Σε μια εκτενή πολιτική και ιδεολογική παρέμβαση σχετικά με τη στρατηγική κατεύθυνση της προοδευτικής παράταξης και τα διλήμματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία προχώρησε ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, μέσα από άρθρο του στην εφημερίδα «Εφημερίδα των Συντακτών» («Εφ.Συν.») υπό τον τίτλο «Το ΟΧΙ της ανατροπής».

Ο κ. Δούκας θέτει ως κομβικό πρόταγμα την ανάγκη διαμόρφωσης μιας σαφούς εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης απέναντι στη συντηρητική παράταξη, απορρίπτοντας το μοντέλο της «σοσιαλδημοκρατίας της αφομοίωσης» και των συμβιβασμών.

Επικαλούμενος τη θεωρία του Max Weber για τον «πολιτικό καπιταλισμό», ο ίδιος αναλύει τη διεθνή δυναμική των προοδευτικών κινημάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, προτάσσοντας την επανάκτηση του δημόσιου ελέγχου σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας και την ενεργή συμμετοχή της νέας γενιάς ως μοναδική διέξοδο για την ιστορική επιβίωση του χώρου.

Ο πολιτικός καπιταλισμός του Max Weber και η άρνηση της «σοσιαλδημοκρατίας της αφομοίωσης»

Στην ανάλυσή του, ο Χάρης Δούκας συνδέει τη συνεδριακή απόφαση του ΠΑΣΟΚ με την ανάγκη ουσιαστικής σύγκρουσης με τα οικονομικά και πολιτικά κέντρα εξουσίας, υπογραμμίζοντας ότι η απλή διαχείριση της κυβερνητικής εξουσίας ενισχύει την κοινωνική απογοήτευση.

Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά:

«Έρχονται κάποιες στιγμές που πρέπει κάποιος να πει το μεγάλο ΟΧΙ. Το ΠΑΣΟΚ είπε το κρίσιμο ΟΧΙ στο συνέδριο με την απόφασή του για μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης απέναντι στη Δεξιά. Τώρα είναι που οφείλει να υπερασπιστεί αυτή τη δέσμευση, ώστε να γίνει πράξη. Ιδιαίτερα τώρα που εξελίσσεται μια νέα απειλητική μορφή υπερσυγκέντρωσης πλούτου, μέσω μη παραγωγικών, άγρια κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων, με τη συναίνεση ή/και τη συνεργασία της πολιτικής. Πρόκειται για μια νέα, ακραία μορφή του πολιτικού καπιταλισμού που εισήγαγε ο Γερμανός Max Weber και αφορά την απόκτηση υπερπλούτου όχι μέσω της πραγματικής παραγωγής, αλλά μέσω της πολιτικής ισχύος, της εκμετάλλευσης δημόσιων αξιωμάτων, των κρατικών χορηγιών και των πολεμικών επιχειρήσεων. Η “πολιτική απάθεια” απέναντι σε αυτή την ολιγαρχική αντίληψη είναι που προκαλεί θυμό και απόρριψη τελικά της ίδιας της πολιτικής».

Εμβαθύνοντας στην κριτική των ευρωπαϊκών σοσιαλδημοκρατικών προτύπων των προηγούμενων δεκαετιών, ο Δήμαρχος Αθηναίων τονίζει:

«Για όλα αυτά, τούτη την ώρα είναι που το ΟΧΙ πρέπει να υποστηριχθεί με μεγαλύτερο πάθος. Για πολλά χρόνια, διεθνώς, διαμορφώθηκε μια σχολή “σοσιαλδημοκρατίας της αφομοίωσης”. Η σχολή αυτή δεν επιδιώκει να νικήσει τις δεξιές απόψεις, αλλά να δώσει εξετάσεις ως υπεύθυνος μελλοντικός εταίρος, ως συμπληρωματική δύναμη. Η επιλογή του ΟΧΙ του συνεδρίου αφορά ακριβώς το ΟΧΙ στη “σοσιαλδημοκρατία της αφομοίωσης”. Γιατί όταν οι κοινωνικές ανισότητες μεγαλώνουν εκθετικά και η πολιτική αποφεύγει να συγκρουστεί με τα αίτια, αλλά ασχολείται με τη “διαχείριση”, τότε την κοινωνική δυσαρέσκεια, αντί να την εκφράσει μια δημοκρατική προοδευτική πολιτική, θα την εκφράσει ο αυταρχικός λαϊκισμός».

Τα διεθνή προηγούμενα: Από τις επιτυχίες στις ΗΠΑ στη μετάβαση του Μάντσεστερ

Αναζητώντας παραδείγματα εναλλακτικών πολιτικών διαδρομών, το άρθρο εστιάζει στις διεργασίες που εξελίσσονται στον διεθνή χώρο, με ιδιαίτερη αναφορά στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία.

Στο σχετικό απόσπασμα καταγράφεται η εκλογική δυναμική της αριστερής πτέρυγας στην αμερικανική τοπική αυτοδιοίκηση:

«Απέναντι στην κατάσταση αυτή, μια εναλλακτική δυναμική αναπτύσσεται στον διεθνή χώρο. Η δυναμική αυτή επηρεάζει κατ’ εξοχήν τον χώρο της σοσιαλδημοκρατίας και γενικότερα της προοδευτικής παράταξης. Ενδεικτικό αυτής της δυναμικής είναι αυτό που συμβαίνει στην Αμερική. Η πολιτική σκηνή των Ηνωμένων Πολιτειών καταγράφει μια από τις πιο ενδιαφέρουσες καμπές της σύγχρονης ιστορίας της. Οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής, που για δεκαετίες κινούνταν στο περιθώριο της αμερικανικής πολιτικής, σημειώνουν διαδοχικές εκλογικές επιτυχίες σε κομβικούς δήμους και πολιτειακές αναμετρήσεις. Δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένα φαινόμενα, αλλά για μια νέα τάση που αμφισβητεί την κεντρώα γραμμή του Δημοκρατικού Κόμματος».

Ως συγκεκριμένα παραδείγματα ανατροπής των κατεστημένων ισορροπιών αναφέρονται:

• Νέα Υόρκη: Η επικράτηση του Ζόραν Μαμντάνι (Zohran Mamdani) απέναντι σε στελέχη της κεντρώας πτέρυγας.

• Σιάτλ: Η εκλογή της Κέιτι Γουίλσον (Katie Wilson) γύρω από τα ζητήματα στέγασης.

• Ουάσινγκτον: Η επικράτηση της Τζανίς Λιούις Τζορτζ (Janeese Lewis George) στις προκριματικές εκλογές.

• Μάντσεστερ: Η πορεία και η ανάδειξη του δημάρχου Άντι Μπέρναμ (Andy Burnham), ο οποίος διαφοροποιείται από το κεντρώο προφίλ διακυβέρνησης.

Δημόσιος έλεγχος σε στρατηγικούς τομείς και η κινητοποίηση της νέας γενιάς

Σύμφωνα με τον κ. Δούκα, ο συνδετικός κρίκος αυτών των πολιτικών εξελίξεων είναι ο «δημοκρατικός ριζοσπαστικός ρεαλισμός», ο οποίος επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη επανάκτησης του δημόσιου και τοπικού ελέγχου σε κρίσιμες υποδομές.

Περιγράφοντας τις βασικές προτεραιότητες, ο ίδιος υπογραμμίζει:

«Η επαναφορά δηλαδή στρατηγικών τομέων της οικονομίας, κρίσιμων υποδομών και δικτύων (όπως η ενέργεια, το νερό και οι μεταφορές) υπό την ιδιοκτησία ή τον αποφασιστικό έλεγχο του κράτους και των τοπικών κοινωνιών. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ανατροπές ξεκινούν από τους τοπικούς χώρους της διοίκησης, ως ένδειξη της ανάγκης επανασύνδεσης του κέντρου με την τοπικότητα των ανθρώπινων αναγκών. Γιατί η πόλη μπορεί να γίνει σήμερα ένα ζωντανό εργαστήριο προοδευτικής διακυβέρνησης. Αυτό ασφαλώς απαιτεί έναν μετασχηματισμό του πολιτικού (κυβερνητικού) συστήματος από τη μονοδιάστατη δημοσιονομική διαχείριση σε παραγωγικούς συνασπισμούς κοινωνικών αναγκών επανάκτησης του μέλλοντος».

Παράλληλα, ο αρθρογράφος αποδίδει κεντρικό ρόλο στη νεολαία, η οποία αντιμετωπίζει πρωτόγνωρες κοινωνικοοικονομικές πιέσεις:

«Στην Αμερική, κλειδί για αυτό είναι η νέα γενιά, που βιώνει χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο από εκείνο των γονιών της και αντιδρά δυναμικά, συμμετέχοντας όλο και πιο ενεργά στην πολιτική διαδικασία. Χτυπάει πόρτες, πραγματοποιεί τηλεφωνικές επικοινωνίες και ψηφίζει μαζικά -σε αριθμούς ρεκόρ- προοδευτικούς υποψηφίους. Γιατί οι νέοι κατανοούν ότι η υγειονομική περίθαλψη αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα, ότι πρέπει να επενδύσουμε στην προσιτή στέγαση και όχι σε ατέρμονους πολέμους, ότι πρέπει να στηρίξουμε τα δημόσια πανεπιστήμια και τη δωρεάν φοίτηση και ότι η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί το σύνολο της ανθρωπότητας και όχι μόνο τους ολιγάρχες των κολοσσών της τεχνολογίας».

Το υπαρξιακό δίλημμα της δημοκρατικής παράταξης

Κλείνοντας το άρθρο του στην «Εφ.Συν.», ο Δήμαρχος Αθηναίων θέτει το τελικό διακύβευμα για το ΠΑΣΟΚ και τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο, καλώντας σε πιστή τήρηση των συνεδριακών αποφάσεων:

«Τα παραπάνω οδηγούν στο πραγματικό δίλημμα: Οι προοδευτικές πολιτικές πρέπει να γίνουν δύναμη ανατροπής ή δύναμη αφομοίωσης; Το δίλημμα χρειάζεται να απαντηθεί εγκαίρως και σωστά. Αλλιώς, ο κίνδυνος δεν είναι απλώς να χαθεί ακόμη μία εκλογική μάχη. Αυτή τη φορά, ο κίνδυνος είναι να χαθεί ο ίδιος ο ιστορικός ρόλος ύπαρξης της δημοκρατικής παράταξης. Η απάντηση και οι νέες πολιτικές του ΠΑΣΟΚ επιβάλλεται να ξεκινούν από τη συνεδριακή απόφαση του ΟΧΙ της ανατροπής και της υπέρβασης».