατομία της Σύγκρουσης: Από τη Νάκμπα και το Γιομ Κιπούρ στην Αναζήτηση της Συνύπαρξης», η διακεκριμένη Παλαιστίνια πολιτικός και συγγραφέας Χανάν Ασράουι (Hanan Ashrawi), μέσω διαδικτυακής παρέμβασης, και ο Ισραηλινός συγγραφέας και κορυφαίος αρθρογράφος της εφημερίδας Haaretz, Γκίντεον Λεβί (Gideon Levy), ανέλυσαν τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στη Λωρίδα της Γάζας.

Υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου Πάνου Χαρίτου, οι δύο ομιλητές φώτισαν τις εσωτερικές δυναμικές των δύο κοινωνιών, την επικίνδυνη αποδοχή της βίας και τη δραματική συρρίκνωση του ειρηνευτικού κινήματος, αναζητώντας ρεαλιστικές προοπτικές για την επόμενη ημέρα στην περιοχή.

Η στρέβλωση του διεθνούς αφηγήματος και η επέκταση της κατοχής

Στην εναρκτήρια τοποθέτησή της, η κυρία Ασράουι, η οποία έχει διαγράψει μακρά θητεία στο Παλαιστινιακό Νομοθετικό Συμβούλιο (PLC) και στο Παλαιστινιακό Εθνικό Συμβούλιο (PNC), περιέγραψε με σαφήνεια τις ιδεολογικές και γλωσσικές πιέσεις που ασκούνται στον παλαιστινιακό λαό από τη διεθνή κοινότητα. Υποστήριξε ότι το κυρίαρχο αφήγημα επιβάλλει στους Παλαιστίνιους να αποδέχονται παθητικά τη μοίρα τους προκειμένου να μην απωλέσουν τη διεθνή συμπάθεια, ενώ την ίδια στιγμή η ισραηλινή πλευρά απολαμβάνει καθεστώς πλήρους ατιμωρησίας.

«…ότι πρέπει να είναι “καλά θύματα” — ότι πρέπει να κάθονται άπραγοι, να ξαπλώνουν και να πεθαίνουν ήσυχα· ότι το Ισραήλ μπορεί να κάνει ό,τι θέλει και να μην λογοδοτεί· και αν τολμήσεις να κάνεις το παραμικρό, τότε φυσικά σου κολλάνε την ταμπέλα του τρομοκράτη. Αυτή η γλώσσα, αυτός ο λόγος, έχει διαστρεβλώσει εντελώς την παγκόσμια αντίληψη και στάση. Προσθέστε σε αυτό, φυσικά, τις δυτικές ενοχές για το Ολοκαύτωμα, τα δυτικά συμφέροντα και τη συνεχιζόμενη αποικιακή κληρονομιά, και έχετε έναν θανατηφόρο συνδυασμό που λειτουργεί εξολοκλήρου εις βάρος των Παλαιστινίων.»

Η Παλαιστίνια πολιτικός άσκησε επίσης κριτική στη στάση των αραβικών και ισλαμικών κρατών, τα οποία, παρά τις διακηρύξεις τους για τη δημιουργία ενός πλαισίου τερματισμού της κρίσης στη Γάζα, παραλείπουν συστηματικά την κατάσταση στη Δυτική Όχθη.

Σύμφωνα με την ίδια, η περιοχή αυτή καταπίνεται ενεργά μέσω της καθημερινής υφαίρεσης γης, των συλλήψεων και των δολοφονιών αμάχων, οι οποίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες στη διεθνή κοινή γνώμη.

Παράλληλα, χαρακτήρισε το υφιστάμενο «πλαίσιο ειρήνης» ως ένα δυσκίνητο και ανεφάρμοστο οικοδόμημα, το οποίο σχεδιάστηκε και ελέγχεται από τον Ντόναλντ Τραμπ, εξυπηρετώντας αποκλειστικά την ασφάλεια και την εδαφική επέκταση του Ισραήλ, η οποία πλέον αντιγράφεται και στο μέτωπο του Λιβάνου.

«Το Ισραήλ αρνείται, όπως πάντα, να αποσυρθεί από οποιοδήποτε από τα εδάφη που κατέχει. Αντίθετα, συνεχίζει να επεκτείνεται. Η λεγόμενη «κίτρινη γραμμή» στη Γάζα αντιγράφεται τώρα στον Λίβανο προκειμένου να διατηρηθεί μια μόνιμη παρουσία. Το Ισραήλ προσπαθεί να προστατεύσει τη δική του ασφάλεια καταστρέφοντας την ασφάλεια των άλλων, κλέβοντας τη γη τους και διατηρώντας απόλυτο στρατιωτικό έλεγχο πάνω στις ζωές τους.»

Οι περιφερειακές διαπραγματεύσεις και το παλαιστινιακό έλλειμμα

Η συζήτηση απέκτησε ευρύτερο γεωπολιτικό βάθος όταν ο συντονιστής Πάνος Χαρίτος παρενέβη για να θέσει το ζήτημα της πολιτικής βούλησης και της βιωσιμότητας των περιφερειακών συμφωνιών. Απευθυνόμενος στον Γκίντεον Λεβί, ο κ. Χαρίτος έθεσε το ερώτημα κατά πόσο είναι εφικτή η σταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής μέσα από διμερείς προσεγγίσεις που παρακάμπτουν τον πυρήνα του προβλήματος.

Απαντώντας, ο κ. Λεβί προχώρησε σε μια ρεαλιστική αποτίμηση της θέσης των Παλαιστινίων, σημειώνοντας ότι ιστορικά βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο τους, στερούμενοι κεντρικής ηγεσίας και έχοντας υποστεί σοβαρά πλήγματα στο πνεύμα του αγώνα τους λόγω της δραστηριότητας του ισραηλινού στρατού και της επέκτασης των εποίκων.

Ανέδειξε ωστόσο ένα αξιοσημείωτο παράδοξο: την ίδια στιγμή που οι Παλαιστίνιοι περιθωριοποιούνται από την επίσημη διπλωματία, απολαμβάνουν ένα πρωτοφανές κύμα παγκόσμιας λαϊκής αλληλεγγύης, το οποίο εκτείνεται από την Κίνα και τη Ρωσία έως την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, εμφανές ακόμη και στα συνθήματα στους δρόμους των Χανίων.

Παρά ταύτα, ο Ισραηλινός αναλυτής επεσήμανε ότι ο παλαιστινιακός λαός παραμένει αποκλεισμένος από τις επίσημες διαδικασίες, καθώς δεν κρίνεται σημαντικός ούτε για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ούτε για το Ιράν, το οποίο ιεραρχεί τις δικές του κρατικές προτεραιότητες και την κατάσταση στον Λίβανο πάνω από τη Γάζα και τη Χαμάς.

Το διπλό πρότυπο της Δύσης και ο κίνδυνος διεθνούς απομόνωσης του Ισραήλ

Εξετάζοντας τις προοπτικές επίλυσης, ο κ. Λεβί απέκλεισε την πιθανότητα μιας εσωτερικής πολιτικής αφύπνισης στην πατρίδα του, υπογραμμίζοντας ότι η λύση μπορεί να προέλθει αποκλειστικά από το εξωτερικό:

«Μην περιμένετε να έρθει αλλαγή εκ των έσω από την ισραηλινή κοινωνία. Δεν πρόκειται να συμβεί. Οι Ισραηλινοί δεν θα ξυπνήσουν ένα ωραίο πρωί και θα πουν: “Ω, αυτή η κατοχή είναι άσχημη, ας της βάλουμε ένα τέλος”. Δεν θα συμβεί ποτέ. Ο μόνος τρόπος για να προχωρήσουμε είναι μέσω της διεθνούς παρέμβασης.»

Επεκτείνοντας την ανάλυσή του, ο κορυφαίος αρθρογράφος εστίασε στο βαθύ χάσμα που χωρίζει την κοινωνία των πολιτών από τις επίσημες κρατικές κυβερνήσεις στη Δύση. Καυτηρίασε την παράλυση της Ευρώπης λόγω των ιστορικών της ενοχών και την πλήρη αδιαφορία της κυβέρνησης Τραμπ για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αυτοδιάθεσης. Για να αναδείξει τις αντιφάσεις της διεθνούς κοινότητας, προχώρησε σε μια ευθεία σύγκριση με τη διαχείριση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

«Σκεφτείτε αυτή τη σύγκριση: μόλις δύο εβδομάδες μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η ΕΕ ψήφισε με επιτυχία ολοκληρωμένες, σαρωτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας — της μεγάλης, ισχυρής Ρωσίας. Ποια είναι, λοιπόν, η διαφορά μεταξύ της εισβολής στην Ουκρανία και της εισβολής στη Γάζα; Μια εισβολή είναι εισβολή, η παραβίαση της κυριαρχίας είναι παραβίαση της κυριαρχίας και η γενοκτονία είναι γενοκτονία. Ο κόσμος βλέπει αυτό το ξεκάθαρο διπλό πρότυπο και έχει μείνει εντελώς έκπληκτος από αυτό, ωστόσο οι κυβερνήσεις παραμένουν απρόθυμες να δράσουν. Όσο η διεθνής κοινότητα αρνείται να λάβει πραγματικά μέτρα —όχι κούφια ψηφίσματα ή λεκτικές καταδίκες, αλλά πραγματικά, απτά μέτρα— τίποτα δεν θα αλλάξει.»

Η θεσμική αντίφαση και η προοπτική της μεταστροφής

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με μια προειδοποίηση για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της παρούσας πολιτικής στην εξωτερική θέση του Ισραήλ. Καθώς η μεταστροφή του δημόσιου αισθήματος διεθνώς λαμβάνει τεράστιες διαστάσεις, ο κ. Λεβί σημείωσε ότι η χώρα κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα κράτος-παρία, πιο απομονωμένο και από τη Βόρεια Κορέα, βάσει παγκόσμιων ερευνών που αποτυπώνουν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης.