Ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνει η απασχόληση ανηλίκων στην Κρήτη, καθώς οι εγκεκριμένες άδειες εργασίας που εκδίδει η Επιθεώρηση Εργασίας έχουν σχεδόν οκταπλασιαστεί μέσα στην τελευταία πενταετία, με τις αιτήσεις μόνο στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου να ξεπερνούν πλέον τις 1.600.

Το μείζον αυτό κοινωνικό και εργασιακό ζήτημα φέρνει στο προσκήνιο το Εργατικό Κέντρο Ηρακλείου (ΕΚΗ) μέσω του προέδρου του και Αντιπεριφερειάρχη Κοινωνικής Πολιτικής και Αλληλεγγύης, Στέλιου Βοργιά, ο οποίος με επίσημη επιστολή και ψήφισμα προς το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης καταγγέλλει σοβαρές παραβιάσεις τόσο του εθνικού νομικού πλαισίου όσο και διεθνών συμβάσεων εργασίας.

Στο επίκεντρο των καταγγελιών τίθενται η αδυναμία διενέργειας προληπτικών ελέγχων στους χώρους εργασίας λόγω υποστελέχωσης των ελεγκτικών μηχανισμών, η καταγραφή σοβαρών περιστατικών εκμετάλλευσης και θανατηφόρων ατυχημάτων, καθώς και η άρνηση των αρμόδιων υπουργείων να δημοσιοποιήσουν τα επίσημα στατιστικά δεδομένα.

Ο 8πλασιασμός των αδειών, η οικονομική ανέχεια και η ανάγκη ασφαλούς πλαισίου

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η διοίκηση του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου, η ραγδαία αύξηση της ανήλικης εργασίας καταγράφεται με ανάλογη ένταση σε όλους τους νομούς της Κρήτης. Βασική αιτία του φαινομένου αποτελεί η οικονομική δυσχέρεια των οικογενειών, η οποία οδηγεί τους γονείς να συναινούν στην είσοδο των παιδιών τους στην αγορά εργασίας για την ενίσχυση του οικογενειακού εισοδήματος.

Ξεκαθαρίζοντας ότι ο στόχος της πρωτοβουλίας δεν είναι η απαγόρευση της εργασίας υπό τις παρούσες κοινωνικές συνθήκες, αλλά η κατοχύρωση της ασφάλειας των νέων, ο κ. Βοργιάς σημειώνει:

«Σκοπός δεν είναι η κατάργηση της εργασίας, αφού λόγω της οικονομικής ανέχειας οι γονείς οδηγούνται να δώσουν την συναίνεση τους, αλλά ως Περιφερειακό Συμβούλιο και σαν κοινωνία να δημιουργήσουμε ένα ασφαλές περιβάλλον εργασίας για τα παιδιά μας. […] Ζητήματα όπως η ανήλικη εργασία είναι ζητήματα όλων μας, η υγιεινή και η ασφάλειας εργασίας είναι ψηλά στην λίστα των διαχρονικών αιτημάτων μας και μη διαπραγματεύσιμα, η ανθρώπινη ζωή είναι το μέγιστο αγαθό».

Παραβιάσεις διεθνών συμβάσεων, έλλειψη αυτοψιών και τα τραγικά συμβάντα

Στο ψήφισμα υπογραμμίζεται ότι η Ελλάδα παραβιάζει διεθνείς συμβάσεις που έχει κυρώσει, ιδίως όσον αφορά την απασχόληση 15χρονων, προκαλώντας τις επανειλημμένες παρατηρήσεις, ερωτήσεις και αντιδράσεις του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας (ILO). Ταυτόχρονα, καταγγέλλεται κατάφωρη παραβίαση της εγχώριας νομοθεσίας, η οποία ορίζει ότι πριν από την έκδοση ειδικής άδειας εργασίας η Επιθεώρηση Εργασίας οφείλει να διενεργεί επιτόπια αυτοψία στους χώρους απασχόλησης — διαδικασία που παραλείπεται εξαιτίας της χρόνιας υποστελέχωσης της υπηρεσίας.

Η έλλειψη προληπτικών ελέγχων έχει ως αποτέλεσμα την καταστρατήγηση θεμελιωδών απαγορευτικών κανόνων, όπως:

• Η απαγόρευση έκθεσης των ανηλίκων στον ήλιο κατά τη διάρκεια της εργασίας.

• Η απαγόρευση μεταφοράς βαρέων αντικειμένων και φορτίων.

• Η αυστηρή τήρηση του νόμιμου ωραρίου απασχόλησης έως τις 22:00 το βράδυ.

Σύμφωνα με το συνδικαλιστικό όργανο, η καταστρατήγηση αυτών των μέτρων προστασίας οδηγεί σε φαινόμενα εκμετάλλευσης, λιποθυμικά επεισόδια, αλλά και σε βαριές απώλειες ανθρώπινων ζωών. Όπως υπενθυμίζεται χαρακτηριστικά, η Κρήτη έχει πληρώσει βαρύ τίμημα με τραγικά περιστατικά, όπως ο θάνατος 15χρονου στα Χανιά ο οποίος σκοτώθηκε επιστρέφοντας από τη δουλειά του τις πρώτες πρωινές ώρες, καθώς και το δυστύχημα με θύμα 17χρονο στην Αγία Πελαγία Ηρακλείου, ο οποίος απασχολούνταν οδηγώντας φορτηγό αυτοκίνητο (Ι.Χ.Φ.).

Η άρνηση δημοσιοποίησης των στοιχείων και το τριπλό αίτημα παρέμβασης

Ιδιαίτερα επικριτική εμφανίζεται η διοίκηση του ΕΚΗ απέναντι στην κεντρική διοίκηση των αρμόδιων φορέων, καταγγέλλοντας συστηματική άρνηση διαφάνειας. Παρά τις συνεχείς οχλήσεις του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου, της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ) και του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Κρήτης προς την Κεντρική Διοίκηση της Επιθεώρησης Εργασίας, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, οι αρμόδιες αρχές αρνούνται να δημοσιοποιήσουν τα επίσημα στοιχεία για την απασχόληση ανηλίκων.

Υπό το πρίσμα αυτό, ο Στέλιος Βοργιάς καλεί το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης να αναλάβει άμεση θεσμική δράση, προχωρώντας σε παρεμβάσεις σε τρία βασικά επίπεδα:

1. Προς το Γραφείο του Πρωθυπουργού: Με αίτημα την άμεση αυστηριοποίηση του νομικού πλαισίου και την πλήρη εναρμόνισή του με τις διεθνείς συμβάσεις του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας.

2. Προς την Κεντρική Διοίκηση της Επιθεώρησης Εργασίας και τα συναρμόδια Υπουργεία: Με απαίτηση τη διαφανή δημοσιοποίηση όλων των στοιχείων απασχόλησης ανηλίκων στην Κρήτη.

3. Προς την Εισαγγελία Ανηλίκων: Για τη διερεύνηση τυχόν παραβάσεων της ισχύουσας νομοθεσίας αναφορικά με τη μη διενέργεια των υποχρεωτικών προληπτικών ελέγχων στους χώρους εργασίας πριν από την έναρξη απασχόλησης των ανηλίκων.