Το πρωί της Παρασκευής αναμένεται να φτάσουν στην Γάνδη Έλληνες εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού, προκειμένου να συναντηθούν με τον Βέλγο συλλέκτη που είχε θέσει προς πώληση τις ιστορικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων κομμουνιστών στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944. Συγκλονιστική συγκέντρωση και πορεία μνήμης της ΚΝΕ στον τόπο θυσίας των 200 εκτελεσθέντων,

Εντωμεταξύ, το σύνολο των φωτογραφιών, εξαιτίας της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της ως τεκμηρίου της διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα, την περίοδο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, κηρύχθηκε μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού, μετά τη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, μια ιστορική απόφαση που ανοίγει τον δρόμο για τον επαναπατρισμό πολύτιμων τεκμηρίων της ελληνικής ιστορίας.

Η εξέλιξη αυτή, η οποία έρχεται σε μια στιγμή που η κοινή γνώμη παρακολουθεί συγκλονισμένη τις αποκαλύψεις, δίνει στο ελληνικό κράτος το απαραίτητο νομικό έρεισμα για τη διεκδίκηση και την απόκτηση της συλλογής, όπως υπογράμμισε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

Σημειώνεται ωστόσο, ότι η ανακήρυξη της συλλογής ως μνημείο δεν σημαίνει ότι το Συμβούλιο έχει προχωρήσει σε τελεσίδικη πιστοποίηση της αυθεντικότητας του υλικού σε αυτό το στάδιο. Η διαδικασία αυτή θα συνεχιστεί με την αποστολή κλιμακίου εμπειρογνωμόνων στη Γάνδη την προσεχή Παρασκευή, όπου θα πραγματοποιηθεί συνάντηση με τον κάτοχο της συλλογής για την από κοντά εξέταση των φωτογραφιών και τη συλλογή περαιτέρω πληροφοριών.

Οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay.de, το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου. Φερόμενος ιδιοκτήτης είναι ο συλλέκτης Tim de Craene, που ειδικεύεται στα αναμνηστικά και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσω της εταιρίας του, Crain’s Militaria, τις προσέφερε για πώληση. Η εμφάνισή τους σε ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και αργότερα και σε μέσα ενημέρωσης, δημιούργησε έντονο ενδιαφέρον, από πολλές πλευρές.

Ο συλλέκτης, το πρωί της Δευτέρας 16.2, απέσυρε τις δώδεκα φωτογραφίες από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών. Ωστόσο, παραμένει προς πώληση το σύνολο της συλλογής που είχε δημιουργήσει ο τότε Υπολοχαγός της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ (Hermann Heuer). Ο Χόιερ, το 1943-1944 υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας, αλλά είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει ή και να συνδράμει -δεν είναι ξεκάθαρο- στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944. Η συλλογή των φωτογραφιών του, από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης (Βέλγιο, Γαλλία, αλλά και Ελλάδα) όπου υπηρέτησε, βρέθηκε στα χέρια του συλλέκτη Tim de Craene.

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Οι 12 φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες, πριν  από την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Οι φωτογραφίες της συλλογής δίνουν «πρόσωπο» στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους και για αυτό είναι ανεκτίμητες. Αλλά και οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι πολύ σημαντικές, καθώς επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή. Ο μηχανισμός προπαγάνδας που έστησε ο Γιόζεφ Γκέμπελς αξιοποίησε την αιχμή της τεχνολογίας ενημέρωσης της εποχής του -τον κινηματογράφο και την φωτογραφία- για να δημιουργήσει σκηνοθετημένα τεκμήρια “επιτυχίας” και διάδοσης της, ως εργαλείο επιρροής.

Στην Γάνδη οι εμπειρογνώμονες την Παρασκευή

Από την στιγμή, που το Υπουργείο Πολιτισμού ενημερώθηκε, δώσαμε τις σχετικές οδηγίες για τη δυνητική απόκτηση των συγκεκριμένων φωτογραφιών. Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε άμεσα με τον συλλέκτη και εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν την Παρασκευή στην έδρα του, στο Έβεργκεμ του Βελγίου, ώστε να διαπιστώσουν εκ του σύνεγγυς τη συλλογή και να συνομιλήσουν μαζί του. Με την σημερινή κήρυξη της συλλογής ως μνημείο, το Υπουργείο Πολιτισμού αποκτά το έρεισμα για να την διεκδικήσει και να την αποκτήσει εκ μέρους του ελληνικού κράτους».

Σημειώνεται ότι η δημοπρασία είχε διακοπεί και η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε πως το υπουργείοΠολιτισμού έχει δρομολογήσει τις διαδικασίες για την απόκτησή τους, εφόσον επιβεβαιωθεί η γνησιότητά τους.

Η ελληνική αποστολή, που αποτελείται από έμπειρους υπηρεσιακούς παράγοντες και εξειδικευμένους φωτογράφους, αναμένεται να φτάσει στη Γάνδη το πρωί της Παρασκευής προκειμένου να εκκινήσει μια διαδικασία δύο σταδίων. Πρώτο μέλημα των εμπειρογνωμόνων είναι η επικύρωση της αυθεντικότητας των φωτογραφιών και η εξακρίβωση της προέλευσής τους, δηλαδή το πώς ακριβώς κατέληξαν στα χέρια του ιδιώτη. Στη συνέχεια, θα ξεκινήσει η διαπραγμάτευση για τη μεταφορά του αρχείου στο ελληνικό κράτος, μια επιχείρηση που χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη λεπτότητα.

Ποιος είναι ο «συλλέκτης»

Ο ίδιος ο συλλέκτης, ο οποίος έχει εξαφανιστεί το τελευταίο διάστημα υπό το βάρος των αποκαλύψεων, δήλωσε μέσω του πρακτορείου ειδήσεων Belga πως προτίθεται να κρατήσει αποστάσεις μέχρι να έρθει σε επαφή με τις ελληνικές αρχές.

Το υπουργείο Πολιτισμού σκοπεύει να αγοράσει τις φωτογραφίες, εάν είναι γνήσιες, και θα τις διάθεσει στη συνέχεια στην Βουλή των Ελλήνων για να τις διαχειριστεί αυτή όπως θέλει. Παραμένω ανοικτός σε έναν εποικοδομητικό «διάλογο» με τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές» αναφέρει ο Tim de Craene, ο Βέλγος συλλέκτης, κάτοχος των φωτογραφιών.

Πρόκειται για έναν απόφοιτο Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου της Γάνδης, ο οποίος δραστηριοποιείται από το 2015 μέσω μιας αμιγώς ηλεκτρονικής εταιρείας, γεγονός που εξηγεί γιατί δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστός στους συναδέλφους του στην περιοχή, όπως μεταδίδει η ΕΡΤ. Η επιχείρησή του ειδικεύεται αποκλειστικά στην πώληση στρατιωτικών εγγράφων και αντικειμένων του Τρίτου Ράιχ, διαθέτοντας έναν τεράστιο όγκο υλικού που αριθμεί περίπου 47.000 πωληθέντα τεμάχια μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τη φλαμανδική εφημερίδα Nieuwsblad, οι τιμές των αντικειμένων κυμαίνονται από 5 έως 550 ευρώ, ενώ ο ρυθμός των καταχωρήσεων φτάνει τις 1.000 ανά μήνα.

Η έδρα της εταιρείας του εντοπίστηκε σε μια περιοχή 30 χιλιόμετρα έξω από το κέντρο της Γάνδης, αποκαλύπτοντας πως δεν πρόκειται για κάποιο φυσικό κατάστημα αντικών, αλλά για έναν ιδιωτικό χώρο όπου ο ιδιοκτήτης διατηρεί το ηλεκτρονικό του κατάστημα. Όπως, έγινε γνωστό η κρίσιμη συνάντηση με τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού έχει προγραμματιστεί για την ερχόμενη Παρασκευή, σε ουδέτερο σημείο και όχι στις εγκαταστάσεις της εταιρείας του.

Δημοσίευμα της βελγικής εφημερίδας, υπό τον τίτλο «Οργή στην Ελλάδα για τον Βέλγο συλλέκτη», υπογραμμίζει τη βιαιότητα του περιεχομένου των φωτογραφιών. Μάλιστα, ο ίδιος ο έμπορος στις ηλεκτρονικές του καταχωρήσεις τοποθετούσε προειδοποιήσεις για σκληρές εικόνες, επισημαίνοντας την ύπαρξη εγκλημάτων πολέμου, πεσόντων στρατιωτών και νεκρών. Παρά το γεγονός ότι η πλατφόρμα του εμφανιζόταν ως ένας αξιόπιστος χώρος για άτομα με ιστορικό ενδιαφέρον για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η προσπάθεια εμπορευματοποίησης τεκμηρίων από εκτελέσεις αμάχων προκάλεσε άμεση διεθνή αντίδραση.

Το πρακτορείο ειδήσεων Belga μεταδίδει πως ο συλλέκτης βρίσκεται «στο μάτι του κυκλώνα» στην Ελλάδα για την απόπειρα πώλησης ναζιστικών φωτογραφιών. Το δημοσίευμα τονίζει πως η ύπαρξη του αρχείου ήταν παντελώς άγνωστη στις ελληνικές αρχές μέχρι τη δημοσιοποίησή του. Παραμένει αδιευκρίνιστο αν η διαπραγμάτευση θα ολοκληρωθεί εντός λίγων ωρών ή αν θα απαιτηθεί περισσότερος χρόνος, με την ελληνική πλευρά να παραμένει σε ετοιμότητα για όλα τα ενδεχόμενα.

Η υπόθεση βρίσκεται πλέον σε κρίσιμο σημείο, καθώς η κάθοδος των Ελλήνων εμπειρογνωμόνων στη Φλάνδρα αναμένεται να ρίξει φως στη νομιμότητα της κατοχής αυτού του υλικού και στις περαιτέρω ενέργειες για τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης.

Για πρώτη φορά ένα ντοκουμέντο από εκείνη την ημέρα, όταν οι δυνάμεις της ναζιστικής Γερμανίας εκτέλεσαν 200 κομμουνιστές, δημιουργεί ένα άνοιγμα στον χρόνο, χαράσσει μια ρωγμή απ’ όπου περνά το φως και μαζί του το ρίγος. Τα πρόσωπα των μελλοθανάτων φαίνονται καθαρά. Μισάνοιχτα στόματα στο βάδισμα — τραγουδούν. Ένας υψώνει τη γροθιά. Η εικόνα παγώνει τον χρόνο: άνθρωποι που βαδίζουν προς τον θάνατο με το κεφάλι ψηλά, αλύγιστοι, σχεδόν ειρωνικοί απέναντι στη μοίρα τους.

Πρόκειται για τα μοναδικά μέχρι σήμερα οπτικά τεκμήρια από το Σκοπευτήριο Καισαριανής, ένα από τα πλέον απεχθή εγκλήματα των στρατευμάτων κατοχής των Γερμανών στην Ελλάδα την Πρωτομαγιά του 1944, τα οποία φαίνεται να προέρχονται από αρχείο Γερμανού στρατιωτικού και να είχαν παραμείνει για δεκαετίες σε ιδιωτική συλλογή στη Γερμανία.

Εντωμεταξύ, το ΚΚΕ ταυτοποίησε δύο από τους εικονιζόμενους στις φωτογραφίες, που έρχονται να προστεθούν σε δύο ακόμη που φέρονται να έχουν ταυτοποιηθεί.

Συγκινητικές στιγμές στην Καισαριανή

Πλήθος κόσμου συμμετείχε στην πορεία που διοργάνωσε η ΚΝΕ στην Καισαριανή, για τους 200 εκτελεσθέντες από τους ναζί την Πρωτομαγιά του 1944.

Η ατμόσφαιρα στον τόπο μαρτυρίουήταν επιβλητική, όμως οι καρδιές ράγισαν όταν προβλήθηκε βίντεο με τη φωτογραφία των εκτελεσμένων, στο σημείο όπου βρήκαν τον θάνατο από τα πυρά των ναζί. 

Κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης, οι συμμετέχοντες ζήτησαν την απόκτηση των ιστορικών αυτών τεκμηρίων, απαιτώντας να διασφαλιστεί η παράδοσή τους στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του δήμου Καισαριανής.

Οι διαδηλωτές κρατούσαν στα χέρια τους πλακάτ με τα ονόματα των 200 εκτελεσθέντων και φώναζαν το σύνθημα: «Στον θάνατο ατρόμητοι, με βλέμμα καθαρό, αυτά τα ντοκουμέντα ανήκουν στον λαό».

Μετά τη συγκέντρωση στην πλατεία Μακρή, οι διαδηλωτές έκαναν πορεία προς το Σκοπευτήριο Καισαριανής, τόπο μαρτυρίου και εκτέλεσης εκατοντάδων κομμουνιστών κατά την Κατοχή.

Κουτσούμπας: Το ηθικό μεγαλείο των 200 αποτελεί παράδειγμα για τις νέες γενιές

Στον χώρο απηύθυνε ομιλία ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, Δημήτρης Κουτσούμπας, ενώ στη συγκέντρωση έδωσαν το «παρών» οι δήμαρχοι Καισαριανής και Χαϊδαρίου.

«Βρισκόμαστε εδώ στην Καισαριανή, στο θυσιαστήριο της Καισαριανής, εδώ σε αυτό τον τόπο που εκατοντάδες κομμουνιστές εκτελέστηκαν από τους ναζί κατακτητές στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Το ηθικό μεγαλείο που έχουν οι φωτογραφίες αυτές, όπου αποτυπώνονται οι κομμουνιστές που οδηγούνται στον θάνατο σε λίγα λεπτά, αποτελεί παράδειγμα, υπόδειγμα για τις νέες γενιές, για όλο τον ελληνικό λαό, για όλους τους λαούς του κόσμου. Αυτά τα συγκλονιστικά ντοκουμέντα πρέπει να αποδοθούν στον ελληνικό λαό, όπως είπαμε από την πρώτη στιγμή. Οι ενέργειες που γίνονται είναι σε αυτή την κατεύθυνση. Θα πρέπει να αποδοθούν στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης της Καισαριανής, στον δήμο Χαϊδαρίου και στο αρχείο του ΚΚΕ. Να ανήκουν στον ελληνικό λαό. Να μην κλειστούν σε κάποια συρτάρια και προθήκες, αλλά να εκτίθενται στον ελληνικό λαό. Σχολεία, σχολές, μαθητές, φοιτητές, ερευνητές, ιστορικοί, εργαζόμενοι, απλοί άνθρωποι του λαού μας, όλες οι γενιές να περνούν, να μαθαίνουν, να διδάσκονται, να μορφώνονται, για να λάμψει επιτέλους η ιστορική αλήθεια. Και η ιστορική αλήθεια λέει ότι αυτοί οι αγωνιστές που έπεσαν από το βόλι του κατακτητή ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ. Σε αυτόν τον αγώνα θα είμαστε κάθε μέρα μπροστά. Θα ραίνουμε με λουλούδια τους τάφους των αθανάτων», ανέφερε ο κ. Κουτσούμπας.

Σε ερώτηση δημοσιογράφου, σχετικά με την ανακήρυξη των φωτογραφιών σε μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού είπε: «Αυτό ακριβώς είπα από την πρώτη στιγμή. Το ΚΚΕ είπε ότι πρέπει να αποδοθούν στον ελληνικό λαό και με επιστολή μου που έστειλα στην κ. Μενδωνη στο υπουργείο Πολιτισμού, πρέπει να κάνει τις απαραίτητες ενέργειες, επίσης και το προεδρείο της Βουλής, έτσι ώστε να σταματήσει κάθε δημοπρασία, κάθε πλειστηριασμός και αυτά να αποδοθούν στην Ελλάδα και να αξιοποιηθούν για αυτό τον σκοπό που σας είπα, για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας για να υπάρχει η ιστορική μνήμη, να υπάρχει μόρφωση».

topontiki.gr