Μέσα σε μία ώρα, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν «ικετεύει για κατάπαυση πυρός» και στη συνέχεια απείλησε με αποχώρηση από το ΝΑΤΟ — ενώ η ιρανική πλευρά διέψευδε κατηγορηματικά κάθε διαπραγμάτευση και εκτόξευε βαλλιστικούς πυραύλους κατά του Ισραήλ. Ο καθηγητής Τζον Μιρσχάιμερ, μιλώντας στην εκπομπή Deep Dive του Ντάνιελ Ντέιβις, ανέλυσε γιατί καμία «αφήγηση νίκης» δεν μπορεί να αντέξει σε σοβαρή εξέταση, γιατί η αποχώρηση από τον πόλεμο είναι σχεδόν αδύνατη, και πώς η κρίση στο Ιράν θα παρασύρει και τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη διατλαντική σχέση σε πρωτοφανή κατάρρευση.

Η Τετάρτη ξεκίνησε με δύο δηλώσεις-σοκ του Τραμπ. Στο True Social έγραψε: «Ο νέος πρόεδρος του Ιράν, πολύ λιγότερο ριζοσπαστικός και πολύ πιο ευφυής από τους προκατόχους του, μόλις ζήτησε από τις ΗΠΑ κατάπαυση πυρός. Θα εξετάσουμε όταν τα Στενά του Χορμούζ ανοίξουν, ελεύθερα και καθαρά. Μέχρι τότε, βομβαρδίζουμε το Ιράν μέχρι εξαφανίσεως.» Λίγο αργότερα, δήλωσε στο Reuters ότι «σκέφτεται σοβαρά» την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ.

Ο Μιρσχάιμερ σχολίασε: «Απλά δεν ξέρω τι να πω. Φτιάχνει αυτές τις ιστορίες. Λέει παραμύθια. Αυτός είναι ο πρόεδρος της πιο ισχυρής χώρας στον πλανήτη. Και όταν τον βλέπεις να φέρεται έτσι, είναι αιτία μεγάλης ανησυχίας.»

Ο δημοσιογράφος Ντέιβις εντόπισε την πιθανή πηγή της δήλωσης Τραμπ: μια ανάρτηση του Radio Free Europe/Radio Liberty, που παρέθετε δήλωση του Ιρανού προέδρου Πεζεσκιάν ότι «κατέχουμε τη βούληση για τερματισμό της σύγκρουσης, υπό τον όρο ότι πληρούνται βασικές προϋποθέσεις». Ο Ντέιβις υπέθεσε ότι ο Τραμπ «ίσως είδε τον τίτλο χωρίς να διαβάσει ότι δεν ζήτησαν κατάπαυση πυρός από τις ΗΠΑ — ζήτησαν η Αμερική να σταματήσει τα πυρά».

«Οι Ιρανοί θα ήταν τρελοί να δεχτούν κατάπαυση πυρός»

Ο Μιρσχάιμερ ήταν ρητός: «Οι Ιρανοί έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν ενδιαφέρονται για κατάπαυση πυρός — όχι περισσότερο από ό,τι οι Ρώσοι ενδιαφέρονται για κατάπαυση πυρός στην Ουκρανία. Θα ήταν τρελοί να συμφωνήσουν. Βρίσκονται στη θέση του οδηγού.»

Απαρίθμησε τα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν: οικονομικές κυρώσεις, πυρηνική συμφωνία (η JCPOA δεν υπάρχει πια), εμπλουτισμός ουρανίου, επιθεωρητές IAEA, Στενά του Χορμούζ, αμερικανικές βάσεις, αμερικανικές επιχειρήσεις στην περιοχή. «Μπορείτε να είστε σίγουροι ότι οι Ιρανοί θα διαπραγματευτούν σκληρά. Θα ήταν τρελοί να μην το κάνουν», δήλωσε. «Αντιμετωπίζουν υπαρξιακή απειλή από δύο γενοκτονικά κράτη.»

Ο αρχικός σχεδιασμός: Shock and awe και η πώληση του Μοσάντ

Ο Μιρσχάιμερ περιέγραψε πώς ξεκίνησε ο πόλεμος. Σύμφωνα με τον ίδιο — και βασιζόμενος σε εκτενές ρεπορτάζ των New York Times — ο επικεφαλής της Μοσάντ, Ντέιβιντ Μπαρνέα, ήταν ο κύριος υποστηρικτής της θεωρίας ότι το ιρανικό καθεστώς ήταν «εύθραυστο» και ότι μια στρατηγική shock and awe σε συνδυασμό με αποκεφαλισμό θα οδηγούσε σε λαϊκή εξέγερση και κατάρρευση. «Ο Μπαρνέα έκανε εξαιρετική δουλειά πουλώντας αυτή την ιδέα όχι μόνο στον Νετανιάχου αλλά και στον Λευκό Οίκο», σημείωσε.

«Δεν δώσαμε σημασία στην ικανότητά τους να εκτοξεύουν πυραύλους από υπόγειες πόλεις, γιατί θεωρήσαμε ότι ήταν σε μεγάλο βαθμό άσχετο», εξήγησε. Υπενθύμισε ότι ο Τραμπ παραδέχτηκε πως ειδοποιήθηκε ότι τα Στενά θα έκλειναν, «αλλά αγνόησε αυτή την προειδοποίηση γιατί πίστευε ότι θα κερδίζαμε γρήγορη και αποφασιστική νίκη».

Ο καθηγητής παρομοίασε τη λογική με αυτή του Χίτλερ κατά την εισβολή στη Σοβιετική Ένωση το 1941: «Δεν πίστευε ότι θα αυτοκτονούσε σε ένα καταφύγιο στο Βερολίνο τον Απρίλιο του 1945.»

Πέντε στόχοι — κανένας επιτευχθείς

Ο Μιρσχάιμερ ταξινόμησε τους δηλωμένους στόχους του πολέμου σε πέντε: αλλαγή καθεστώτος, τερματισμός εμπλουτισμού ουρανίου, τερματισμός βαλλιστικών πυραύλων, παύση στήριξης σε Χαμάς/Χεζμπολάχ/Χούθι, καταστροφή του Ιράν. «Δεν έχουμε επιτύχει κανέναν. Δεν είμαστε καν κοντά», δήλωσε.

Σχολίασε τη δήλωση του Μάρκο Ρούμπιο ότι οι στόχοι ήταν «περιορισμένοι» — καταστροφή αεροπορίας, ναυτικού και αποτροπή πυρηνικών. «Ποιος μιλούσε για καταστροφή αεροπορίας και ναυτικού πριν τον πόλεμο; Κανείς. Γιατί δεν είναι σημαντικό. Η στρατιωτική ισχύς του Ιράν δεν στηρίζεται στο ναυτικό και την αεροπορία του.»

Υπενθύμισε ότι «στις 27 Φεβρουαρίου τα Στενά ήταν ανοιχτά. Τώρα είναι κλειστά. Και ο Τραμπ δείχνει ότι ίσως αποχωρήσει με τα Στενά κλειστά.»

Πυραυλική βολή εν μέσω συνέντευξης

Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, ήρθε η είδηση ότι το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε τον Τραμπ: «Οι ισχυρισμοί του προέδρου Τραμπ ότι το Ιράν ζήτησε κατάπαυση πυρός είναι ψευδείς και αβάσιμοι.» Σχεδόν ταυτόχρονα, ήρθε η είδηση ότι το Ιράν εκτόξευσε μαζική βολή βαλλιστικών πυραύλων κατά του Ισραήλ — αρχικές αναφορές μιλούσαν για 10 πυραύλους. Ο Ντέιβις σημείωσε ότι αυτό αποτελούσε σαφές μήνυμα ότι η ιρανική πλευρά «διατηρεί πλήρη έλεγχο του πυραυλικού οπλοστασίου της».

Ο Μιρσχάιμερ σχολίασε ότι σύμφωνα με ισραηλινές αναφορές, «το 80% των ιρανικών πυραύλων περνάει», γιατί — όπως στον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου 2025 — οι Ισραηλινοί εξαντλούν τους αναχαιτιστικούς πυραύλους. «Και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι Ιρανοί εξαντλούν τους δικούς τους», πρόσθεσε.

Η «αφήγηση νίκης» και η αδυναμία αποχώρησης

Ο Μιρσχάιμερ εκτίμησε ότι ο Τραμπ θα επιχειρούσε στην ομιλία του στις 9 μ.μ. να πει «δύο πράγματα: πρώτον, κηρύσσω νίκη ή πλησιάζουμε τη νίκη, και δεύτερον, αποχωρούμε». Ο Νετανιάχου προετοίμασε ήδη τη βάση, δηλώνοντας ότι «το Ιράν δεν αποτελεί πλέον υπαρξιακή απειλή» — ενώ μέχρι πριν λίγες ημέρες υποστήριζε το αντίθετο. Ο Λίντσεϊ Γκρέιαμ, σημείωσε ο Μιρσχάιμερ, ζητά πλέον «διαπραγματευτική λύση» — ένα σημάδι ότι «πίσω από κλειστές πόρτες, κατάλαβαν ότι ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει».

Ωστόσο, ο ίδιος θεωρεί ότι η αφήγηση δεν θα πείσει κανέναν: «Ποιος θα πιστέψει ότι αυτή είναι νίκη; Αυτή είναι γιγαντιαία ήττα.»

Αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα, τόνισε, είναι η αδυναμία αποχώρησης. «Ας πούμε ότι οι ΗΠΑ λένε: μένουμε στις βάσεις, κρατάμε τις επιχειρήσεις μας, δεν αίρουμε τις κυρώσεις, δεν πληρώνουμε αποζημιώσεις, αλλά θέλουμε τον πόλεμο να τελειώσει. Αν παίζεις το χέρι του Ιράν, θα το δεχτείς; Θα τους αφήσεις να ξαναγεμίσουν τα πυρομαχικά τους και να σε χτυπήσουν ξανά σε έξι μήνες;»

Χερσαίες δυνάμεις: «Κάνει μια τρομερή κατάσταση ακόμη χειρότερη»

Ο Ντέιβις αποκάλυψε ότι πηγές του με σύνδεση σε δυνάμεις στην περιοχή αναφέρουν ότι στρατιώτες — 82η Αερομεταφερόμενη, Πεζοναύτες, Ειδικές Δυνάμεις, Rangers — «πρέπει να είναι έτοιμοι είτε να εκτελέσουν επιχείρηση σε μια στιγμή, είτε να αποχωρήσουν σε μια στιγμή».

Ο Μιρσχάιμερ ήταν κατηγορηματικός: η αποστολή χερσαίων δυνάμεων «κάνει μια απολύτως τρομερή κατάσταση πολύ χειρότερη». Σημείωσε ότι οι Ιρανοί έχουν προειδοποιήσει ότι δεν θα πολεμήσουν μόνο αυτές τις δυνάμεις «μέχρι θανάτου», αλλά θα χτυπήσουν και χώρες όπως τα ΗΑΕ που τις διευκολύνουν. «Η εισαγωγή χερσαίων δυνάμεων είναι ανάβαση στη σκάλα κλιμάκωσης — το ακριβώς αντίθετο από αυτό που περιμένουμε ότι θα πει ο Τραμπ απόψε», δήλωσε.

ΝΑΤΟ: «Ουσιαστικά νεκρό»

Για την απειλή αποχώρησης από το ΝΑΤΟ, ο Μιρσχάιμερ τοποθέτησε δύο σημεία. Πρώτον, «η ιδέα ότι ευρωπαϊκά ναυτικά θα έκαναν τη διαφορά στο σπάσιμο των Στενών δεν είναι σοβαρό επιχείρημα. Το αμερικανικό ναυτικό είναι το ισχυρότερο στον κόσμο και δεν μπορεί να περάσει από τα Στενά μόνο του.»

Δεύτερον, «αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο Τραμπ ετοιμάζεται να κατηγορήσει τους Ευρωπαίους για την καταστροφή. Δεν θα πάρει ο ίδιος ευθύνη — ξέρουμε πώς λειτουργεί. Ακόμη κι αν ξεκίνησε αυτόν τον πόλεμο, κι αν οι Ευρωπαίοι δεν είχαν σχέση μαζί του, θα τους κατηγορήσει.»

Χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «ουσιαστικά νεκρό ως ουσιαστική στρατιωτική συμμαχία» και συμβούλεψε τους Ευρωπαίους να «σπάσουν τους τυπικούς δεσμούς με τις ΗΠΑ όσο περισσότερο μπορούν, να βελτιώσουν τις σχέσεις με Κίνα και Ρωσία, και να κρατήσουν αποστάσεις». Πρόσθεσε: «Οποιαδήποτε χώρα πλησιάζει τις ΗΠΑ περισσότερο από ό,τι πρέπει, είναι αξιοσημείωτα ανόητη. Το έχω πει στους Ινδούς, στους Πακιστανούς, θα το έλεγα και στα κράτη του Κόλπου.»

Ουκρανία: Η ξεχασμένη κρίση που χειροτερεύει

Ο Μιρσχάιμερ υπενθύμισε αυτό που πολλοί ξεχνούν: ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται. «Οι Ουκρανοί βρίσκονται σε μεγαλύτερο πρόβλημα από ποτέ, γιατί αυτός ο πόλεμος επηρεάζει την πολεμική τους προσπάθεια — λιγότερα όπλα ρέουν από τις ΗΠΑ στην Ουκρανία γιατί κατευθύνονται στη Μέση Ανατολή.» Ταυτόχρονα, «οι Ρώσοι γίνονται πλουσιότεροι γιατί πουλούν περισσότερο πετρέλαιο αφού μειώσαμε τις κυρώσεις».

Προέβλεψε ότι «κάποια στιγμή, πιθανόν αργά το καλοκαίρι, θα υπάρξει ένα διπλό χτύπημα: θα είναι φανερό ότι ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί ήττα, ενώ ταυτόχρονα θα ηττηθούμε στην Ουκρανία. Και ο Τραμπ θα κατηγορήσει τους Ευρωπαίους και για τα δύο.»

«Είμαστε σε αχαρτογράφητα νερά»

Ο Μιρσχάιμερ κατέληξε σε ένα σημείο που τελευταία επαναλαμβάνει: «Αυτός ο πόλεμος πρέπει να κλείσει. Τα Στενά πρέπει να ανοίξουν. Το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα λιπάσματα πρέπει να ρέουν όπως στις 27 Φεβρουαρίου. Και θα πρέπει να ικανοποιήσουμε τους Ιρανούς για να το πετύχουμε.»

Ωστόσο, εξέφρασε αμφιβολίες ότι αυτό είναι πολιτικά εφικτό. «Βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά», δήλωσε. «Υπάρχει ένα γιγαντιαίο παγόβουνο εκεί έξω, και σχεδόν όλοι καταλαβαίνουν ότι κατευθυνόμαστε προς αυτό. Και όταν πιστεύεις κάτι τέτοιο, τότε η λήψη δραστικών μέτρων αρχίζει να μοιάζει εύλογος τρόπος για να προχωρήσεις.»

Στο ερώτημα αν το πετρέλαιο θα μπορούσε να φτάσει στα 150 ή 200 δολάρια το βαρέλι, ο Μιρσχάιμερ απάντησε: «Υπάρχουν ρεπορτάζ ότι πίσω από κλειστές πόρτες, η κυβέρνηση σκέφτεται ακριβώς αυτό. Θέλετε να καταλάβετε ότι βρισκόμαστε νωρίς σε αυτόν τον πόλεμο. Η ιδέα ότι θα κλείσει την επόμενη εβδομάδα είναι παραληρηματική. Μόλις ξεκίνησε.