Μέχρι να διαβάσετε αυτό το κείμενο, είναι πιθανό μεγάλο μέρος της Κούβας να βρίσκεται στο σκοτάδι. Η κλιμακούμενη ενεργειακή κρίση, η οποία επιδεινώθηκε λόγω ενός σχεδόν ολοκληρωτικού αποκλεισμού των Ηνωμένων Πολιτειών στις αποστολές πετρελαίου προς το νησιωτικό έθνος, έχει μετατραπεί σε μια εξουθενωτική καθημερινότητα. Τη Δευτέρα, το εθνικό δίκτυο ηλεκτροδότησης κατέρρευσε, βυθίζοντας ολόκληρη τη χώρα σε μπλακάουτ. Ταυτόχρονα, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προέβλεψε ότι θα είχε την «τιμή να καταλάβει την Κούβα» κατά τη διάρκεια συνάντησης με δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. «Θα μπορούσα να κάνω ό,τι θέλω με αυτήν», είπε. «Είναι ένα πολύ εξασθενημένο έθνος αυτή τη στιγμή».
Οι Κουβανοί διαχειρίζονται χρόνια μπλακάουτ εδώ και καιρό. Μια ρουτίνα χτισμένη γύρω από το τρεμόπαιγμα του φωτός έχει δημιουργήσει ένα είδος συλλογικής «μυϊκής μνήμης» για τους κατοίκους της χώρας. «Ανοίγουν το ρεύμα στις 7 π.μ. και το κλείνουν στη 1 μ.μ.», λέει ο Ραμόν, ένας διανομέας λαχανικών που ζει στη Γκουίρα ντε Μελένα, 50 χιλιόμετρα από την Αβάνα. «Το ξανανοίγουν στις 10 μ.μ. και το κλείνουν ξανά στις 7 π.μ. Είναι ένας σταθερός κύκλος».
Αυτή η ελεύθερη πτώση στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος έχει επίσης επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση. Εν μέσω μιας κρίσης, η σανίδα σωτηρίας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εμφανίζεται, αν και σταδιακά. Ο Dave Jones, ενεργειακός αναλυτής της Ember, δήλωσε ότι η Κούβα βρίσκεται στη μέση μιας από τις ταχύτερες ηλιακές επαναστάσεις παγκοσμίως και προηγείται των περισσότερων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, στο μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από την ηλιακή ενέργεια.
Ενεργειακή Κυριαρχία και η Βοήθεια της Κίνας
Ο στόχος της Κούβας είναι να φτάσει το 26% έως 37% παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μέχρι το 2030-2035. Ο Κουβανός Υπουργός Ενέργειας, Vicente de la O Levy, δήλωσε ότι με τη βοήθεια της Κίνας, το έργο αντιπροσωπεύει «μια κοινή δέσμευση για την ενεργειακή κυριαρχία».
Ο στραγγαλισμός των αποστολών πετρελαίου έδωσε νέα έμφαση στο σχέδιο μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
-
Στις αρχές του 2025, μόλις το 4% της ηλεκτρικής ενέργειας της Κούβας προερχόταν από ανανεώσιμες πηγές.
-
Μέχρι το τέλος αυτού του έτους, το ποσοστό αυτό αναμένεται να εκτοξευθεί στο 17%, σύμφωνα με τον Ramses Montes, διευθυντή εθνικής ενεργειακής πολιτικής στο Υπουργείο Ενέργειας και Ορυχείων.
Η Κίνα δωρίζει χιλιάδες ηλιακούς συλλέκτες στην Κούβα, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (Belt and Road Initiative). Η Βραζιλία απέστειλε 300 σετ ηλιακών συλλεκτών το 2025, ενώ μια νέα εκστρατεία υπό την ηγεσία ακτιβιστών συγκεντρώνει κεφάλαια για την εγκατάσταση εξοπλισμού σε σχολεία.
Υποδομές και η Πραγματικότητα των Πολιτών
Τον Μάρτιο, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας ανακοίνωσε μέσω της Granma, της επίσημης εφημερίδας του, ότι σύντομα θα ξεκινήσει η εγκατάσταση 5.000 πάνελ που δώρισε η Κίνα, μετά από ένα άλλο μεγάλο μπλακάουτ που βύθισε τα δύο τρίτα της χώρας στο σκοτάδι. Τα μισά από τα πάνελ θα κατευθυνθούν σε:
-
Μαιευτήρια και νοσοκομεία.
-
Κέντρα ηλικιωμένων.
-
Τράπεζες και ραδιοφωνικούς σταθμούς.
-
Άλλες δημόσιες υποδομές.
Σήμερα λειτουργούν περίπου 30 ηλιακά πεδία στο νησί, με σχέδια για την προσθήκη άλλων 92 έως το 2028 με την κινεζική συνδρομή. Ωστόσο, για τον μέσο Κουβανό, οι επιλογές είναι ελάχιστες. Με μισθό περίπου 16 δολάρια τον μήνα για τους κρατικούς υπαλλήλους, οι περισσότεροι αδυνατούν να αγοράσουν ηλιακούς συλλέκτες που κοστίζουν χιλιάδες δολάρια.
Πολλοί καταφεύγουν στο κάρβουνο ή τα καυσόξυλα. Οι γεννήτριες καυσίμου είναι μια λύση, αλλά παραμένουν απαγορευτικές: μια γεννήτρια 4.600 watt καταναλώνει περίπου 15 λίτρα βενζίνης κάθε 12 ώρες, με το κόστος ανά λίτρο να αγγίζει τα 16 δολάρια ΗΠΑ.
Η Προσωπική Ιστορία της Christa Hernández
Η Κρίστα Ερνάντες είναι ανάμεσα στους λίγους προνομιούχους που μπόρεσαν να εγκαταστήσουν ηλιακούς συλλέκτες πέρυσι. Εκείνη την περίοδο, οι προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος στην Αβάνα διαρκούσαν από δύο έως έξι ώρες. Αλλά η Ερνάντες, ιδιοκτήτρια του ξενώνα Kerida και της σχολής χορού Cimarrón, έβλεπε ότι η κατάσταση με την ηλεκτροδότηση θα έκρινε την επιβίωση της επιχείρησής της. Οι γεννήτριες βενζίνης ήταν υπερβολικά θορυβώδεις. Ερεύνησε την αγορά ηλιακών συλλεκτών μέσω Amazon, αλλά η πιστωτική της κάρτα μπλοκαριζόταν συνεχώς. Τελικά, βρήκε έναν φίλο που ζούσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο οποίος αγόρασε τα πάνελ για λογαριασμό της, και στη συνέχεια προσέλαβε μια εταιρεία στο Μαϊάμι που τα συσκεύασε και τα παρέδωσε στην πόρτα της στην Κούβα. Όλος ο εξοπλισμός, συμπεριλαμβανομένων των μπαταριών και των μεταφορικών, κόστισε 12.000 δολάρια ΗΠΑ.
«Κάναμε τη μετάβαση ακριβώς την κατάλληλη στιγμή, γιατί λίγο αργότερα, τα ταξιδιωτικά γραφεία σταμάτησαν να συνεργάζονται με ξενώνες που δεν διέθεταν αυτό το δίχτυ ασφαλείας», λέει η Ερνάντες.
«Είμαστε από τους λίγους προνομιούχους που μπορούν να επενδύσουν σε αυτό», προσθέτει. Αν δεν έχεις επιχείρηση ή οικογένεια που ζει εκτός της χώρας, είναι αδύνατο να κάνεις μια τέτοια επένδυση.
«Η γειτονιά είναι πολύ σκοτεινή. Όταν κοιτάζεις έξω, βλέπεις πόσο λίγοι άνθρωποι έχουν φως», λέει. «Η ζωή δεν είναι η ίδια. Βγαίνεις έξω σε μια σκοτεινή Κούβα, όπου το κόστος των πάντων ανεβαίνει και υπάρχει ταλαιπωρία και πόνος».
«Οι εργαζόμενοί μας έρχονται από τα σπίτια τους ήδη κουρασμένοι, επειδή δεν μπόρεσαν να κοιμηθούν, γιατί δεν υπάρχει ρεύμα, δεν υπάρχει νερό, δεν υπάρχει τίποτα».
Το ξέρουμε…
Το να βλέπετε αυτά τα μηνύματα μπορεί να είναι κουραστικό. Και να είστε σίγουροί ότι ούτε κι εμείς βρίσκουμε κάποια ευχαρίστηση από το να τα γράφουμε... Όμως αυτό το μήνυμα δεν αφορά εμάς. Αφορά κάτι πολύ πιο σημαντικό: την επιβίωση της ανεξάρτητης, μαχητικής δημοσιογραφίας στην Kρήτη.
Η στήριξη σας είναι σημαντική γιατί μας επιτρέπει να:
- - Κάνουμε ρεπορτάζ χωρίς φόβο και εξαρτήσεις. Κανείς δεν μας υπαγορεύει τι να πούμε ή τι να αποσιωπήσουμε.
- - Κρατάμε τη δημοσιογραφία μας προσβάσιμη σε όλους, ακόμη και σε αυτούς που δεν έχουν την ικανότητα να πληρώσουν. Χωρίς paywall, χωρίς προνόμια μόνο για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα.
Η απλή αλήθεια είναι ότι τα έσοδα διαρκώς συρρικνώνονται. Αν πιστεύετε ότι μια πραγματικά ελεύθερη ενημέρωση είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και τον έλεγχο της εξουσίας, τότε δώστε μας τη δύναμη να συνεχίσουμε.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
