Στο προσκήνιο της τοπικής επικαιρότητας των Χανίων επανέρχεται η συζήτηση για τη διαχείριση του δημόσιου χώρου και την προστασία του περιβάλλοντος, με αφορμή τις πρόσφατες παρεμβάσεις της δημοτικής αρχής στο πρώην στρατόπεδο Μαρκοπούλου και στην παράκτια ζώνη του Σταύρου. Η «Οικολογική Πρωτοβουλία Χανίων», με επίσημη παρέμβασή της, θέτει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη συμβατότητα αυτών των έργων με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, αναδεικνύοντας ένα αυξανόμενο χάσμα μεταξύ του επίσημου σχεδιασμού και των διεκδικήσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Πιο αναλυτικά, σε ανακοίνωσή της η Πρωτοβουλία Χανίων αναφέρει: 

Η πρόσφατη στάση της δημοτικής αρχής, τόσο με τη δημιουργία «προσωρινού» χώρου στάθμευσης στο πρώην στρατόπεδο Μαρκοπούλου – παρά τον μακροχρόνιο σχεδιασμό και τις κοινωνικές διεκδικήσεις για τη μετατροπή του σε χώρο αστικού πρασίνου – όσο και με την επιμονή στην κατασκευή αντλιοστασίου ανεπεξέργαστων λυμάτων στην Παχιά Άμμο στον Σταύρο, χωρίς ουσιαστική εξέταση εναλλακτικών χωροθετήσεων, αναδεικνύει μια προσέγγιση που εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς στη διαχείριση κρίσιμων περιβαλλοντικών ζητημάτων. Η προσέγγιση αυτή φαίνεται να παρακάμπτει τόσο τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης όσο και τον θεσμικό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.

Η δημιουργία περιφερειακών χώρων στάθμευσης, σε συνδυασμό με ενισχυμένες δημόσιες συγκοινωνίες, αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο βιώσιμης αστικής κινητικότητας. Ωστόσο, η εφαρμογή της εντός του πυκνοδομημένου αστικού ιστού, όπως στην περίπτωση του πρώην στρατοπέδου Μαρκοπούλου, έρχεται σε αντίθεση με βασικές πολεοδομικές αρχές. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η χωροθέτηση χώρων στάθμευσης στο εσωτερικό της πόλης ενθαρρύνει την είσοδο περισσότερων ιδιωτικών οχημάτων, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κυκλοφοριακό και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του κέντρου. Παράλληλα, αγνοείται ένα συνεκτικό κίνημα κατοίκων που εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες διεκδικεί τη μετατροπή της έκτασης σε έναν ενιαίο, ανοιχτό και προσβάσιμο χώρο πρασίνου, ζωτικής σημασίας για την ποιότητα ζωής σε μια ήδη επιβαρυμένη αστική περιοχή.

Στην περίπτωση του αντλιοστασίου ανεπεξέργαστων λυμάτων στην Παχιά Άμμο, το ζήτημα θα μπορούσε να έχει αντιμετωπιστεί με αλλαγή χωροθέτησης, εφόσον υπήρχε πολιτική βούληση να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι τεκμηριωμένες αντιρρήσεις κατοίκων και περιβαλλοντικών οργανώσεων. Η εμμονή σε έναν σχεδιασμό που βασίζεται σε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του 1999 εγείρει εύλογα ερωτήματα ως προς την επάρκειά της να ανταποκριθεί στις σημερινές περιβαλλοντικές και θεσμικές απαιτήσεις, ιδίως σε μια περιοχή ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και κοινωνικής σημασίας ως παράκτιο οικοσύστημα.

Η απουσία επικαιροποιημένης περιβαλλοντικής μελέτης και ουσιαστικής δημόσιας διαβούλευσης οδηγεί σε καθυστερήσεις, σπατάλη πόρων και όξυνση κοινωνικών συγκρούσεων, ενώ υποβαθμίζεται η σημασία μίας από τις ελάχιστες πλέον παρθένες παραλίες του Ακρωτηρίου. Τα ιζήματα που απορρίπτονται τις τελευταίες ημέρες φαίνεται να επιφέρουν μεταβολές στη φυσική μορφολογία του αιγιαλού και της παράκτιας ζώνης, εγείροντας ζήτημα ουσιαστικής επέμβασης στη δυναμική ενός προστατευόμενου, κοινόχρηστου παράκτιου συστήματος, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι οι δημοσιοποιημένες μικροβιολογικές αναλύσεις βρίσκονται εντός των προβλεπόμενων ορίων. Η αξιολόγηση τέτοιων επεμβάσεων δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά σε μικροβιολογικούς δείκτες ποιότητας υδάτων, αλλά απαιτεί γεωμορφολογική και οικολογική τεκμηρίωση.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η συμμετοχική δημοκρατία και οι θεσμοί δοκιμάζονται διεθνώς, οι συλλογικές πρωτοβουλίες πολιτών για την προστασία του περιβάλλοντος δεν αποτελούν εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά αναγκαίο συμπλήρωμα της τοπικής διακυβέρνησης.

Οικολογική Πρωτοβουλία Χανίων