Ερώτηση προς τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κατέθεσαν δώδεκα βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, θέτοντας σειρά κρίσιμων ερωτημάτων σχετικά με την αρμοδιότητα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων να εξαιρεί τις ενδοομιλικές συναλλαγές από το πεδίο εφαρμογής του εγκλήματος της φοροδιαφυγής.

Σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 1 του άρθρου 79 του ν.5104/2024, που αποτελεί τον ισχύοντα Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, έγκλημα φοροδιαφυγής διαπράττει όποιος με πρόθεση, προκειμένου να αποφύγει την πληρωμή φόρου εισοδήματος, αποκρύπτει από τα όργανα της Φορολογικής Διοίκησης εισοδήματα, παραλείποντας να υποβάλει δήλωση ή υποβάλλοντας ανακριβή δήλωση ή καταχωρίζοντας στα λογιστικά αρχεία εικονικές δαπάνες ή επικαλούμενος τέτοιες δαπάνες στη φορολογική δήλωση, ώστε να μην εμφανίζεται φορολογητέα ύλη ή να εμφανίζεται αυτή μειωμένη.

Η παράγραφος 2 του ίδιου άρθρου ορίζει ότι όποιος διαπράττει έγκλημα φοροδιαφυγής τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών αν ο φόρος που αναλογεί στα φορολογητέα εισοδήματα ή στα περιουσιακά στοιχεία που έχουν αποκρυφθεί υπερβαίνει ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος τις εκατό χιλιάδες ευρώ ανά είδος φόρου. Το άρθρο 81 του ν.5104/2024 ρυθμίζει τα ζητήματα της υποβολής μηνυτήριας αναφοράς και της άσκησης ποινικής δίωξης στις περιπτώσεις που συντρέχει περίπτωση τέλεσης ή απόπειρας τέλεσης εγκλήματος του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.

Οι βουλευτές εστιάζουν στην ΠΟΛ.1209/2017 απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, με την οποία παρέχονταν συμπληρωματικές οδηγίες για την υποβολή μηνυτήριας αναφοράς για τα εγκλήματα φοροδιαφυγής στη φορολογία εισοδήματος. Σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση, όταν οι λογιστικές διαφορές οφείλονται σε διόρθωση κερδών που λαμβάνει χώρα κατ’ εφαρμογή των κανόνων περί ενδοομιλικών τιμολογήσεων, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παράγραφου 1 του άρθρου 66 του ν.4174/2013, δηλαδή του νυν άρθρου 79 του ν.5104/2024, και δεν υποβάλλεται μηνυτήρια αναφορά.

Οι ερωτώντες επισημαίνουν ότι τόσο στον ισχύοντα όσο και στον καταργηθέντα Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, ως προς το έγκλημα της φοροδιαφυγής το αξιόποινο θεμελιώνεται στη «με πρόθεση απόκρυψη» χωρίς να υπάρχει ρητή πρόβλεψη εξαίρεσης για τις διαφορές φόρου που προκύπτουν από προσαρμογές στην τιμολόγηση ενδοομιλικών συναλλαγών. Επιπλέον, ο νομοθέτης δεν παρείχε μέσω εξουσιοδοτικής διάταξης τη δυνατότητα ερμηνείας των ρητώς οριζόμενων στις διατάξεις.

Οι αυξημένες αρμοδιότητες του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., που διαδέχτηκε τον Γενικό Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων, προβλέπονταν από το ν.4093/2012. Μεταξύ άλλων, έχει την αρμοδιότητα έκδοσης ερμηνευτικών εγκυκλίων και οδηγιών, υποβολής ερωτημάτων στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους και αποδοχής των γνωμοδοτήσεών του. Σύμφωνα με ρητή επιταγή του ν.4093/2012, οι αρμοδιότητες που μεταβιβάζονται στον Γενικό Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων, νυν Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., δεν μπορούν να αναμεταβιβασθούν στον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με μεταγενέστερη κανονιστική διοικητική πράξη παρά μόνο με διάταξη τυπικού νόμου.

Οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι με την ΠΟΛ.1209/2017 η Α.Α.Δ.Ε. «αποχαρακτήρισε» και ερμήνευσε ότι δεν συνιστούν φοροδιαφυγή οι περιπτώσεις τιμολογήσεων συναλλαγών μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων για τις οποίες δεν τηρείται η Αρχή των Ίσων Αποστάσεων, ακόμα και εάν ο φόρος που αναλογεί στα φορολογητέα εισοδήματα υπερβαίνει ανά φορολογικό έτος τις 100.000 ευρώ. Η εγκύκλιος, σύμφωνα με τους ερωτώντες, εξαίρεσε de facto τις ενδοομιλικές συναλλαγές και λειτούργησε ως όχημα απόκρυψης ακόμα και εκ προθέσεως φορολογητέας ύλης, αδρανοποιώντας τα ποινικά κατώφλια του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας εν αντιθέσει με τις συνήθεις πρακτικές ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών χωρών.

Η ερώτηση επισημαίνει ότι οι πολυεθνικές επιχειρήσεις διαθέτουν τους μηχανισμούς και τις πρακτικές ελαχιστοποίησης της παγκόσμιας φορολογικής τους επιβάρυνσης μέσω της μεταφοράς κερδών σε χώρες με χαμηλό ή και μηδενικό φορολογικό συντελεστή, με άμεση επίπτωση στις τιμές των αγαθών και υπηρεσιών στην Ελλάδα. Οι ποινές, σύμφωνα με τους βουλευτές, θα έπρεπε να έχουν κατά κύριο λόγο ως σκοπό τη φορολογική συμμόρφωση, την αποτροπή διάπραξης αδικημάτων και να αποτελούν εργαλείο προστασίας της κοινωνικής συνοχής και της ισονομίας.

Οι ερωτώντες βουλευτές, μεταξύ των οποίων οι Χάρης Μαμουλάκης, Καλλιόπη Βέττα, Γεώργιος Γαβρήλος, Ειρήνη Δούρου, Μιλτιάδης Ζαμπάρας, Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, Κωνσταντίνος Μπάρκας, Αικατερίνη Νοτοπούλου, Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, Γεώργιος Παπαηλιού, Παρθένα Τσαπανίδου και Γεώργιος Ψυχογιός, ζητούν από τον αρμόδιο υπουργό να διευκρινίσει εάν είχε την αρμοδιότητα ο Διοικητής της Α.Α.Δ.Ε. να εξαιρέσει με την ΠΟΛ.1209/2017 τις ενδοομιλικές συναλλαγές από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 66 του ν.4174/2013 και νυν άρθρου 79 του ν.5104/2024.

Επίσης, ζητούν να μάθουν εάν η διάταξη του άρθρου 66 του ν.4174/2013 και νυν άρθρου 79 του ν.5104/2024 είχε και έχει ως σκοπό να απαλλάξει από το πεδίο εφαρμογής τους τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις που εμφανίζουν μειωμένο φορολογητέο εισόδημα ως απόρροια ενδοομιλικής τιμολόγησης και που οδηγεί στην καταβολή μειωμένου φόρου που υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ ανά φορολογικό έτος.

Τα υπόλοιπα ερωτήματα αφορούν την εκτιμώμενη δημοσιονομική επίπτωση της εφαρμογής της ΠΟΛ.1209/2017 από την έναρξη ισχύος της μέχρι σήμερα, τον αριθμό των ελέγχων που διενεργούνται ετησίως σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις, το ύψος των φορολογικών διαφορών που διαπιστώνονται, καθώς και τον αριθμό των περιπτώσεων που διαπιστώθηκε η διάπραξη του αδικήματος της φοροδιαφυγής και υποβλήθηκε μηνυτήρια αναφορά.

Τέλος, οι βουλευτές ρωτούν εάν σκοπεύει το υπουργείο να προβεί σε τροποποίηση του άρθρου 79 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας προκειμένου σαφώς να ορίζεται εάν και σε ποιο βαθμό οι ενδοομιλικές συναλλαγές που οδηγούν σε προσαρμογή της φορολογικής βάσης συνιστούν ή δεν συνιστούν «απόκρυψη» και κατ’ επέκταση ποινικό αδίκημα, καθώς και εάν προτίθεται με διάταξη τυπικού νόμου να μεταβιβάσει την αρμοδιότητα έκδοσης ερμηνευτικών εγκυκλίων και οδηγιών σε αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου αντί της Α.Α.Δ.Ε.