Σοβαρά προβλήματα που προκαλούν έντονη ανασφάλεια στους πολίτες και θέτουν σε άμεσο κίνδυνο περιουσιακά δικαιώματα δεκαετιών φέρνει στο προσκήνιο η εξέλιξη της διαδικασίας κτηματογράφησης σε πολλές περιοχές της Κρήτης. Με κοινή ανακοίνωσή τους, οι Νομαρχιακές Επιτροπές του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνου και Χανίων υπογραμμίζουν τις δυσλειτουργίες του συστήματος, κάνοντας λόγο για κυβερνητική προχειρότητα η οποία επιβαρύνει αναίτια τους κατοίκους του νησιού και απειλεί ευθέως τον πρωτογενή τομέα της τοπικής οικονομίας.

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Κρήτης και οι δασικοί χάρτες

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζουν οι τοπικές οργανώσεις, ένα από τα βασικότερα ζητήματα εντοπίζεται στους κτηματολογικούς πίνακες, όπου χιλιάδες εκτάσεις εμφανίζονται ως δασικές ή ως ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου. Η καταγραφή αυτή πραγματοποιείται παρά το γεγονός ότι εκκρεμεί η εξέταση των αντιρρήσεων στους δασικούς χάρτες ή δεν υφίστανται επαρκή στοιχεία που να θεμελιώνουν τα δικαιώματα κυριότητας του κράτους. Παράλληλα, εντοπίζονται εκτεταμένα σφάλματα σε όρια, εμβαδά και ιδιοκτησιακά στοιχεία, τα οποία οι πολίτες, μαζί με τους δικηγόρους και τους μηχανικούς τους, καλούνται να διορθώσουν μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες δύο μηνών.

Η κατάσταση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις θεσμοθετημένες ιδιαιτερότητες του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Κρήτης. Όπως επισημαίνεται στην κοινή ανακοίνωση, βάσει του άρθρου 62 εδ. β’ του νόμου 998/1979 και της πάγιας νομολογίας του Αρείου Πάγου, η απλή επίκληση της δασικής μορφής ενός ακινήτου από το Δημόσιο δεν επαρκεί για τη θεμελίωση κυριότητας. Το νομικό αυτό πλαίσιο ενισχύθηκε περαιτέρω με το άρθρο 152 του νόμου 4819/2021, το οποίο ορίζει ότι το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα κυριότητας σε δάση, δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις στην Κρήτη, εφόσον δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή αποδεικτικά στοιχεία. Ως εκ τούτου, οι κομματικές επιτροπές τονίζουν χαρακτηριστικά ότι «οι πολίτες δεν μπορούν για ακόμα μία φορά να υποχρεώνονται κατά παράνομο τρόπο να αποδεικνύουν ότι οι περιουσίες τους, τους ανήκουν».

Οι επιπτώσεις στον αγροτικό κόσμο και η οριοθέτηση των οικισμών

Οι παρενέργειες της διαδικασίας επεκτείνονται άμεσα και στον πρωτογενή τομέα της Κρήτης, δημιουργώντας συνθήκες οικονομικής αβεβαιότητας για τους παραγωγούς. Σε περιπτώσεις όπου καλλιεργήσιμες εκτάσεις καταγράφονται λανθασμένα ως δημόσια περιουσία, ελλοχεύει ο άμεσος κίνδυνος οι εκτάσεις αυτές να κριθούν μη επιλέξιμες για τη χορήγηση αγροτικών ενισχύσεων και επιδοτήσεων, χωρίς καμία υπαιτιότητα των ίδιων των αγροτών και κτηνοτρόφων.

Η συγκεκριμένη αναστάτωση δεν λειτουργεί μεμονωμένα, αλλά συσσωρεύεται σε ένα ήδη βεβαρημένο περιβάλλον για την κρητική ύπαιθρο, η οποία επηρεάζεται παράλληλα από την εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος 129/2025 για την οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Το αποτέλεσμα αυτών των αλλεπάλληλων παρεμβάσεων είναι ότι χιλιάδες κάτοικοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την αμφισβήτηση των ιδιοκτησιών τους, επωμιζόμενοι υψηλό οικονομικό κόστος για τη διόρθωση των σφαλμάτων της διοίκησης, την ώρα που κυριαρχεί η ανησυχία για τη βιωσιμότητα των ελαιώνων και των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.

Ακολουθεί ολόκληρη η κοινή Ανακοίνωση των Νομαρχιακών Επιτροπών ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνου και Χανίων για την Κτηματογράφηση:

Η κυβερνητική προχειρότητα θέτει σε κίνδυνο τις περιουσίες χιλιάδων πολιτών στην Κρήτη.

Η διαδικασία κτηματογράφησης σε πολλές περιοχές της Κρήτης έχει αναδείξει σοβαρά προβλήματα που δημιουργούν ανασφάλεια στους πολίτες και θέτουν σε κίνδυνο περιουσιακά δικαιώματα που ασκούνται και αναγνωρίζονται αναντίρρητα επί δεκαετίες.

Ένα βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι χιλιάδες εκτάσεις εμφανίζονται στους κτηματολογικούς πίνακες ως δασικές ή ακόμη και ως ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου, παρότι εκκρεμεί η εξέταση αντιρρήσεων στους δασικούς χάρτες ή δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να θεμελιώνουν δικαιώματα κυριότητας του Δημοσίου. Παράλληλα, καταγράφονται σφάλματα σε όρια, εμβαδά και ιδιοκτησιακά στοιχεία, τα οποία θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα των κατοίκων της περιοχής και καλούνται οι ίδιοι οι πολίτες να τα διορθώσουν μέσα σε ασφυκτικές δίμηνες προθεσμίες για τους ίδιους, αλλά και τους δικηγόρους και μηχανικούς.

Ιδιαίτερα στην Κρήτη το ιδιοκτησιακό καθεστώς παρουσιάζει διαχρονικές ιδιαιτερότητες, αφού σύμφωνα με το άρθρο 62 εδ. β’ ν.998/1979 και την πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου, μόνη η επίκληση από το Δημόσιο της δασικής μορφής ενός ακινήτου δεν αρκεί για να θεμελιώσει το δικαίωμα κυριότητας του επ’ αυτής. Αυτό επιβεβαιώνεται περαιτέρω από το άρθρο 152 του ν. 4819/2021, σύμφωνα με το οποίο το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαίωμα κυριότητας σε δάση, δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις στην Κρήτη για τις οποίες δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή στοιχεία απόδειξης της κυριότητάς του. Συνεπώς, οι πολίτες δεν μπορούν για ακόμα μία φορά να υποχρεώνονται κατά παράνομο τρόπο να αποδεικνύουν ότι οι περιουσίες τους, τους ανήκουν.

Επιπροσθέτως, είναι κρίσιμο για τον πρωτογενή τομέα του νησιού μας να καταστεί σαφές ότι σε περιπτώσεις που εμφανίζονται καλλιεργήσιμες εκτάσεις ως ιδιοκτησία του Δημοσίου, κινδυνεύουν οι εκτάσεις αυτές να θεωρηθούν μη επιλέξιμες για τη χορήγηση ενισχύσεων, χωρίς υπαιτιότητα των παραγωγών.

Η αναστάτωση που προκαλεί η διαδικασία κτηματογράφησης έρχεται να προστεθεί στην ήδη μεγάλη ανασφάλεια που έχει δημιουργήσει στην κρητική ύπαιθρο η εφαρμογή του Π.Δ. 129/2025 για την οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Η κυβέρνηση οφείλει να αντιληφθεί ότι η συσσώρευση τέτοιων παρεμβάσεων οδηγεί χιλιάδες πολίτες σε αβεβαιότητα ως προς τα περιουσιακά τους δικαιώματα και εντείνει την ανησυχία για την αναπτυξιακή προοπτική των τοπικών κοινωνιών.

Το αποτέλεσμα όλων των ανωτέρω, είναι χιλιάδες Κρητικοί να βρίσκονται αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο αμφισβήτησης της περιουσίας τους, να επιβαρύνονται με σημαντικό οικονομικό κόστος για τη διόρθωση λαθών της διοίκησης και να δημιουργείται αβεβαιότητα για αγροτικές εκτάσεις, ελαιώνες και κτηνοτροφικές περιουσίες.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι οι πρώτες κτηματολογικές εγγραφές σε πολλές περιοχές της Κρήτης αναμένεται να οριστικοποιηθούν έως το τέλος του 2026. Δεδομένων των σοβαρών εκκρεμοτήτων που εξακολουθούν να υφίστανται, των λαθών που έχουν καταγραφεί, καθώς και της πολυπλοκότητας και του υψηλού κόστους της διαδικασίας που απαιτείται για τη διόρθωσή τους, είναι επιβεβλημένη η παράταση των σχετικών προθεσμιών οριστικοποίησης. Σε διαφορετική περίπτωση, υπάρχει ο κίνδυνος να παγιωθούν εσφαλμένες εγγραφές και να δημιουργηθούν τετελεσμένα σε βάρος των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων χιλιάδων πολιτών, οι οποίοι δεν ευθύνονται για τις αδυναμίες και τις καθυστερήσεις της διοίκησης.

Οι Νομαρχιακές επιτροπές του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής ζητούν:

• Την απόσυρση της διεκδίκησης από το Ελληνικό Δημόσιο των εκτάσεων στις οποίες δεν διαθέτει τεκμήρια κυριότητας, όπως αυτά ορίζονται στο νόμο και την πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου.
• Την άμεση αναστολή κάθε διαδικασίας που οδηγεί σε αμφισβήτηση ιδιωτικών περιουσιών μέχρι να ολοκληρωθεί η εξέταση των αντιρρήσεων επί των δασικών χαρτών.
• Τη γενναία παράταση των προθεσμιών για ενστάσεις και διορθώσεις, ώστε οι πολίτες να έχουν πραγματική δυνατότητα προστασίας των δικαιωμάτων τους.
• Τη χορήγηση παράτασης των προθεσμιών οριστικοποίησης των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών στις περιοχές της Κρήτης όπου εξακολουθούν να υφίστανται εκκρεμότητες, σφάλματα και αμφισβητήσεις ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.
• Τη λήψη ειδικής νομοθετικής πρωτοβουλίας για την αντιμετώπιση των ιδιοκτησιακών ιδιαιτεροτήτων της Κρήτης, που σχετίζονται με χρησικτησίες, κληροτεμάχια, αναδασμούς κλπ.
• Τη διασφάλιση ότι κανένας αγρότης ή κτηνοτρόφος δεν θα χάσει επιδοτήσεις και ενισχύσεις εξαιτίας διοικητικών λαθών και εκκρεμοτήτων.

Η ιδιοκτησία των Κρητικών δεν πρέπει να γίνει θύμα της κυβερνητικής προχειρότητας και ανεπάρκειας. Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει άμεσα λύσεις, πριν οι συνέπειες για χιλιάδες πολίτες και για την παραγωγική δραστηριότητα του τόπου μας γίνουν μη αναστρέψιμες.

ΠΑΣΟΚ Κίνημα Αλλαγής

 Νομαρχιακές Επιτροπές Κρήτης