Του Λευτέρη Θ. Χαραλαμπόπουλου

Ο κόσμος όπως τον ξέραμε εδώ και δεκαετίες έχει αλλάξει. Η αλλαγή δεν έγινε μέσα σε μια στιγμή, αλλά επιταχύνθηκε το τελευταίο διάστημα. Όλη η αρχιτεκτονική του διεθνούς συστήματος όπως διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και σε μεγάλο βαθμό φάνηκε να διατηρείται και μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η οποία στηρίχτηκε στην αντίληψη ότι υπάρχουν κανόνες στο διεθνές πεδίο, απλώς δεν υπάρχει πια.

Πλέον, δεν τηρούνται καν τα προσχήματα. Ούτε καν εκείνα τα «στοιχεία» για τα «όπλα μαζικής καταστροφής» του Σαντάμ, που αποδείχτηκε ότι ήταν κατασκευασμένα. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κήρυξαν πόλεμο στο Ιράν την ώρα που υποτίθεται ότι γινόταν διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το πρώτο κύμα επιθέσεων στόχο είχε την ηγεσία του Ιράν, αυτή με την οποία υποτίθεται ότι ήθελαν να κάνουν διαπραγμάτευση. Ο στόχος του πολέμου γρήγορα διατυπώθηκε ως η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, παρότι δεν είναι καθόλου σαφές εάν αυτή τη στιγμή υπάρχει εναλλακτική λύση.

Η κάθοδος αυτή προς το γεωπολιτικό χάος προφανώς δεν ξεκίνησε τώρα. Μίλησα, ήδη για το Ιράκ το 2003 όταν κηρύχθηκε ένας πόλεμος, με κατασκευασμένα στοιχεία, στο πλαίσιο μιας αυτοκρατορικής αλαζονείας, που οδήγησε σε έναν καταστροφικό αιματηρό πόλεμο και τρομοκρατικά κινήματα από τα οποία ακόμη δεν έχουμε απαλλαγεί. Μπορεί κανείς να αναλογιστεί την Ουκρανία και την παράνομη εισβολή της Ρωσίας, αλλά και τον τρόπο που εξακολουθούν να μην γίνονται βήματα για την ειρήνη. Μπορεί κανείς να σκεφτεί τη Γάζα και τα δεκάδες χιλιάδες θύματα.

Και τώρα έχουμε μια νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Τη μεγαλύτερη επιχείρηση κατά του Ιράν εδώ και δεκαετίες. Μια χώρα που έχει τη δυνατότητα αντιποίνων και που ήδη επιχείρησε να χτυπήσει αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους.

Δεν έχω καμιά συμπάθεια για το καθεστώς του Ιράν. Όπως και για πολλά άλλα καθεστώτα στον πλανήτη. Όμως, ξέρω ότι τα καθεστώτα τα ανατρέπουν οι ίδιοι οι λαοί και όχι οι βομβαρδισμοί. Και ότι συνήθως οι βομβαρδισμοί οδηγούν σε ακόμη περισσότερη βία και αυταρχισμό.

Ωστόσο, το ζήτημα είναι πιο συνολικό: θέλουμε έναν κόσμο που το μόνο που κυριαρχεί είναι το δίκιο του ισχυρού; Όπου ηγεμονικά κράτη, που αισθάνονται ότι δεν απειλούνται, αναλαμβάνουν αυτόκλητα ρόλο χωροφύλακα και τιμωρού; Όπου προχωρούν σε διαρκείς προβολές ισχύος, ακόμη και με τον κίνδυνο αυτό να πυροδοτήσει παγκόσμια ανάφλεξη;

Την ίδια στιγμή δε ο πόλος που θα μπορούσε να αποτελέσει αντίβαρο στο χάος, η Ευρώπη, δεν έχει ούτε ηγεσία ούτε όραμα, ταλαντευόμενη ανάμεσα σε μεγαλόστομες διακηρύξεις χωρίς αντίκρισμα και προσπάθειες κατευνασμού του ηγεμόνα.

Όσο για τη χώρα μας, το τοπίο είναι δύσκολο. Είμαστε πολύ κοντά στην περιοχή του πολέμου και μέσα στη ζώνη πιθανών αντιποίνων. Η όποια αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής μας επηρεάζει πολύ άμεσα, όπως και κάθε ενεργειακή κρίση. Η Τουρκία θα προσπαθήσει να αναβαθμίσει τη θέση της ως διαπραγματευτή, αλλά και θα εκμεταλλευτεί το ότι πλέον δεν είμαστε σε μια «παγκόσμια τάξη με κανόνες». Μεγάλης κλίμακας συγκρούσεις μπορεί να σημάνουν και νέα κύματα προσφύγων.

Όλα αυτά θα απαιτούσαν μια ισχυρή ηγεσία στη χώρα. Μια κυβέρνηση καταρχάς με πραγματική νομιμοποίηση και λαϊκή υποστήριξη. Μια κυβέρνηση που θα προσπαθούσε να επιμείνει στην ανάγκη για κανόνες στο διεθνές τοπίο και θα επεδίωκε συμμαχίες πλατύτερες αντί για μονομερή ταύτιση με τη «σωστή πλευρά της ιστορίας». Πρωτίστως μια κυβέρνηση που θα μπορεί όντως να εξασφαλίσει τη συστράτευση του λαού σε δύσκολες συνθήκες και να πετύχει πραγματική εθνική συνεννόηση. Κοντολογίς όσα απουσιάζουν από το ελληνικό πολιτικό τοπίο.

Σε κάθε περίπτωση όμως οφείλει και οφείλουμε να μην συμφιλιωθούμε με την κάθοδο στην άβυσσο. Να επιμείνουμε στην ανάγκη να υπάρχουν κανόνες διεθνούς δικαίου. Να συντονιστούμε με χώρες και κοινωνίες που επιμένουν στην ειρηνική επίλυση των αντιθέσεων και να διεκδικήσουμε έναν κόσμο με περισσότερη δημοκρατία και περισσότερη δικαιοσύνη.

in.gr