Η διασφάλιση της υψηλής επισκεψιμότητας και η παράλληλη τήρηση αυστηρών προτύπων ασφαλείας στους εθνικούς δρυμούς της χώρας αναδεικνύονται σε ένα σύνθετο διοικητικό ζήτημα, καθώς οι συχνές προληπτικές αναστολές λειτουργίας προκαλούν τριβές στην τοπική οικονομία.

Κατά την ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Αντιπεριφέρεια Χανίων με αντικείμενο τα προβλήματα που έχουν προκύψει από τα κλεισίματα του Φαραγγιού της Σαμαριάς με αποφάσεις του ΟΦΥΠΕΚΑ, ο Δήμαρχος Πλατανιά, Γιάννης Μαλανδράκης, κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για τη θεσμική θωράκιση του μνημείου.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η ανάγκη ορθολογικής αντιμετώπισης των φαινομένων αποκλεισμού της διαδρομής, ειδικά όταν οι μετεωρολογικές προγνώσεις στις οποίες βασίζονται οι σχετικές αποφάσεις δεν επαληθεύονται στο πεδίο.

Η εξέλιξη της επισκεψιμότητας και ο παράγοντας του ανταγωνισμού

Υπογραμμίζοντας τη διεθνή σημασία του δρυμού, ο κ. Μαλανδράκης υπενθύμισε ότι το φαράγγι αποτελεί ένα μοναδικό μνημείο της φύσης, επίσημα αναγνωρισμένο από το Συμβούλιο της Ευρώπης, καθεστώς το οποίο οφείλει να διατηρηθεί με κάθε τρόπο. Παραθέτοντας ιστορικά στοιχεία για την τουριστική κίνηση, σημείωσε ότι κατά την περίοδο 1992-1993 το φαράγγι κατέγραφε 400.000 επισκέψεις ετησίως, στη συνέχεια ακολούθησε δραματική υποχώρηση στις 120.000, ενώ σήμερα ο αριθμός αυτός σταθεροποιείται πέριξ των 150.000 επισκέψεων.

Ο Δήμαρχος Πλατανιά αναγνώρισε τις πιέσεις που δέχονται τα στελέχη του ΟΦΥΠΕΚΑ, επισημαίνοντας ότι η ανάγκη αποφυγής ενός νέου σοβαρού ατυχήματος οδηγεί το προσωπικό σε μια πιο συντηρητική διαχείριση:

«Αντιλαμβάνομαι πλήρως ότι κανείς δεν επιθυμεί ένα νέο θανατηφόρο ατύχημα. Κανένας δεν θέλει να βλέπει τον προϊστάμενο της εκάστοτε μονάδας του ΟΦΥΠΕΚΑ να πηγαίνει κατηγορούμενος. Ένας υπάλληλος, όταν αισθάνεται ότι απειλείται η ασφάλεια των επισκεπτών ή η δική του θέση, είναι απόλυτα λογικό να γίνεται ακόμη πιο φοβικός και συγκρατημένος· αυτό είναι επόμενο μέσα σε ένα τέτοιο αυστηρό πλαίσιο. Όμως, έχουμε ένα φαράγγι το οποίο παραμένει ανοιχτό για περίπου 180 μέρες τον χρόνο. Πρέπει, λοιπόν, να εξετάσουμε με μεγάλη προσοχή πόσες ακριβώς είναι οι μέρες που τελικά κλείνει και, κυρίως, για ποιους λόγους κλείνει. Αυτές πρέπει να είναι οι κεντρικές μας σκέψεις και όχι απλώς να λέμε θεωρητικά “θα το κρατήσουμε ανοιχτό”.»

Η παράμετρος αυτή συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα της τοπικής οικονομίας, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη λειτουργία του δρυμού. Ο κ. Μαλανδράκης προειδοποίησε ότι τυχόν νέο δυστύχημα θα έθετε σε κίνδυνο το υφistάμενο ρεύμα επισκεπτών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου αναπτύσσεται έντονος ανταγωνισμός στην Κρήτη, με τη δημιουργία άλλων φαραγγιών που είναι πιο βατά, εύκολα και προσβάσιμα για τους τουρίστες.

Η αξιοπιστία των μοντέλων της ΕΜΥ και ο ρόλος της Πολιτικής Προστασίας

Το κυρίαρχο σημείο τριβής εντοπίζεται στην εγκυρότητα των μετεωρολογικών δεδομένων που ενεργοποιούν τα πρωτόκολλα εγκλεισμού. Ο Δήμαρχος Πλατανιά ξεκαθάρισε ότι θεσμοθετημένα δεν υφίσταται ο όρος «τοπικός μετεωρολόγος» και ότι η αποκλειστική ευθύνη ανήκει στην Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ). Υπό το πρίσμα αυτό, κάλεσε τον Αντιπεριφερειάρχη και τον κ. Τσαπάκο να αναλάβουν επίσημες πρωτοβουλίες για τη διόρθωση των αστοχιών.

«Πρέπει να θέσουμε στο τραπέζι μια σειρά από ρεαλιστικές παραδοχές προτού καταλήξουμε στο τι θέλουμε να κάνουμε. Και τι είναι αυτό που θέλουμε; Θέλουμε ένα φαράγγι επισκέψιμο και όσο το δυνατόν ασφαλές —αν και, ας είμαστε ειλικρινείς, κανένα φαράγγι στον κόσμο δεν είναι 100% ασφαλές. Στόχος μας είναι η υψηλή επισκεψιμότητα με αυστηρά στάνταρ ασφαλείας, στο βαθμό που αυτά μπορούν αντικειμενικά να μας καλύψουν. Θέλουμε το φαράγγι ανοιχτό. Όσον αφορά αυτό που ειπώθηκε προηγουμένως, θεσμοθετημένα δεν υφίσταται ο όρος “τοπικός μετεωρολόγος”. Υπάρχει η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ). Αν τα προγνωστικά μοντέλα της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας είναι εσφαλμένα, τότε, κύριε Αντιπεριφερειάρχη και κύριε Τσαπάκο, οφείλουμε να παρέμβουμε επίσημα στην ΕΜΥ και να της συστήσουμε να αλλάξει τα μοντέλα της. Δεν νοείται να είμαστε δέσμιοι μιας κρατικής υπηρεσίας που παρέχει λάθος δεδομένα και εφαρμόζει αναξιόπιστα μοντέλα.»

Σύμφωνα με τον κ. Μαλανδράκη, το κυρίαρχο ζήτημα αφορά τον σαφή προσδιορισμό των ευθυνών της Πολιτικής Προστασίας της χώρας και της Περιφέρειας, καθώς και της υπηρεσίας που φέρει την επίσημη ευθύνη για την έγκυρη πληροφόρηση, επισημαίνοντας την ανάγκη ορθής μέτρησης του μικροκλίματός και των ριπών του ανέμου.

Η πρόταση για τοπικό κέντρο αποφάσεων και η δικλείδα των τριών σημείων

Για την υπέρβαση του παρόντος αδιεξόδου, ο κ. Μαλανδράκης επανέφερε στο προσκήνιο την παλαιότερη επίσημη πρόταση του Δήμου Πλατανιά προς την ηγεσία του Υπουργείου, τους βουλευτές και τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του ΟΦΥΠΕΚΑ, η οποία προβλέπει τη θεσμοθέτηση ενός τοπικού κέντρου λήψης αποφάσεων, στελεχωμένου με τα κατάλληλα τεχνικά εργαλεία για την ορθή αποτίμηση των κινδύνων.

Παράλληλα, υπενθύμισε τη σημασία του υφιστάμενου πλαισίου λειτουργίας που διαμορφώθηκε μετά από έντονη πίεση της αυτοδιοίκησης, σε συνεργασία με τον Δήμαρχο Σφακίων, Γιάννη ο Δερβός. Το πλαίσιο αυτό εισήγαγε μια σημαντική δικλείδα ασφαλείας για τον περιορισμό των μετεωρολογικών αστοχιών, ορίζοντας τρία συγκεκριμένα σημεία ελέγχου εντός της διαδρομής, με την προϋπόθεση ότι οι απαγορευτικές συνθήκες πρέπει να συντρέχουν ταυτόχρονα τουλάχιστον στα δύο εξ αυτών προκειμένου να αποφασιστεί το κλείσιμο του φαραγγιού.

«Καταφέραμε τότε να εισαγάγουμε προϋποθέσεις πολύ πιο “φιλικές” προς τη λειτουργία του φαραγγιού: ορίσαμε ότι υπάρχουν τρία συγκεκριμένα σημεία ελέγχου και ότι οι απαγορευτικές συνθήκες πρέπει να συντρέχουν τουλάχιστον στα δύο από τα τρία για να ληφθεί απόφαση εγκλεισμού. Με αυτό το τρικ προσπαθήσαμε να ελαχιστοποιήσουμε την πιθανότητα της μετεωρολογικής αστοχίας. Πρέπει, λοιπόν, να ξεκινήσουμε από τη βάση: πώς θέλουμε να λειτουργεί το φαράγγι, ποια στάνταρ ασφαλείας θέλουμε να του δώσουμε και, αφού συμφωνήσουμε σε αυτά, να βρούμε τον κατάλληλο τρόπο υλοποίησης. Αυτή είναι η ουσία.»