Η Κολομβία υπό την ηγεσία του αριστερού συνασπισμού “Ιστορική Συνεργασία για την Κολομβία, υπό την πρόεδρο Γκουστάβο Πέτρο, κατέγραψε το χαμηλότερο επίπεδο φτώχειας στην πρόσφατη ιστορία της. Το 2025, το 28% των Κολομβιανών ζούσε σε συνθήκες εισοδηματικής φτώχειας σε σύγκριση με το 31,8% του προηγούμενου έτους, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε την Παρασκευή ο κρατικός στατιστικός φορέας (DANE).

Οι ειδικοί θεωρούν ότι ένα νοικοκυριό είναι φτωχό όταν το μηνιαίο εισόδημά του ανά άτομο δεν καλύπτει ένα βασικό καλάθι τροφίμων και άλλων απαραίτητων αγαθών. Αυτό το όριο διαμορφώθηκε στα 482.041 πέσος μηνιαίως —περίπου 137 δολάρια με την τρέχουσα ισοτιμία—, πράγμα που σημαίνει ότι μια τετραμελής οικογένεια ταξινομούνταν ως φτωχή εάν τα συνολικά της έσοδα δεν υπερέβαιναν τα 1.928.164 πέσος τον μήνα, δηλαδή περίπου 550 δολάρια.

Με αυτό το μέτρο, η πτώση κατά 3,8 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε ένα μόνο έτος όχι μόνο ακολουθεί την ιστορική τάση μείωσης, αλλά σηματοδοτεί και τη μεγαλύτερη ετήσια μείωση σε ολόκληρη τη σειρά δεδομένων, η οποία ξεκινά το 2012, και συνεπάγεται ότι περίπου 1,8 εκατομμύρια άνθρωποι πέρασαν πάνω από το όριο της φτώχειας. Τα στοιχεία αυτά έρχονται κατά τον τελευταίο χρόνο της αριστερής κυβέρνησης του Γκουστάβο Πέτρο (Gustavo Petro), επιστεγάζοντας τέσσερα συνεχή έτη μείωσης, από το 36,6% που παρέλαβε το 2022, μετά την κορύφωση που προκάλεσε η κρίση της πανδημίας.

Αντιστροφή της Εισοδηματικής Λογικής

Ο DANE μετρά επίσης τη μεταβολή του εισοδήματος ανάλογα με τα επίπεδα πλούτου. Για τον σκοπό αυτό, χωρίζει τον πληθυσμό σε πέντε ίσα μέρη —πέμπτημορια (quintiles)— με βάση τα έσοδά τους: το πρώτο είναι το φτωχότερο 20% της χώρας και το πέμπτο το πλουσιότερο 20%.

Το 2024, αυτή η καταγραφή έδειχνε μια Κολομβία όπου οι χαμηλότερες τάξεις βελτιώνονταν λιγότερο από τις ανώτερες: η φτωχότερη ομάδα αύξησε το πραγματικό της εισόδημα κατά 2,9%, ενώ η πλουσιότερη κατά 3,5%. Το 2025 αυτή η λογική αντιστράφηκε. Η φτωχότερη ομάδα σημείωσε αύξηση 11,8% στα πραγματικά εισοδήματα. Η δεύτερη αυξήθηκε κατά 10,4%, η τρίτη κατά 10,3%, η τέταρτη κατά 8,4%, ενώ η πλουσιότερη ομάδα σημείωσε αύξηση μόλις 0,5%.

Για τον Ρεμί Στελιάν (Remi Stellian), καθηγητή Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Javeriana, αυτή η ανατροπή έχει διάφορες εξηγήσεις:

• Τις διψήφιες αυξήσεις του κατώτατου μισθού τα τελευταία χρόνια, οι οποίες βελτίωσαν άμεσα τα εισοδήματα δεκάδων χιλιάδων από τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.

• Την επέκταση των κοινωνικών προγραμμάτων.

• Τον πιο ελεγχόμενο πληθωρισμό, που ανακούφισε ιδιαίτερα τους φτωχότερους, οι οποίοι διαθέτουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για τρόφιμα.

Σε αυτά προστίθεται και ένας παράγοντας που τα στοιχεία του DANE δεν αναλύουν ξεχωριστά: τα εμβάσματα. Οι Κολομβιανοί του εξωτερικού μεταφέρουν χρήματα στις οικογένειές τους, και αυτές οι ροές καταλήγουν στα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα. Μάλιστα, οι ροές από το εξωτερικό έχουν καταγράψει ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Βελτίωση της Ανισότητας αλλά με Έντονες Αντιθέσεις

Αυτή η αλλαγή συνεπάγεται βελτίωση στον συντελεστή Gini, ο οποίος μετρά τον βαθμό ανισότητας στην κατανομή του εισοδήματος και κυμαίνεται από το 0 (τέλεια ισότητα) έως το 1 (απόλυτη ανισότητα). Το 2024, ο συντελεστής μειώθηκε κατά δύο χιλιοστά, από το 0,553 στο 0,551, μια μεταβολή που οι στατιστικολόγοι του DANE δεν θεωρούν σημαντική. Το 2025 πέφτει από το 0,551 στο 0,531, δηλαδή κατά είκοσι χιλιοστά, μια μεταβολή που είναι στατιστικά σημαντική και αποτελεί τη μεγαλύτερη ετήσια πτώση σε ολόκληρη τη σειρά δεδομένων. Παρόλα αυτά, ο δείκτης παραμένει υψηλότερος από ό,τι το 2017, όταν άγγιξε το ιστορικό του χαμηλό στο 0,519, καθώς και υψηλότερος από το 2012, πριν από 14 χρόνια. Η Κολομβία συνεχίζει να είναι μία από τις πιο άνισες χώρες στον κόσμο.

Ο εθνικός μέσος όρος κρύβει επίσης διαφορετικές πραγματικότητες. Στην ύπαιθρο, η φτώχεια μειώθηκε από το 42,5% στο 39,5%, μια βελτίωση που ήταν πιο αργή σε σχέση με τις πόλεις. Ο DANE μετρά πόσο εισόδημα λείπει κατά μέσο όρο από κάθε φτωχό άτομο για να πάψει να θεωρείται φτωχό, και αυτό το έλλειμμα μειώθηκε τόσο στην ύπαιθρο όσο και στις πόλεις. Ωστόσο, ο δείκτης μειώθηκε ταχύτερα στις πόλεις.

Στην ακραία φτώχεια, το αστικό χάσμα μειώθηκε από το 3,4% στο 2,5%, ενώ το αγροτικό υποχώρησε από το 8,4% στο 7,6%. Για τον λόγο αυτό, η αναλογία μεταξύ των δύο αυξάνεται: το 2024 η ύπαιθρος βρισκόταν 2,5 φορές πιο μακριά από την πόλη όσον αφορά την έξοδο από την ακραία φτώχεια· το 2025, βρίσκεται 3 φορές πιο μακριά. Υπάρχουν λιγότεροι φτωχοί στην ύπαιθρο από ό,τι πριν, αλλά μένουν πίσω σε σύγκριση με τους φτωχούς των πόλεων.

Υπάρχει όμως μια πόλη που κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση από ολόκληρη τη χώρα. Το Κιμπντό (Quibdó) παρουσιάζει επιδείνωση για δύο συνεχή έτη: η εισοδηματική του φτώχεια αυξήθηκε από το 59,6% το 2024 στο 61,7% το 2025, η ακραία φτώχεια από το 29,7% στο 32,5%, και ο συντελεστής Gini —ο μόνος που αυξήθηκε με στατιστικά σημαντικό τρόπο μεταξύ των 23 πόλεων που μετρήθηκαν— ανέβηκε από το 0,531 στο 0,555. Ενώρα η Κολομβία γιορτάζει το ιστορικό της χαμηλό, η πρωτεύουσα του Τσοκό (Chocó) έχει περισσότερους φτωχούς, περισσότερους άπορους και μεγαλύτερη ανισότητα σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

elpais.com