Η πρόσβαση στη δωρεάν και ασφαλή άμβλωση, παρά τη νομική κατοχύρωσή της από το 1986, παραμένει μια εξαιρετικά δύσκολη και συχνά ταπεινωτική διαδικασία για τις γυναίκες στην ελληνική περιφέρεια. Σύμφωνα με εκτενή έρευνα του NEWS 24/7, η οποία κάλυψε 80 γενικά νοσοκομεία εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων, διαπιστώθηκε ότι το 57,5% των ιδρυμάτων που διαθέτουν μαιευτική κλινική αρνούνται να πραγματοποιήσουν τεχνητή διακοπή κύησης χωρίς ιατρικούς λόγους.

Το ρεπορτάζ φέρνει στο φως μια πραγματικότητα όπου η «συνείδηση» του ιατρού και το κοινωνικό στίγμα υπερισχύουν του νόμου, αναγκάζοντας τις γυναίκες να καταφεύγουν στον ιδιωτικό τομέα ή να υποβάλλονται σε ψυχολογική πίεση από το ίδιο το σύστημα υγείας που οφείλει να τις προστατεύει.

Η γεωγραφική κατανομή των αρνήσεων αναδεικνύει περιοχές «υγειονομικού αποκλεισμού». Ενώ στη Βόρεια Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου το πρόβλημα είναι εκτεταμένο, η Κρήτη αποτελεί μια από τις πλέον προβληματικές περιοχές.

• Στο μεγαλύτερο μέρος της Κρήτης, η πλειονότητα των νοσοκομείων δεν πραγματοποιεί αμβλώσεις.

• Οι γυναίκες στο νησί βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένες από τις δημόσιες υπηρεσίες υγείας για τη συγκεκριμένη ιατρική πράξη.

• Η άρνηση συχνά συνοδεύεται από παραινέσεις για επίσκεψη σε ιδιώτες ιατρούς, ακόμη και από το ίδιο το προσωπικό του δημόσιου νοσοκομείου.

Το Νομικό Πλαίσιο και η «Επανεγγραφή» του από τους Ιατρούς

Ο νόμος 1609/1986 είναι σαφής: η διακοπή της κύησης επιτρέπεται έως τη 12η εβδομάδα κατόπιν απόφασης της εγκύου, χωρίς να απαιτούνται ιατρικές ενδείξεις. Ωστόσο, στην πράξη, γιατροί και μαίες συχνά θέτουν δικούς τους περιορισμούς:

• Συνειδησιακή αντίρρηση: Αποτελεί την κύρια αιτιολογία για την άρνηση, με ιατρούς να δηλώνουν ότι επεμβαίνουν μόνο σε περιπτώσεις παθολογίας εμβρύου ή βιασμού.

• Αυθαίρετα χρονικά όρια: Σε ορισμένες περιπτώσεις, νοσοκομεία δέχονται να παρέμβουν μόνο έως την 6η ή 8η εβδομάδα, θεωρώντας το έμβρυο στις 12 εβδομάδες ως «σχηματισμένο μωρό», κατά παράβαση του νόμου.

• Φόβος κοινωνικού στίγματος: Σε μικρές κοινωνίες, ιατροί αρνούνται τη διαδικασία φοβούμενοι τον αφορισμό από την Εκκλησία ή την κοινωνική κατακραυγή.

Οι Κίνδυνοι και η «Ρύθμιση» της Στατιστικής

Η άρνηση παροχής υπηρεσιών στο δημόσιο νοσοκομείο οδηγεί σε επικίνδυνες πρακτικές. Ο γυναικολόγος-μαιευτήρας Στέλιος Μανουσάκης προειδοποιεί ότι η άμβλωση εκτός νοσοκομειακού περιβάλλοντος είναι επικίνδυνη, καθώς απαιτείται η παρουσία αναισθησιολόγου και συγκεκριμένα ιατρικά πρωτόκολλα, όπως η χορήγηση ένεσης σε περιπτώσεις αρνητικής ομάδας αίματος.

Παράλληλα, η Ελλάδα στερείται ακριβών στατιστικών στοιχείων για τον αριθμό των αμβλώσεων. Αυτό συμβαίνει διότι, προκειμένου να παρακαμφθεί η γραφειοκρατία ή το στίγμα, πολλές διακοπές κύησης δηλώνονται στο σύστημα ως «παλίνδρομη κύηση» (αποβολή), μια πρακτική που στη γλώσσα των νοσοκομείων αναφέρεται ως «ρύθμιση».

Ακόμη και στα νοσοκομεία που απάντησαν θετικά, η διαδικασία συνοδεύεται συχνά από επικριτική στάση. Γυναίκες ερωτώνται αν έχουν ήδη παιδιά ή δέχονται υποδείξεις να «ξανασκεφτούν» την απόφασή τους. Σύμφωνα με τον δρα Μανουσάκη, οι συναισθηματικές δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσει μια γυναίκα μετά την άμβλωση συνδέονται άμεσα με το κοινωνικό στίγμα και την έλλειψη υποστήριξης, και όχι με την ίδια την ιατρική διαδικασία.

Η συστηματική άρνηση παροχής νόμιμων ιατρικών υπηρεσιών στα δημόσια νοσοκομεία δημιουργεί πολίτες δύο ταχυτήτων: εκείνες που έχουν την οικονομική δυνατότητα να απευθυνθούν στον ιδιωτικό τομέα και εκείνες που παραμένουν εγκλωβισμένες σε μια διαδικασία ντροπής και αβεβαιότητας. Η ανάγκη για κεντρικό έλεγχο και διασφάλιση της εφαρμογής του νόμου σε κάθε γωνιά της χώρας παραμένει επιτακτική, προκειμένου η ασφαλής άμβλωση να πάψει να αποτελεί προνόμιο των λίγων και να καταστεί, όπως ορίζει ο νόμος, δικαίωμα για όλες.

Διαβάστε ολόκληρη την έρευνα ΕΔΩ.