Έξι εβδομάδες μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με το απόλυτο στρατηγικό αδιέξοδο. Η αποτυχία των αμερικανικών στόχων στον Περσικό Κόλπο και η ρητορική περί «θανάτου ενός ολόκληρου πολιτισμού» πυροδοτούν παγκόσμιο συναγερμό για τη χρήση μη συμβατικών όπλων.

Την Τρίτη, 7 Απριλίου 2026, η παγκόσμια κοινή γνώμη παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα μια ρητορική κλιμάκωση χωρίς ιστορικό προηγούμενο από τον Λευκό Οίκο. Ενώ ο πόλεμος με το Ιράν εισέρχεται στην έβδομη εβδομάδα του, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, σε μια σειρά από δημόσιες παρεμβάσεις του, φαίνεται να διολισθαίνει από την άσκηση στρατιωτικής πίεσης στην ανοιχτή απειλή γενοκτονίας. Η δήλωσή του ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε» εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, δεν συνιστά πλέον μόνο μια διπλωματική απειλή, αλλά, σύμφωνα με κορυφαίους αναλυτές, μια παραδοχή στρατηγικής απελπισίας.

Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται ο καθηγητής Τζον Μιρσχάιμερ, ηγετική μορφή της σχολής του πολιτικού ρεαλισμού, ο οποίος σε μια εκτενή παρέμβασή του στην εκπομπή «Judging Freedom» του Andrew Napolitano, προειδοποιεί ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται στην πιο επικίνδυνη καμπή της σύγχρονης ιστορίας. Για τον Μιρσχάιμερ, η παρούσα κρίση δεν είναι το αποτέλεσμα μιας ορθολογικής στρατιωτικής επιχείρησης, αλλά το προϊόν ενός προέδρου που αντιλαμβάνεται ότι η υστεροφημία του και η εξουσία του απειλούνται από έναν πόλεμο που δεν μπορεί να κερδίσει.

Οι πρόσφατες εξελίξεις στο πεδίο των μαχών αποκάλυψαν μια σκοτεινή πλευρά της αμερικανικής εμπλοκής. Η κατάρριψη ενός αεροσκάφους αναγνώρισης και η αμφιλεγόμενη επιχείρηση διάσωσης του συγκυβερνήτη του, έφεραν στο φως πληροφορίες για μια προσπάθεια της Ουάσιγκτον να υφαρπάξει εμπλουτισμένο ουράνιο από τις ιρανικές εγκαταστάσεις. Η παρουσία ενός αντισυνταγματάρχη στη θέση του αξιωματικού οπλικών συστημάτων —πίσω από έναν υπολοχαγό πιλότο— υποδηλώνει, κατά τον Μιρσχάιμερ, μια αποστολή ειδικού σκοπού που απέτυχε πριν καν ξεκινήσει.

Αν και η αμερικανική κυβέρνηση παρουσίασε τη διάσωση ως «τολμηρή», η πραγματικότητα στο έδαφος δείχνει ότι οι στρατηγικοί στόχοι παραμένουν ανεκπλήρωτοι. Το εμπλουτισμένο ουράνιο παραμένει υπό ιρανικό έλεγχο και το καθεστώς της Τεχεράνης, παρά τις απώλειες, δεν δείχνει σημάδια κατάρρευσης. Αντιθέτως, η επιχείρηση αυτή φαίνεται πως ώθησε το Ιράν σε ακόμη μεγαλύτερη εγρήγορση για την προστασία των πυρηνικών του αποθεμάτων, καθιστώντας κάθε μελλοντική προσπάθεια κλοπής ή καταστροφής τους σχεδόν αδύνατη.

Έξι εβδομάδες αδιεξόδου: Ο κατάλογος των αποτυχιών

Η ανάλυση του καθηγητή Μιρσχάιμερ είναι καταπελτική όσον αφορά τα αποτελέσματα των πρώτων έξι εβδομάδων του πολέμου. Κανένας από τους στόχους που έθεσε ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει επιτευχθεί. Το Στενό του Ορμούζ, η κρισιμότερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη, παραμένει κλειστό, στραγγαλίζοντας την παγκόσμια οικονομία. Το καθεστώς της Τεχεράνης παραμένει στη θέση του, οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν δεν έχουν εξουδετερωθεί και το Ισραήλ βρίσκεται εγκλωβισμένο σε μια εξαιρετικά δύσκολη αναμέτρηση στον Λίβανο.

«Ο Τραμπ δεν έχει πετύχει τίποτα», σημειώνει ο Μιρσχάιμερ. Η έλλειψη στρατιωτικών στόχων έχει οδηγήσει την αμερικανική ηγεσία σε μια επικίνδυνη μετατόπιση. Καθώς οι «νόμιμοι» στρατιωτικοί στόχοι εξαντλούνται, η Ουάσιγκτον στρέφεται πλέον προς τις μη στρατιωτικές υποδομές. Η απειλή για την καταστροφή γεφυρών, νοσοκομείων και δικτύων ενέργειας συνιστά, κατά τον Μιρσχάιμερ, μια συνειδητή απόφαση για τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου. Πρόκειται για μια εκστρατεία «τιμωρίας» του άμαχου πληθυσμού, με στόχο να αναγκαστεί η ηγεσία του Ιράν σε συνθηκολόγηση — μια στρατηγική που ιστορικά σπάνια αποδίδει τα αναμενόμενα.

Η γενοκτονική πρόθεση

Η ανάρτηση του Προέδρου Τραμπ στο «Truth Social» την 7η Απριλίου, όπου αναφέρεται στον θάνατο ενός «ολόκληρου πολιτισμού», αποτελεί σημείο καμπής. Η χρήση λέξεων όπως «εκμηδένιση» και η παραδοχή ότι «πιθανώς θα συμβεί», παραπέμπουν, σύμφωνα με τον καθηγητή, σε γενοκτονική πρόθεση. Η σύγκριση που επιχειρεί ο Μιρσχάιμερ με τη ρητορική σκοτεινών εποχών της ευρωπαϊκής ιστορίας υπογραμμίζει το βάθος της κρίσης.

Το παράδοξο της στάσης του Τραμπ —ο οποίος από τη μία εύχεται «ο Θεός να ευλογεί τον λαό του Ιράν» και από την άλλη απειλεί να τον εξαφανίσει από τον χάρτη— αντανακλά έναν ηγέτη σε κατάσταση πανικού. Η προεδρία του, που ξεκίνησε με υποσχέσεις για απεμπλοκή από τους «ατέρμονους πολέμους», βρίσκεται πλέον δέσμια μιας σύγκρουσης που απειλεί να καταστρέψει την παγκόσμια οικονομία και την ίδια την υπόσταση των Ηνωμένων Πολιτειών ως ηθικής δύναμης.

Η σιωπή του Κογκρέσου

Ένα από τα πλέον ανησυχητικά στοιχεία της παρούσας συγκυρίας είναι η απουσία ουσιαστικών αντιδράσεων από το αμερικανικό Κογκρέσο και τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης. Η έννοια των θεσμικών αντιβάρων (checks and balances) φαίνεται να έχει ατονήσει. Ενώ ο Πρόεδρος απειλεί ανοιχτά με μαζικές δολοφονίες αμάχων, οι φωνές που υψώνονται για να τον συγκρατήσουν είναι ελάχιστες.

Αυτή η σιωπή, σύμφωνα με τον Μιρσχάιμερ, αποτελεί συνέχεια της στάσης που τηρήθηκε κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων στη Γάζα. Η «συνεργασία» ΗΠΑ και Ισραήλ σε μια σειρά από επιχειρήσεις που έχουν χαρακτηριστεί ως γενοκτονικές, έχει δημιουργήσει ένα προηγούμενο ατιμωρησίας. Όταν ο Υπουργός Άμυνας χαρακτηρίζει τους κανόνες εμπλοκής ως «ηλίθιους» και ο Πρόεδρος απειλεί με ολική καταστροφή, το διεθνές δίκαιο και οι συμβάσεις της Γενεύης φαίνεται να έχουν μετατραπεί σε απλά κομμάτια χαρτιού.

Η ρητορική του Μαρκ Λέβιν

Η παρέμβαση του Μαρκ Λέβιν, την οποία ο ίδιος ο Πρόεδρος Τραμπ προέτρεψε τους Αμερικανούς να παρακολουθήσουν, αποτελεί το πιο ανησυχητικό δείγμα αυτής της νέας πραγματικότητας. Ο Λέβιν υποστήριξε ότι η χρήση πυρηνικών όπλων κατά του Ιράν θα μπορούσε να θεωρηθεί «πράξη ειρήνης», προκειμένου να αποφευχθούν οι απώλειες εκατοντάδων χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών σε μια ενδεχόμενη χερσαία εισβολή.

Ο καθηγητής Μιρσχάιμερ απορρίπτει αυτούς τους παραλληλισμούς ως «γελοίους». Η σύγκριση με την Οκινάουα, όπου έχασαν τη ζωή τους δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί, με μια σύγκρουση όπου οι αμερικανικές απώλειες είναι —μέχρι στιγμής— περιορισμένες, στερείται κάθε λογικής βάσης. Ωστόσο, η υιοθέτηση αυτής της επιχειρηματολογίας από τον Λευκό Οίκο υποδηλώνει μια προσπάθεια ψυχολογικής προετοιμασίας της κοινής γνώμης για το αδιανόητο. Ο «πυρηνικός εκβιασμός» φαίνεται να είναι το τελευταίο εργαλείο στην εργαλειοθήκη ενός προέδρου που έχει εξαντλήσει όλες τις συμβατικές επιλογές του.

Ο ρόλος του Τζέι Ντι Βανς

Ο ρόλος του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα της κρίσης. Σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο Βανς τόνισε ότι ο Πρόεδρος διαθέτει εργαλεία που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ακόμη και ότι δεν θα διστάσει να τα επιστρατεύσει εάν η Τεχεράνη δεν αλλάξει στάση. Για τον Μιρσχάιμερ, η αναφορά σε «εργαλεία» και όχι σε «στρατιωτικές στρατηγικές» φωτογραφίζει άμεσα τα πυρηνικά όπλα, καθώς όλες οι άλλες συμβατικές δυνάμεις έχουν ήδη αναπτυχθεί και χρησιμοποιηθεί.

Ταυτόχρονα, η στάση του Βανς εκμηδενίζει κάθε πιθανότητα ενεργοποίησης της 25ης Τροπολογίας του Συντάγματος για την απομάκρυνση του Προέδρου λόγω πνευματικής ανικανότητας. Καθώς ο Αντιπρόεδρος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο αυτής της διαδικασίας, η πλήρης ευθυγράμμισή του με τον Τραμπ διασφαλίζει ότι ο Πρόεδρος θα παραμείνει στο τιμόνι της χώρας, ανεξάρτητα από την πνευματική του κατάσταση ή τις παρορμητικές του αποφάσεις.

Η κατάρρευση του Διεθνούς Δικαίου

Η παρούσα σύγκρουση φαίνεται να δίνει το τελειωτικό χτύπημα στο οικοδόμημα των διεθνών νόμων που δημιουργήθηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Συμβάσεις της Γενεύης, που προωθήθηκαν από τον Χάρι Τρούμαν για να αποτρέψουν την επανάληψη της φρίκης της Χιροσίμα, μοιάζουν πλέον ανίσχυρες.

Ο Μιρσχάιμερ επισημαίνει μια πικρή αλήθεια: δεν υπάρχει ανώτερη αρχή που να μπορεί να επιβάλει το διεθνές δίκαιο σε μια υπερδύναμη όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αποφασίζουν να αγνοήσουν τους κανόνες του πολέμου, η διεθνής έννομη τάξη καταρρέει. Η καταστροφή του Ιράν ως λειτουργικής κοινωνίας, εάν πραγματοποιηθεί, θα σημάνει το οριστικό τέλος της ηθικής ηγεμονίας της Δύσης και θα εισάγει τον πλανήτη σε μια εποχή απόλυτου κυνισμού και βίας.

Η ανταρσία των Στρατηγών

Μπροστά στην πιθανότητα μιας διαταγής για μαζική εξόντωση αμάχων ή χρήση πυρηνικών όπλων, το βλέμμα όλων στρέφεται στην ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων. Θα υπακούσουν οι Αμερικανοί στρατηγοί σε διαταγές που παραβιάζουν κατάφωρα τον Στρατιωτικό Κώδικα και τη διεθνή νομοθεσία;

Ο Μιρσχάιμερ θεωρεί ότι αυτό παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα. Αν ο Τραμπ διατάξει μια εκστρατεία «εκκαθάρισης» του Ιράν από τον χάρτη, είναι πιθανό να βρεθεί αντιμέτωπος με μια εσωτερική ανταρσία. Η σύγκρουση μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας και της στρατιωτικής ιεραρχίας μπορεί να είναι το τελευταίο εμπόδιο πριν από την καταστροφή, αλλά ταυτόχρονα και μια συνταγή για εσωτερικό χάος στις ΗΠΑ.

Η Μοιραία Νύχτα της 7ης Απριλίου

Η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται σε μια τροχιά που μοιάζει μη αναστρέψιμη. Είτε επιτεθεί απόψε με πρωτοφανή σφοδρότητα, είτε υπαναχωρήσει, η ζημιά στην αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ήδη ανυπολόγιστη. Ο κόσμος αντιλαμβάνεται πλέον την Αμερική ως μια επικίνδυνη και απρόβλεπτη δύναμη, στα χέρια μιας ηγεσίας που δεν δεσμεύεται από κανέναν ηθικό ή νομικό φραγμό.

Η σημασία των όσων συμβαίνουν σήμερα ξεπερνά τα σύνορα της Μέσης Ανατολής. Πρόκειται για μια δοκιμασία της ίδιας της ανθρώπινης ικανότητας να θέτει όρια στη βία. Εάν ο πολιτισμός του Ιράν οδηγηθεί στον αφανισμό «σε μια νύχτα», τότε ολόκληρος ο παγκόσμιος πολιτισμός θα έχει υποστεί μια ήττα από την οποία μπορεί να μην συνέλθει ποτέ. Η ευθύνη βαραίνει πλέον όχι μόνο τον Λευκό Οίκο, αλλά και όλους εκείνους που, με τη σιωπή τους, επιτρέπουν την πορεία προς το γκρεμό.