Ο Γκράχαμ Σκοτ (Graham Scott) διαιτήτευσε στην Πρέμιερ Λιγκ για μια δεκαετία προτού αποσυρθεί το 2025 για να επιστρέψει στην προηγούμενη καριέρα του ως δημοσιογράφος. Διετέλεσε διαιτητής VAR περισσότερες από 100 φορές και προσφέρει μια μοναδική ματιά στον τρόπο λειτουργίας των διαιτητών, τόσο στον αγωνιστικό χώρο όσο και στο δωμάτιο του βίντεο. Σε αυτό το κείμενο για τους New York Times εξηγεί γιατί το δεύτερο γκολ της Αιγύπτου θα έπρεπε να μετρήσει αλλά και γιατί δεν υπάρχει καμία συνωμοσία.

Η παρέμβαση του VAR που κατέληξε στην ακύρωση του γκολ της Αιγύπτου για ένα συμβάν 100 γιάρδες μακριά από την εστία της Αργεντινής ήταν το πιο πρόσφατο παράδειγμα του πώς η τεχνολογία βίντεο μπορεί να χαλάσει το ποδόσφαιρο.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία στο μυαλό μου ότι το τέρμα του Μοστάφα Ζίκο (Mostafa Ziko) στον αγώνα της Τρίτης για τη φάση των «16» του Παγκοσμίου Κυπέλλου έπρεπε να μετρήσει, και η ακύρωσή του ήταν λάθος — τόσο κατά το γράμμα όσο και κατά το πνεύμα του πρωτοκόλλου του VAR.

Οι ισχυρισμοί ότι η απόφαση ήταν μέρος κάποιου σχεδίου για να διευκολυνθεί η πορεία της Αργεντινής προς τον τελικό —κέρδισαν τον αγώνα με 3-2 αφού βρέθηκαν να χάνουν με 2-0 και θα αντιμετωπίσουν την Ελβετία στη συνέχεια— δεν αξίζουν να ληφθούν σοβαρά υπόψη. Παρόλα αυτά, η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία της Αιγύπτου εξέδωσε ανακοίνωση υποστηρίζοντας ότι «δεν μπορεί να παραμείνει σιωπηλή όσον αφορά τις διαιτητικές αποφάσεις» μετά την ήττα.

Αλλά περισσότερα γι’ αυτό αργότερα.

Το περιστατικό συνέβη στο 58ο λεπτό, όταν ο Λισάνδρο Μαρτίνες (Lisandro Martinez) της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ ηγούνταν μιας επίθεσης της Αργεντινής από τα αριστερά, βαθιά στην περιοχή της Αιγύπτου.

Υπό την πίεση των Αιγυπτίων Μαρουάν Ατία (Marwan Attia) και Μοχάμεντ Χάνι (Mohamed Hany), ο Μαρτίνες έπεσε στο έδαφος, έχασε την κατοχή και 17 δευτερόλεπτα αργότερα η μπάλα κατέληξε στα δίχτυα από τον Ζίκο.

Η φάση της επίθεσης και το πρωτόκολλο

Μόλις ο Γάλλος διαιτητής Φρανσουά Λετεσιέ (Francois Letexier) κατακύρωσε το γκολ, ο συμπατριώτης του Ζερόμ Μπριζάρ (Jerome Brisard) θα ξεκίνησε έναν τυπικό έλεγχο των γεγονότων στη φάση της ανάπτυξης.

Το βίντεο θα γύριζε πίσω στην αρχή της Φάσης Επιθετικής Κατοχής (Attacking Possession Phase – APP), η οποία θεωρείται ότι ξεκινά τη στιγμή οποιασδήποτε απώλειας της μπάλας ή όταν η αμυνόμενη ομάδα είναι σε θέση να υπερασπιστεί την εστία της.

Αυτές οι κρίσεις δεν είναι πάντα απλές, καθώς δεν υπάρχουν όρια στον χρόνο που μεσολαβεί ή στην απόσταση μεταξύ μιας πιθανής παράβασης και του γκολ.

Την περασμένη σεζόν, ακυρώθηκε γκολ της Άστον Βίλα εναντίον της Μπρέντφορντ επειδή η μπάλα είχε βγει εκτός γηπέδου στην αντίθετη πλευρά, λίγα μέτρα μακριά από το σημείο του κόρνερ. Οι φιλοξενούμενοι συνέχισαν να παίζουν, βγήκαν γρήγορα στην αντεπίθεση και σκόραραν, αλλά το VAR σωστά παρενέβη επειδή επρόκειτο για μια ξεκάθαρη απόφαση γεγονότος και τα στοιχεία ήταν αδιαμφισβήτητα.

Στην περίπτωση της Αιγύπτου, όμως, βρισκόμασταν σε υποκειμενικό έδαφος: το απαιτούμενο επίπεδο απόδειξης είναι υψηλό και οποιοδήποτε λάθος θα έπρεπε να είναι ολοφάνερο σε όλους.

Ο Μπριζάρ έκρινε ότι η φάση APP ξεκίνησε τη στιγμή της απώλειας της κατοχής, όταν ο Μαρτίνες έχασε την μπάλα. Αυτό ήταν κατανοητό και λογικό, αλλά δεν ήταν η μόνη του επιλογή.

Καθώς ο Ατία και ο Μαρτίνες παλεύουν για την κατοχή, οι άλλοι 10 παίκτες της Αργεντινής βρίσκονται πίσω από την μπάλα, ενώ ο Ζίκο είναι στη δική του μεγάλη περιοχή.

Η συλλογική αποτυχία της Αργεντινής να υπερασπιστεί την εστία της, επειδή επέτρεψε στον Ζίκο να τους προσπεράσει, δεν αποτελεί μέρος της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Σε 17 δευτερόλεπτα, όλοι εκτός από τον Μαρτίνες θα μπορούσαν να είχαν πάρει θέση άμυνας μπροστά από τον σκόρερ. Το VAR δεν είναι εκεί για να καλύπτει την ανικανότητα ή την απροθυμία τους να γυρίσουν πίσω και να αμυνθούν.

Στην Πρέμιερ Λιγκ, είναι πολύ πιο πιθανό η φάση APP να είχε οριστεί τη στιγμή που ο Χαϊσέμ Χασάν (Haissem Hassan) προσπέρασε τον Νικολάς Ταformatting Tagliafico, καθώς τότε ξεκινά πραγματικά η επίθεση.

Επαφή ή παράβαση;

Διαφωνώ με την κρίση του Μπριζάρ, αλλά αποδέχομαι ότι είναι μια δύσκολη απόφαση και ότι είχε το δικαίωμα να εξετάσει αν η Αίγυπτος κέρδισε την μπάλα καθαρά. Παρόλα αυτά, αυτό το γκολ έπρεπε να μετρήσει με βάση τα ριπλέι που έχουμε δει.

Το να πατήσεις το πόδι ενός αντιπάλου δεν αποτελεί φάουλ από μόνο του. Σε αυτή την περίπτωση, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Ατία πατάει το δεξί παπούτσι του Μαρτίνες, αλλά αυτό δεν το καθιστά παράβαση.

Ο Ατία τρέχει δίπλα στον αντίπαλό του με φυσικό τρόπο, κάτι που έχει το δικαίωμα να κάνει, και δεν διεκδικεί την μπάλα με αντικανονικό τρόπο. Ο Μαρτίνες έχει εξίσου το δικαίωμα να πατήσει το δεξί του πόδι στο έδαφος για να σταθεροποιηθεί προτού παίξει την μπάλα με το αριστερό.

Δυστυχώς, το πόδι του Ατία προσγειώνεται πάνω σε αυτό του Μαρτίνες, αλλά πρόκειται για μια φυσιολογική επαφή που συμβαίνει συχνά στα περισσότερα παιχνίδια.

Οι οπαδοί της Πρέμιερ Λιγκ ίσως θυμούνται τι συνέβη τον Αύγουστο της περασμένης σεζόν, όταν ακυρώθηκε γκολ της Φούλαμ εναντίον της Τσέλσι στο Στάμφορντ Μπριτζ.

Ο επιθετικός των φιλοξενουμένων Ροντρίγκο Μουνίς (Rodrigo Muniz) πάτησε άθελά του το πόδι του Τρέβο Τσαλόμπα (Trevoh Chalobah) προτού βγει με την μπάλα. Μετά από δύο πάσες, ο Τζος Κινγκ (Josh King) σκόραρε για αυτό που πίστευε ότι ήταν το πρώτο του γκολ με τη Φούλαμ.

Η Φούλαμ ένιωσε τόσο αδικημένη που έδωσε παρόλα αυτά στον Κινγκ το βραβείο για το γκολ του μήνα του συλλόγου, με το σκεπτικό ότι έπρεπε να είχε μετρήσει.

Ο Χάουαρντ Γουέμπ (Howard Webb), ο επικεφαλής της διαιτησίας στην Αγγλία, δεν προσπάθησε καν να υπερασπιστεί την απόφαση στην τακτική τηλεοπτική του εκπομπή για τις αποφάσεις του VAR.

Τα περιστατικά στην Τσέλσι και στην Ατλάντα την Τρίτη είναι παραδείγματα του πώς το VAR έχει γίνει τόσο «ιατροδικαστικό» που οι διαιτητές βλέπουν τώρα φάουλ εκεί που δεν έχει υπάρξει κανένα. Μετά από 150 χρόνια που θεωρούσαμε τέτοιες αθώες καταστάσεις ως φυσιολογική επαφή, μελετάμε επανειλημμένα έναν βρόχο τριών δευτερολέπτων σε αργή κίνηση και ανακαλύπτουμε ένα «φάουλ».

Διαιτητές και θεωρίες συνωμοσίας

Οι διαιτητές που φτάνουν στην κορυφή του αθλήματος είναι μια ιδιαίτερη κατηγορία ανθρώπων. Είναι πολύ πιο «φυσιολογικοί» από όσο φαντάζονται πολλοί, και υπάρχει μεγάλη ποικιλία τύπων προσωπικότητας, αλλά όλοι μοιράζονται στο DNA τους μια θεμελιώδη επιθυμία να βλέπουν καθαρό παιχνίδι και δίκαια αποτελέσματα.

Οι διαιτητές κάνουν λάθη και μερικές φορές αυτά ωφελούν τους μεγάλους συλλόγους ή τις ισχυρές χώρες. Όταν συμβαίνει αυτό, οι συνωμοσιολόγοι διαδίδουν το δηλητήριό τους.

Τέτοια επιχειρήματα καταρρίπτονται όταν ωφελείται ο πιο αδύναμος. Σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο, στους ευνοημένους από διαιτητικά λάθη ή εξαιρετικά αμφίβολες αποφάσεις περιλαμβάνονται η Σκωτία (εναντίον της Βραζιλίας), η Σενεγάλη (εναντίον της Γαλλίας) και η Παραγουάη (εναντίον της Γερμανίας).

Στην Πρέμιερ Λιγκ, ο Πεπ Γκουαρδιόλα (Pep Guardiola) ήταν πεπεισμένος ότι οι διαιτητές τον είχαν στο στόχαστρο, τόσο τον ίδιο όσο και την ομάδα του, και το υπονόησε έντονα δημόσια, παρόλο που η Μάντσεστερ Σίτι κέρδισε την Πρέμιερ Λιγκ σε έξι σεζόν από τις επτά, από το 2017-18.

Κάθε ομάδα πιστεύει ότι θα βρισκόταν ψηλότερα στη βαθμολογία αν δεν υπήρχαν οι διαιτητές, εκτός από την ομάδα στην κορυφή — η οποία είναι πεπεισμένη ότι θα έπρεπε να βρίσκεται ακόμη πιο μπροστά. Έτσι ήταν πάντα.

Αλλά το ποδόσφαιρο δεν είναι στημένο· οι αποφάσεις γενικά ισορροπούν σε βάθος χρόνου, και οι διαιτητές ειλικρινά κάνουν το καλύτερο δυνατό, ακόμη και αν μερικές φορές αυτό δεν είναι αρκετά καλό.