Η ανάγκη για έναν ακριβή και αξιόπιστο σχεδιασμό των μέτρων ασφαλείας στους εθνικούς δρυμούς της χώρας αναδείχθηκε κατά τη διάρκεια ευρείας σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στην Αντιπεριφέρεια Χανίων.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν τα λειτουργικά προβλήματα που έχουν προκύψει από τις επανειλημμένες αποφάσεις του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) για το κλείσιμο του Φαραγγιού της Σαμαριάς.

Η τοπική αυτοδιοίκηση και οι παραγωγικοί φορείς εστιάζουν στην ανάγκη περιορισμού των άσκοπων αποκλεισμών του δρυμού, οι οποίοι βασίζονται σε μετεωρολογικές προγνώσεις που συχνά δεν επαληθεύονται στο πεδίο. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις στις κοινότητες της περιοχής, αναδεικνύοντας τις αδυναμίες των υφιστάμενων προγνωστικών συστημάτων.

Το θεσμικό πλαίσιο και τα αριθμητικά όρια ασφαλείας του δρυμού

Κατά την τοποθέτησή του, ο Δήμαρχος Σφακίων, Γιάννης Ζερβός, υπενθύμισε το ιστορικό της διαμόρφωσης του παρόντος πλαισίου λειτουργίας, το οποίο είχε συμφωνηθεί κατά το προηγούμενο έτος, και συγκεκριμένα στις 3 Μαΐου, σε συνεργασία με την τότε Υφυπουργό Περιβάλλοντος. Στόχος εκείνης της πρωτοβουλίας ήταν η αναθεώρηση και η αύξηση των ορίων αναφοράς για τη λήψη αποφάσεων, με την εγκατάσταση τριών σύγχρονων μετεωρολογικών σταθμών σε κομβικά σημεία εντός του φαραγγιού: στο Ξυλόσκαλο, στη Σαμαριά και στην Αγία Ρουμέλη.

Όπως εξήγησε ο κ. Ζερβός, το υφιστάμενο πρωτόκολλο προβλέπει αυστηρά κριτήρια για τον έλεγχο των φαινομένων:

«Με βάση αυτό, η θερμοκρασία συμφωνήθηκε να είναι απαγορευτική στους 36°C εφόσον καταγραφεί ταυτόχρονα σε δύο σημεία (ενώ αρχικά εξεταζόταν για ένα). Για τη βροχόπτωση το όριο τέθηκε στα 6 χιλιοστά (mm) και για τον άνεμο τα 9 Μποφόρ. Όταν το σύστημα υπερβαίνει αυτά τα όρια, το φαράγγι κλείνει για λόγους ασφαλείας. Το μεγάλο πρόβλημα όμως εστιάζεται κυρίως στον άνεμο, όπου η ΕΜΥ επικαλείται διαρκώς τις ξαφνικές ριπές. Απ’ όσο γνωρίζω, έχουν αποσπαστεί δύο μετεωρολόγοι στον ΟΦΥΠΕΚΑ, οι οποίοι παίρνουν ουσιαστικά τις αποφάσεις.»

Οι επαναλαμβανόμενες αστοχίες της ΕΜΥ και οι αντιφάσεις στο πεδίο

Η κριτική της δημοτικής αρχής επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο ο ΟΦΥΠΕΚΑ εφαρμόζει τις εισηγήσεις των μετεωρολόγων, υιοθετώντας μια άκαμπτη στάση που δεν λαμβάνει υπόψη την πραγματική εξέλιξη των φαινομένων εντός του φαραγγιού. Ο Δήμαρχος Σφακίων κατήγγειλε κατ’ επανάληψη σοβαρές αποκλίσεις στα προγνωστικά μοντέλα της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ), οι οποίες οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα και άδικη οικονομική ζημία για την περιοχή.

«Το πρόβλημα ξεκινά από το γεγονός ότι υπάρχουν κατ’ επανάληψη σοβαρές αστοχίες στα προγνωστικά μοντέλα της ΕΜΥ. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ εφαρμόζει τυφλά ένα πρωτόκολλο που λέει: “όταν η πρόβλεψη δείχνει πάνω από το όριο, κλείνεις”. Όμως αυτά τα όρια συχνά δεν επιβεβαιώνονται στην πράξη. Δείχνουν ότι θα κάνει μεγάλη βροχή και τελικά δεν βρέχει· κι όταν έχει πραγματική βροχή, δεν τη δείχνουν έγκαιρα! Το ίδιο συμβαίνει και με τις ριπές του ανέμου: το μοντέλο προειδοποιεί για ακραίες ριπές, τη στιγμή που στο πεδίο επικρατεί πλήρης άπνοια. Φτάνουμε στο σημείο η πρόβλεψη να μιλά για έντονα φαινόμενα κι ο κόσμος την ίδια ώρα να λιάζεται και να κάνει ανενόχλητος μπάνιο κάτω στην Αγία Ρουμέλη. Εκεί ακριβώς πρέπει να εστιάσουμε: στο ποιο προγνωστικό μοντέλο θα επιλέξουμε, ώστε να έχουμε έγκυρες και ρεαλιστικές προγνώσεις. Διότι, όπως προανέφερα, υπάρχουν ήδη εγκατεστημένοι τρεις σύγχρονοι μετεωρολογικοί σταθμοί μέσα στο φαράγγι.»

Η τεχνική πρόταση για στροφή στο ευρωπαϊκό μοντέλο ECMWF

Προκειμένου να θεραπευτούν οι τεχνικές αστοχίες που ναρκοθετούν την εύρυθμη λειτουργία του εθνικού δρυμού, ο κ. Ζερβός κατέθεσε μια συγκεκριμένη πρόταση για την αλλαγή του συστήματος πρόγνωσης. Σημείωσε ότι οι υφιστάμενες αναλύσεις βασίζονται κυρίως στο αμερικανικό μοντέλο (GFS), το οποίο αποδεικνύεται ανακριβές για τις μικροκλιματικές ιδιαιτερότητες της Δυτικής Κρήτης, εισηγούμενος τη στροφή προς το ευρωπαϊκό μοντέλο (ECMWF), το οποίο διαθέτει υψηλότερους δείκτες αξιοπιστίας για την ευρύτερη περιοχή.

Παρά την έντονη κριτική για το ζήτημα των προγνώσεων, ο Δήμαρχος Σφακίων αναγνώρισε τη θετική συμβολή του ΟΦΥΠΕΚΑ στους υπόλοιπους τομείς της δραστηριότητάς του, σημειώνοντας ότι ο οργανισμός διαθέτει μεγαλύτερη επάρκεια πόρων και πόρων διαχείρισης σε σχέση με το παρελθόν. Η επάρκεια αυτή, όπως ανέφερε, αποτυπώθηκε καθαρά στην άμεση κινητοποίηση του φορέα για την αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν από τα έντονα φυσικά φαινόμενα κατά την τρέχουσα περίοδο.