Σε συμβολικό αποκλεισμό των γραφείων της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) στα Χανιά προχώρησαν σήμερα οι αγρότες της περιοχής, κλιμακώνοντας τις αντιδράσεις τους για τη μη υλοποίηση των κυβερνητικών δεσμεύσεων προς τον πρωτογενή τομέα.

Η κινητοποίηση εκδηλώθηκε με μηχανοκίνητη πορεία που ξεκίνησε από τον κόμβο των Μουρνιών και κατέληξε στην οδό Τζανακάκη, με τους παραγωγούς να διεκδικούν την άμεση εφαρμογή των μέτρων στήριξης που είχαν συμφωνηθεί το προηγούμενο διάστημα.

Η νέα αυτή διαμαρτυρία, η οποία αποτελεί συνέχεια των αποφάσεων της Πανελλαδικής Επιτροπής Μπλόκων (ΠΕΜ), φέρνει εκ νέου στο προσκήνιο τα διογκωμένα προβλήματα των αγροτοκτηνοτρόφων, με κυριότερα την αύξηση του κόστους παραγωγής, τις δυσλειτουργίες στους ελεγκτικούς μηχανισμούς και το περίπλοκο ζήτημα των δασικών χαρτών στην κρητική περιφέρεια.

Το χρονικό της κινητοποίησης και οι ανεκπλήρωτες κυβερνητικές υποσχέσεις

Η απόφαση για την επανέναρξη των κινητοποιήσεων ελήφθη σε κεντρικό επίπεδο, καθώς οι αγρότες θεωρούν ότι οι δεσμεύσεις που έλαβαν από την κυβέρνηση μετά τις πολύμηνες περσινές κινητοποιήσεις δεν έχουν μετουσιωθεί σε πράξη. Η ΠΕΜ, αξιολογώντας την κατάσταση, έκρινε αναγκαία τη δυναμική επάνοδο στους δρόμους για την πίεση των αρμόδιων υπουργείων.

Ενημερώνοντας τους εκπροσώπους των μέσων ενημέρωσης για το πλαίσιο των διεκδικήσεων, ο Κώστας Λιλικάκης, πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Νομού Χανίων και μέλος της γραμματείας της ΠΕΜ, δήλωσε:

«Συνεδρίασε η Πανελλαδική Επιτροπή των Μπλόκων πριν από δύο εβδομάδες. Αυτό που αποφασίστηκε είναι να προχωρήσουμε προσεχώς σε κινητοποιήσεις σε όλους τους νομούς της Ελλάδας. Για ποιον λόγο; Γιατί μετά από 55 μέρες που περάσαμε στα μπλόκα, από τα αιτήματα που είχαμε θέσει στο Μαξίμου —στον πρωθυπουργό, στον υπουργό και σε όλο το κυβερνητικό επιτελείο— δεν ικανοποιήθηκε τελικά τίποτα από όσα υποσχέθηκαν.»

Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του αγροτικού κόσμου, η οικονομική πίεση έχει ενταθεί το τελευταίο διάστημα, καθώς το κόστος παραγωγής έχει καταγράψει άνοδο της τάξεως του 40%. Αν και η κυβέρνηση αναγνώρισε επισήμως την ύπαρξη του προβλήματος, οι παραγωγοί καταγγέλλουν ότι δεν έχει εφαρμοστεί καμία ουσιαστική λύση για την ανακούφιση του κλάδου.

Οι δυσλειτουργίες του ΟΠΕΚΕΠΕ, η εμπλοκή της ΑΑΔΕ και τα αναδρομικά πρόστιμα

Ένα από τα βασικά σημεία τριβής μεταξύ των αγροτών και της κεντρικής διοίκησης αφορά τη διαχείριση των κοινοτικών επιδοτήσεων και τη μετάβαση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων, η οποία, όπως υποστηρίζουν, έχει δημιουργήσει ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τους πραγματικούς παραγωγούς.

Ο κ. Λιλικάκης άσκησε δριμεία κριτική στη διοικητική σύμπλευση των δύο αρμόδιων φορέων, αναφέροντας:

«Διαλύσανε τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τον εμπλέξανε με την ΑΑΔΕ. Η ΑΑΔΕ όμως είναι εκεί μόνο για να μοιράζει πρόστιμα στους πραγματικούς αγρότες. Η δέσμευση της κυβέρνησης και του ίδιου του πρωθυπουργού ήταν ότι τα κλεμμένα χρήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ θα τα πάρουν πίσω και θα τα αποδώσουν στους πραγματικούς παραγωγούς. Κάτι τέτοιο, φυσικά, δεν έχει γίνει.»

Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι αναφέρουν ότι αντί για την επιστροφή των οφειλόμενων πόρων, έρχονται αντιμέτωποι με την επιβολή εξοντωτικών ποινών και αναδρομικών προστίμων που αφορούν εκκρεμείς υποθέσεις των ετών 2022 και 2023. Οι κυρώσεις αυτές, σύμφωνα με τους ίδιους, επιβάλλονται με προσχηματικές αιτιολογίες, όπως μικρές αποκλίσεις της τάξεως των εκατό τετραγωνικών μέτρων στην καταγραφή των αγροτεμαχίων ή η αδυναμία του ηλεκτρονικού συστήματος ελέγχου (monitoring) να εντοπίσει μεμονωμένα δέντρα.

Το ακανθώδες ζήτημα των δασικών χαρτών και οι ανησυχίες για τη γη των Χανίων

Πέραν των γενικότερων οικονομικών και διοικητικών προβλημάτων, η κινητοποίηση στα Χανιά ανέδειξε μια ιδιαίτερη τοπική παράμετρο, η οποία σχετίζεται με την εφαρμογή των δασικών χαρτών και το ιδιοκτησιακό καθεστώς των εκτάσεων του νομού. Οι παραγωγοί εκφράζουν την πλήρη αντίθεσή τους με τους σχεδιασμούς του κράτους, οι οποίοι, όπως υποστηρίζουν, οδηγούν σε de facto κρατικοποίηση μεγάλου μέρους της ιδιωτικής περιουσίας.

Όπως εξήγησε ο πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας, το κράτος επιδιώκει να χαρακτηρίσει ως δασικό το 63,4% του νομού Χανίων, βασιζόμενο σε ιστορικά δεδομένα που δεν ανταποκρίνονται στην τρέχουσα πραγματικότητα.

«Το παράλογο της υπόθεσης: Μιλάμε για το 1947, όταν η χώρα μόλις είχε βγει από την Κατοχή και ξεκινούσε ο Εμφύλιος. Χρησιμοποιούν κάτι θολές αεροφωτογραφίες που είχαν τραβήξει τότε κάποια γαλλικά αεροπλάνα για λογαριασμό μιας εταιρείας, και βασιζόμενοι σε αυτές, βαφτίζουν δασικές τις ιδιοκτησίες των ανθρώπων.»

Οι αγροτικοί σύλλογοι ζητούν ξεκάθαρες απαντήσεις από την Περιφέρεια Κρήτης και τους εκλεγμένους βουλευτές των Χανίων σχετικά με την τελική σκοπιμότητα αυτών των μέτρων. Οι ίδιοι εκφράζουν την έντονη ανησυχία ότι οι νόμιμες ιδιοκτησίες τους υφίστανται διεκδίκηση προκειμένου να παραχωρηθούν για την εγκατάσταση μεγάλων επενδύσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες, ή για την ανέγερση πολυτελών τουριστικών μονάδων 5 και 6 αστέρων και τουριστικών χωριών. Υπογραμμίζουν δε ότι είναι απαράδεκτο για τους πολίτες να σύρονται σε εξαιρετικά κοστοβόρες δικαστικές διαμάχες για να αποδείξουν την κυριότητα της γης τους, χωρίς μάλιστα να έχουν εγγυήσεις δικαίωσης.

Προοπτική κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων εντός του καλοκαιριού

Η σημερινή παρέμβαση στην οδό Τζανακάκη αποτελεί την απαρχή ενός νέου κύκλου διαμαρτυριών, ο οποίος ενδέχεται να λάβει μόνιμα χαρακτηριστικά εάν δεν υπάρξει άμεση ανταπόκριση από τα αρμόδια κυβερνητικά κλιμάκια. Οι αγροτικοί σύλλογοι προειδοποιούν ότι η αντοχή του κλάδου έχει εξαντληθεί και ότι ο προγραμματισμός των επόμενων κινήσεων θα γίνει με γνώμονα τη δυναμική διεκδίκηση.

Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο έναρξης κινητοποιήσεων διαρκείας, αντίστοιχων με εκείνες του περασμένου χειμώνα, ο κ. Λιλικάκης κατέληξε:

«Ακριβώς επειδή τα αιτήματά μας δεν έχουν ικανοποιηθεί, η ΠΕΜ θα συνεδριάσει τις επόμενες μέρες και θα αποφασιστεί η ακριβής στάση μας. Προσανατολιζόμαστε, μάλιστα, στο να προχωρήσουμε σε δυναμικές κινητοποιήσεις σε όλη την Ελλάδα μέσα στο καλοκαίρι, αν η κυβέρνηση δεν υλοποιήσει άμεσα αυτά για τα οποία έχει δεσμευτεί. Ευχαριστώ.»

Γ. Βενετάκης: Αμέτρητα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο αγροτικός και κτηνοτροφικός κόσμος

Ο Γιώργος Βενετάκης, μέλος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Χανίων, υπογράμμισε τον πανελλαδικό συντονισμό των κινητοποιήσεων:

«Μιλάω για τα αμέτρητα προβλήματα που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή ο αγροτικός και κτηνοτροφικός κόσμος. Είμαστε απόλυτα συντονισμένοι με τους συναδέλφους μας σε όλη την Ελλάδα και αυτές τις μέρες πραγματοποιούνται κινητοποιήσεις παντού. Ως κτηνοτρόφοι, εκτός από το τεράστιο πρόβλημα που έχει προκύψει με τους δασικούς χάρτες —το οποίο είναι βεβαίως υπαρξιακό για εμάς— έχουμε επιπλέον να αντιμετωπίσουμε ένα σοβαρό ζήτημα όσον αφορά τη σήμανση των αιγοπροβάτων.»

Η διαφωνία για την υποχρεωτική επιβολή των ηλεκτρονικών βώλων

Το κυριότερο σημείο τριβής που αναδείχθηκε κατά τη σημερινή διαμαρτυρία αφορά την απόφαση για την αλλαγή του τρόπου σήμανσης των αιγοπροβάτων. Οι κτηνοτρόφοι εκφράζουν την έντονη αντίθεσή τους με την εισαγωγή των ηλεκτρονικών βώλων, δηλαδή των στομαχικών συσκευών σήμανσης, υποστηρίζοντας ότι η μεταβολή αυτή επιβάλλεται αυθαίρετα και επιβαρύνει οικονομικά και λειτουργικά τους παραγωγούς, τη στιγμή που τα υφιστάμενα ηλεκτρονικά ενώτια (σκουλαρίκια) καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες ελέγχου.

Σύμφωνα με τον κ. Βενετάκη, η εφαρμογή του μέτρου αυτού παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες στην πράξη:

«Ενώ ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες του Υπουργείου και έχουμε ήδη σημάνει τα ζώα μας με ηλεκτρονικά ενώτια (σκουλαρίκια), αυτή τη στιγμή επιχειρούν να μας επιβάλουν τη χρήση ηλεκτρονικών βώλων (στομαχικών συσκευών σήμανσης). Πρόκειται για ένα μέτρο που απαιτούν να εφαρμόσουμε με δικό μας αποκλειστικά κόστος, υποχρεώνοντάς μας παράλληλα να πληρώνουμε κτηνιάτρους για τη σχετική διαδικασία. Ο μέσος κτηνοτρόφος δεν διαθέτει ούτε την ειδική κατάρτιση ούτε τις απαραίτητες γνώσεις για να εισαγάγει τον βώλο στο ζώο. Σε όποιες περιπτώσεις επιχειρήθηκε να γίνει αυτό από τον ίδιο τον κτηνοτρόφο, η προσπάθεια απέτυχε και τα ζώα κινδύνευσαν, επειδή πολύ απλά δεν έχουμε αυτή τη δυνατότητα.»

Λόγω των κινδύνων που ελλοχεύουν για το ζωικό κεφάλαιο, ο κλάδος απαιτεί την εκπόνηση εμπεριστατωμένης επιστημονικής μελέτης που θα διασφαλίζει ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δεν επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των ζώων ή του ανθρώπου. Παράλληλα, ξεκαθαρίζουν ότι εφόσον το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης επιμείνει στη χρήση των βώλων, οφείλει να αναλάβει εξολοκλήρου το σχετικό οικονομικό κόστος, καθώς τα παραδοσιακά ενώτια αποτελούν ήδη έναν δοκιμασμένο και αποτελεσματικό τρόπο σήμανσης.

Η μετατόπιση των ελέγχων στην ΑΑΔΕ και η καταγγελία για εισπρακτική πολιτική

Μια ακόμη σοβαρή παράμετρος που απασχολεί τον κτηνοτροφικό κόσμο είναι η αλλαγή του μοντέλου των αγορανομικών ελέγχων και η ενεργός εμπλοκή της ΑΑΔΕ στις διασταυρώσεις των στοιχείων. Οι παραγωγοί υποστηρίζουν ότι η έλλειψη επαρκών ελέγχων στο παρελθόν αποτελούσε αποκλειστική ευθύνη των κρατικών οργάνων και του ΟΠΕΚΕΠΕ, και όχι των ίδιων των κτηνοτρόφων.

Με τα νέα δεδομένα, η δυνατότητα των αρχών να αντλούν στοιχεία από τις ψηφιακές βάσεις δεδομένων καθιστά εύκολη τη διασταύρωση της δραστηριότητας των πραγματικών παραγωγών, μέσω των αγορών ζωοτροφών, της προμήθειας κτηνιατρικών φαρμάκων, καθώς και της παράδοσης γάλακτος και κρέατος. Ωστόσο, οι κτηνοτρόφοι καταγγέλλουν ότι οι τρέχουσες διαδικασίες έχουν λάβει καθαρά εισπρακτικό χαρακτήρα.

«Αυτά που γίνονται αυτή τη στιγμή είναι εντελώς παράλογα. Πρόκειται για καθαρά εισπρακτικά μέτρα, τα οποία εν τέλει το μόνο που καταφέρνουν είναι να εξοντώνουν και να τιμωρούν τον πραγματικό κτηνοτρόφο», κατέληξε στην τοποθέτησή του ο κ. Βενετάκης, αποτυπώνοντας τη δυσαρέσκεια του κλάδου.