Σε μια εφ’ όλης της ύλης παρέμβαση στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Kontra Channel, ο γραμματέας του ΜέΡΑ25, Γιάνης Βαρουφάκης, αναφέρθηκε στις πρόσφατες αποκαλύψεις σχετικά με την επικοινωνία των δανειστών το 2015, την ύπαρξη απόρρητων εκθέσεων για την ελληνική οικονομία και το κατά πόσο η επιστροφή σε εθνικό νόμισμα θα αποτελούσε βιώσιμη λύση απέναντι στη διαρκή διόγκωση του δημόσιου χρέους.

Σύμφωνα με τον κ. Βαρουφάκη, τα στοιχεία που έρχονται στο φως επιβεβαιώνουν μια σημαντική απόκλιση ανάμεσα στη δημόσια ρητορική των δανειστών και τις εσωτερικές τους επικοινωνίες. Όπως υποστήριξε, ενώ προς τον ελληνικό λαό καλλιεργούνταν η εικόνα της «αποτυχίας» του τότε υπουργού Οικονομικών, στα εσωτερικά τους έγγραφα οι δανειστές φέρονται να θεωρούσαν την απομάκρυνσή του ως προϋπόθεση για τη συμμόρφωση της τότε κυβέρνησης στο «μνημονιακό μπλοκ».

Ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 χαρακτήρισε την αποπομπή του ως «όρο» που τέθηκε στον Αλέξη Τσίπρα προκειμένου να υπάρξει σύγκλιση με τους πιστωτές, ενώ σχολίασε σκληρά τη μετέπειτα πολιτική πορεία του πρώην πρωθυπουργού, υποστηρίζοντας ότι η στρατηγική του 2015-2019 άνοιξε τον δρόμο για τη σημερινή διακυβέρνηση.

Η έκθεση της BlackRock και το δίλημμα του νομίσματος

Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε η αναφορά σε απόρρητη έκθεση της BlackRock, η οποία φέρεται να υποστήριζε ότι η οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας θα μπορούσε να είναι ταχύτερη εκτός της Ευρωζώνης, με ταυτόχρονη αποδέσμευση από το βάρος των χρεών. Ο κ. Βαρουφάκης επανέλαβε τη θέση που διατυπώνει από το 2009: σε περίπτωση χρεοκοπίας, η λήψη νέων δανείων για την αποπληρωμή παλαιών —μια πρακτική που παρομοίασε με τη χρήση πιστωτικής κάρτας— είναι οικονομικά αδιέξοδη.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι το ουσιαστικό ζήτημα δεν ήταν το νόμισμα αυτό καθ’ αυτό, αλλά η αναδιάρθρωση και το «βαθύ κούρεμα» του χρέους. «Για να διαπραγματευτείς αποτελεσματικά εντός του ευρώ, πρέπει να είσαι έτοιμος να φύγεις από αυτό», δήλωσε, συμπληρώνοντας ότι η δική του στρατηγική βασιζόταν στην ετοιμότητα για ρήξη, η οποία, κατά την άποψή του, θα μπορούσε να εξαναγκάσει τους εταίρους σε μια πιο λογική ρύθμιση.

Μακροοικονομικά δεδομένα και η καθημερινότητα των πολιτών

Απαντώντας στο επιχείρημα περί ολοκληρωτικής καταστροφής σε περίπτωση εξόδου από το ευρώ, ο κ. Βαρουφάκης αντέτεινε ότι το 2014-2015 η Ελλάδα είχε επιτύχει την εξισορρόπηση του ισοζυγίου πληρωμών.

Αυτό σήμαινε ότι η χώρα παρήγε σε συνάλλαγμα όσα χρειαζόταν για τις εισαγωγές βασικών αγαθών, όπως τα καύσιμα και τα φάρμακα, καταρρίπτοντας, κατά τον ίδιο, τον «μύθο της έλλειψης εφοδιασμού».

Σύμφωνα με τον Γραμματέα του ΜέΡΑ25, η τρέχουσα διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στερεί από την ελληνική οικονομία κρίσιμη ρευστότητα, καθώς κεφάλαια ύψους 60 έως 70 δισεκατομμυρίων ευρώ κατευθύνονται σε φορολογικούς παραδείσους, όπως τα νησιά Κέιμαν.

Η διαδικασία αυτή, κατά την ανάλυσή του, πλήττει άμεσα το 80% των πολιτών και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες βιώνουν μια ασφυκτική έλλειψη ρευστότητας. Ο κ. Βαρουφάκης υποστήριξε ότι σε ένα εναλλακτικό πλαίσιο, τα εν λόγω κεφάλαια θα είχαν αποκλειστεί από τη διαδικασία, αποτρέποντας τη μεταφορά πλούτου που προέρχεται από τις κατοικίες και τις επαγγελματικές στέγες των πολιτών προς το εξωτερικό.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα της ενέργειας, το οποίο ο κ. Βαρουφάκης χαρακτήρισε ως πεδίο «λεηλασίας» των καταναλωτών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάτμηση της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) και η εκχώρηση τμημάτων της σε ολιγοπωλιακά σχήματα οδήγησε στη δημιουργία ενός ενεργειακού καρτέλ.

Ο Γραμματέας του ΜέΡΑ25 υπογράμμισε ότι η παρούσα δομή της αγοράς επιτρέπει σε περιορισμένο αριθμό επιχειρηματικών ομίλων να επιβάλλουν τιμές που επιβαρύνουν δυσανάλογα τα νοικοκυριά. Στο εναλλακτικό σενάριο που περιέγραψε, η διατήρηση της ενιαίας δομής της επιχείρησης θα λειτουργούσε ως ανάχωμα απέναντι στις τρέχουσες χρεώσεις, διασφαλίζοντας το κοινωνικό αγαθό της ενέργειας από πρακτικές ολιγοπωλιακής εκμετάλλευσης.

Αναφερόμενος στα δημοσιονομικά μεγέθη, ο κ. Βαρουφάκης υποστήριξε ότι η παραμονή στο υπάρχον πλαίσιο διατηρεί τη φορολογία σε επίπεδα που υπονομεύουν την ανάπτυξη. Πρότεινε τη μείωση του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) από το 24% στο 15%, μια κίνηση που, όπως ισχυρίστηκε, θα έδινε άμεσα «ανάσα» στην κατανάλωση και την πραγματική οικονομία.

Σχετικά με το ζήτημα του δημόσιου χρέους και το ενδεχόμενο εξόδου από την Ευρωζώνη, ο κ. Βαρουφάκης εξήγησε τον μηχανισμό με τον οποίο το χρέος σε ευρώ θα μετατρεπόταν αυτόματα σε εθνικό νόμισμα. Κατά την άποψή του, η κίνηση αυτή θα οδηγούσε σε ένα άμεσο και δραστικό «κούρεμα» της αξίας του χρέους, ακολουθώντας πρακτικές που εφαρμόζονται διεθνώς στα μεγάλα χρηματοπιστωτικά συστήματα.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η παραμονή στο υπάρχον πλαίσιο οδήγησε στη δημιουργία ενός «καρτέλ ενέργειας» και στη μεταφορά δισεκατομμυρίων ευρώ από την περιουσία των πολιτών προς ξένα επενδυτικά κεφάλαια (funds). Αντιθέτως, ένα εθνικό νόμισμα θα επέτρεπε, κατά τον κ. Βαρουφάκη, τη μείωση του ΦΠΑ στο 15%, την προστασία της πρώτης κατοικίας και την άμεση απομείωση του χρέους μέσω της μετατροπής του σε δραχμές.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης κατέληξε στο ότι η περίοδος της μετάβασης θα ήταν αναμφίβολα δύσκολη, αλλά θα αποτελούσε μια «επένδυση» για ένα μέλλον χωρίς τα σημερινά βάρη. Η τοποθέτησή του αναδεικνύει για ακόμη μια φορά τη θεμελιώδη διαφωνία μεταξύ της λογικής της «διάσωσης εντός πλαισίου» και της «ρήξης για βιωσιμότητα», ένα δίλημμα που, παρά την πάροδο των ετών, συνεχίζει να επηρεάζει την πολιτική αντιπαράθεση στην Ελλάδα.