Η κατοικία μετατρέπεται σε άπιαστο όνειρο για εκατομμύρια Ευρωπαίους. Οι τιμές αγοράς και ενοικίασης ακινήτων εκτοξεύονται, την ώρα που η έκρηξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων μέσω πλατφορμών όπως το Airbnb περιορίζει δραστικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών στις πόλεις. Από το Άμστερνταμ μέχρι την Αθήνα, το φαινόμενο παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει πλέον παρεμβάσεις για προσιτή στέγαση, με τον επίτροπο Νταν Γιόργκενσεν να δηλώνει πως το θέμα «δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά κοινωνικό».

Όπως ανέφερε, η Κομισιόν θα παρουσιάσει τον Δεκέμβριο συγκεκριμένα μέτρα, επιταχύνοντας τη δημοσίευση του πρώτου σχεδίου στέγασης της ΕΕ που αρχικά είχε προγραμματιστεί για το 2026.

Αθήνα: Στη δεύτερη θέση της «απρόσιτης» κατοικίας

Σύμφωνα με τον Δείκτη Deloitte για τα ακίνητα, η Αθήνα κατατάσσεται δεύτερη πιο απρόσιτη πόλη της Ευρώπης, πίσω μόνο από το Άμστερνταμ. Για την αγορά ενός μέσου διαμερίσματος στην ελληνική πρωτεύουσα, απαιτούνται 15,3 φορές το ετήσιο εισόδημα ενός νοικοκυριού.

• Άμστερνταμ: 15,4 φορές το ετήσιο εισόδημα

• Αθήνα: 15,3 φορές

• Πράγα: 15,0 φορές

• Košice (Σλοβακία): 14,2 φορές

Η ισχυρή ζήτηση, ο περιορισμένος αριθμός νέων κατασκευών και η άνοδος των ενοικίων έχουν μετατρέψει την ελληνική αγορά κατοικίας σε μια από τις πιο δύσκολες της Ευρώπης.

Η Deloitte και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνουν ότι οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης έχουν συμβάλει καθοριστικά στην αύξηση των τιμών, ειδικά σε ιστορικά κέντρα πόλεων. Το φαινόμενο είναι εντονότερο σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ελλάδα, όπου μεγάλο μέρος του αστικού αποθέματος έχει περάσει σε τουριστική χρήση.

Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι η υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό και η έλλειψη επαρκών κοινωνικών κατοικιών (public housing) οδηγούν σε κοινωνική ανισορροπία. Ενδεικτικά, η Πορτογαλία διαθέτει μόλις 2% προσιτή δημόσια στέγη, ενώ σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας τα κενά σπίτια ξεπερνούν το 15% του συνόλου.

Κίνδυνος για νέα «φούσκα» στην Ευρώπη

Ο Δείκτης UBS εντοπίζει αυξημένο κίνδυνο «φούσκας» στη Γενεύη και στο Άμστερνταμ, ενώ η Μαδρίτη καταγράφει τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο τιμών. Στη Φρανκφούρτη, το Μόναχο, το Παρίσι και το Μιλάνο ο κίνδυνος θεωρείται πλέον χαμηλός, μετά την επιβράδυνση της αγοράς.

Αντίθετα, η Κρακοβία σημείωσε ρεκόρ ετήσιας αύξησης τιμών νέων διαμερισμάτων (+28,1%), ενώ το Λουξεμβούργο παραμένει η πιο ακριβή χώρα για αγορά κατοικίας, με 8.760 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Στον αντίποδα, η Δανία και η Ιταλία διαθέτουν τις πιο προσιτές πόλεις, με το Όντενσε και το Τορίνο να απαιτούν μόλις 4,9 φορές το ετήσιο εισόδημα για αγορά κατοικίας.

Σύμφωνα με τη Eurostat, από το 2010 έως το 2025:

• Οι τιμές κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 60,5%

• Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 28,8%

• Στην Εσθονία, Λιθουανία, Ουγγαρία και Ιρλανδία οι αυξήσεις ξεπέρασαν το 100%

Η Κομισιόν αποδίδει το πρόβλημα σε τρεις κύριους παράγοντες:

1. Την εκτίναξη των επιτοκίων που περιόρισε τη χρηματοδότηση

2. Την επενδυτική δραστηριότητα μεγάλων funds σε οικιστικά ακίνητα

3. Την έλλειψη νέων κατασκευών λόγω γραφειοκρατίας και χαμηλής παραγωγικότητας στον κατασκευαστικό κλάδο