Πηγαίνεις να φας σε ένα εστιατόριο. Κάθεσαι και πριν καν παραγγείλεις βλέπεις δυο παιδιά να τρέχουν αλλόφρονα στο χώρο, να ουρλιάζουν, να πέφτουν πάνω σε τραπέζια, καρέκλες και άλλους πελάτες και οι γονείς να συνεχίζουν αμέριμνοι το γεύμα τους.

Τι κάνεις;

Την τελευταία φορά που έζησα την εμπειρία, οριακά δεν πήγα στους γονείς τον λογαριασμό μου για να τον πληρώσουν, αφού δεν ήμουν υποχρεωμένη να ζήσω ό,τι έζησα σε ένα γεύμα που κανόνισα για να ξεσκάσω.

Επ ουδενί μου φταίνε τα παιδιά.

Μου φταίνε 100% οι γονείς, οι οποίοι έχουν βάλει στον αυτόματο την ανατροφή των παιδιών τους για τον όποιον λόγο (είναι κουρασμένοι, δεν έχουν χρόνο κα) και διατείνονται πως κάνουν gentle parenting.

Μόνο που αυτό δεν σημαίνει ότι “αφήνουμε ανεξέλεγκτα τα παιδιά μας”. Τουναντίον, το manual της ήπιας ανατροφής στηρίζεται στην ανάγκη για όρια.

Από το ένα άκρο στο άλλο

Επιστημονικές μελέτες έχουν ενημερώσει ότι η αυστηρή ανατροφή των παιδιών, με τους αμέτρητους περιορισμούς και τις αυστηρές τιμωρίες, αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή.

Κάπως έτσι, προέκυψε η ανάγκη ενός μοντέλου που θα βοηθά τα παιδιά να μεγαλώσουν υγιώς, να έχουν αυτοπεποίθηση και να είναι χαρούμενα.

Αυτό που έγινε ωστόσο, ήταν να πάμε από το ένα άκρο στο άλλο: από το να μην δίνουν δεκάρα οι γονείς για τα συναισθήματα των παιδιών τους, στο να επιτρέπουν σε αυτά να ορίζουν τις αποφάσεις τους.

Η αλήθεια και η λύση στο πρόβλημα, είναι κάπου στη μέση.

Η παρεξήγηση γύρω από την ήπια γονεϊκότητα

To gentle parenting, γνωστό στην Ελλάδα ως ήπια γονεϊκότητα, είναι μέθοδος ανατροφής παιδιών που βασίζεται στην ενσυναίσθηση, το σεβασμό και την κατανόηση των συναισθημάτων των παιδιών αντί τις αυστηρότητας και της τιμωρίας.

Στα χαρτιά φαίνεται ένας υπέροχος τρόπος να μεγαλώνεις τα παιδιά σου. Πουθενά όμως, στο gentle parenting δεν αναφέρεται πως δεν βάζεις στο παιδί όρια. Τουναντίον, τα όρια είναι στο επίκεντρο της πρακτικής, με τη διαφορά να έχει να κάνει στο πώς τα βάζουμε.

Η ήπια γονεϊκότητα είναι υπέρ της ηρεμίας, του σεβασμού και της εξήγησης, αντί του φόβου, της τιμωρίας και των φωνών. Το ζητούμενο είναι μέσω της πειθαρχίας που έχει στο επίκεντρο το μακροπρόθεσμο συμφέρον/ενδιαφέρον του παιδιού, να νιώσει ασφάλεια το παιδί. Οι δικοί μας γονείς είχαν γίνει εξπέρ της καταπίεσης.

Πού φτάσαμε; Στο να κάνουν τα παιδιά ό,τι θέλουν, προφανώς όχι σε απόλυτο βαθμό αφού υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Ο κανόνας όμως, είναι παιδιά που τρέχουν αλλόφρονα σε δημόσιους χώρους, αναστατώνοντας τους πάντες, με τους γονείς να σφυρίζουν αδιάφορα.

Το παιδί σου χρειάζεται να νιώσει ασφάλεια

Η διακεκριμένη κλινική ψυχολόγος, Δρ Becky Kennedy έχει ονομαστεί από το περιοδικό ΤΙΜΕ ως “The Millennial Parenting Whisperer”. Έχει πτυχίο από το Duke και διδακτορικό στην κλινική ψυχολογία από το Columbia, ενώ έχει ιδρύσει και πλατφόρμα (Good Inside) με συμβουλές προς τους γονείς.

Σε εμφάνιση της στο Tech Support του Wired ενδεχομένως να απάντησε στις πιο κοινές ερωτήσεις των γονιών, ενδεχομένως διαχρονικά.

Αρχής γενομένης από την αποτυχία του gentle parenting. Η Δρ Kennedy πιστεύει ότι όλα γίνονται πιο εύκολα, όταν οι γονείς είναι πιο στιβαροί και ψυχικά ανθεκτικοί και θέτουν ξεκάθαρα όρια, διατηρώντας τη σύνδεση με το παιδί.

Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Ας αρχίσουμε με όσα είχε να πει για την ήπια γονεϊκότητα.

«Δεν χρησιμοποιούμε τον όρο gentle σε ό,τι αφορά τη γονεϊκότητα, γιατί δεν είναι ο τρόπος που ερχόμαστε εμείς οι ενήλικες σε επαφή με το μέσα μας, τις πιο δύσκολες στιγμές μας.

Πολλοί γονείς μου λένε πως η ήπια ανατροφή έχει κάνει τα παιδιά τους κακομαθημένα.

Για την ακρίβεια, με ενημερώνουν πως έχουν ασχοληθεί πάρα πολύ με τη σημασία του να πιστεύουν σε αυτά που αισθάνονται τα παιδιά τους, αλλά μάλλον τα έχουν υπερδιορθώσει.

Έχουν πάει δηλαδή, από το να νοιάζονται και να πιστεύουν στα συναισθήματα των παιδιών τους, στο να αφήνουν αυτά τα συναισθήματα να υπαγορεύουν τις γονεϊκές αποφάσεις.

Αυτό είναι πολιτισμικό είδος υπερδιόρθωσης που παρατηρείται ανά τις γενιές.

«Έχουμε περάσει από το να μην νοιάζεται κανείς για τα συναισθήματα των παιδιών στο να επηρεάζουν τα συναισθήματα των παιδιών τις αποφάσεις των γονέων. Και τα δύο άκρα ωστόσο, παράγουν κατά κάποιο τρόπο, κακομαθημένα παιδιά».

Η υγιής αντίδραση του παιδιού στα όρια

Αν θέλεις το παιδί σου να είναι καλύτερα ρυθμισμένο, πιο ανθεκτικό και πιο ικανό, η ειδικός λέει πως πρέπει να θυμηθείς τι σημαίνει “βάζω όρια”.

«Ένα όριο είναι κάτι που λέτε στο παιδί σας ότι θα κάνετε και απαιτεί από το παιδί σας να μην κάνει τίποτα.

Για παράδειγμα, όταν λέμε στο παιδί “μην χοροπηδάς στον καναπέ” δεν βάζουμε όριο. Αυτό το κάνουμε όταν λέμε “μην χοροπηδάς στον καναπέ, γιατί είναι πολύ κοντά στο γυάλινο τραπεζάκι και δεν είναι ασφαλές. Βλέπω εν τω μεταξύ, πως δυσκολεύεσαι να κατέβεις. Άκου τι θα κάνω: θα έλθω προς το μέρος σου και εάν έως ότου φτάσω σε εσένα, δεν έχεις κατέβει από τον καναπέ, θα σε σηκώσω και θα σε μεταφέρω στο πάτωμα, όπου θα μπορείς να πηδήξεις στο χαλί”.

Το παιδί θα έχει ξέσπασμα. Θα διαμαρτυρηθεί και δη αν δεν έχει συνηθίσει αυτήν τη συνθήκη -να του βάζεις όριο.

Αυτό στην πραγματικότητα, είναι υγιές σημάδι.

Θέλετε να έχει αντίδραση το παιδί σας, καθώς αυτή θα γίνει το σκαλοπάτι για το επόμενο επίπεδο.

Όταν λοιπόν, το όριο που βάζετε το αναστατώνει, περνάτε στο δεύτερο μέρος της δουλειάς σας: επικυρώνετε το συναίσθημα του, αλλά την ίδια ώρα διατηρείτε το όριο».

Λέτε για παράδειγμα, “καταλαβαίνω πως έχεις αναστατωθεί, αλλά δεν είναι ασφαλές να χοροπηδάς στον καναπέ, αφού μπορεί να πέσεις και να χτυπήσεις άσχημα”.

Για να σε βοηθήσει να καταλάβεις το mentality, η Δρ Kennedy δίνει το παράδειγμα με τους πιλότους στις αναταράξεις: χρειαζόμαστε να τον ακούμε

Αντιπροτείνει λοιπόν, την “στιβαρή γονεϊκότητα” και δίνει ένα παράδειγμα που βοηθά τους πάντες -ή καλύτερα, όποιον θέλει- να καταλάβουν τι εννοεί.

«Υπάρχει κάτι σε κάποιον που είναι στιβαρός, το οποίο μπορείς να εντοπίσεις -όπως συμβαίνει με τον πιλότο στις αναταράξεις. Μας ακούει, αλλά δεν παίρνει τις αποφάσεις του βάσει των όσων του λένε. Συνδέεται μαζί μας, αλλά παραμένει συνδεδεμένος με τον εαυτό του κι έτσι νιώθουμε ασφάλεια».

Διάλεξε ποιες μάχες θα χάσεις

Πριν αρχίσεις να διαπαιδαγωγείς το παιδί σου, είναι σημαντικό να έχεις καταλήξει στο τι είναι σημαντικό για εσένα: το αξιακό σύστημα της οικογένειας. Σε νοιάζει το παιδί σου να φοράει τα τελευταία μοντελάκια στο σχολείο ή να είναι καθαρό και να έχει ρούχα να βάλει που να είναι κατάλληλα για το σχολείο;

Η Δρ Kennedy εξηγεί πως υπάρχουν “μάχες” που θα πρέπει να αφήσουμε πίσω μας, αν θέλουμε να κερδίσουμε τις σημαντικές, οι οποίες αφορούν τα όρια για την ασφάλεια του παιδιού, τα οποία σχετίζονται με την ώρα που κοιμάται, τις ώρες οθόνης, την πρόσβαση σε αντικείμενα που μπορούν να το τραυματίσουν κλπ.

«Μετά υπάρχουν μικρά πράγματα, περιοχές στις οποίες μπορούμε να δώσουμε μεγαλύτερο έλεγχο στα παιδιά μας. Είναι σημαντικό λοιπόν, να αποφασίσετε ποια μάχη δεν θα διαλέξετε και θα αφήσετε το παιδί σας να έχει τον πρώτο λόγο.

Όση περισσότερη ελευθερία δίνετε στο παιδί σας σε αυτά τα πράγματα, τόσο πιο συνεπείς μπορείτε να είστε με τα πράγματα που έχουν πραγματική σημασία και τόσο πιο συνεργατικό θα είναι το παιδί σας, γιατί θα νιώθει ότι έχει τον πρώτο λόγο σε άλλα θέματα».

Η δύναμη των ερωτήσεων στο παιδί σου δεν είναι οι απαντήσεις του

Όταν το παιδί σας αρνείται να κάνει κάτι, το δικό σας ουρλιαχτό δεν είναι η σωστή απάντηση καθώς «το μόνο που κάνει η αντίσταση, στην αντίσταση είναι να αυξάνει την ένταση.

Αυτό που θέλουμε να κάνουμε, όταν το παιδί αντιστέκεται είναι να το προσεγγίσουμε με περιέργεια.

Για παράδειγμα, σας λέει “δεν θέλω να πάω στο ποδόσφαιρο”. Το ρωτάτε λοιπόν, “γιατί όχι;”.

Ενδεχομένως ένα κομμάτι μας να φοβάται την εκδήλωση της περιέργειας και της προσπάθειας για κατανόηση, γιατί κάπου στη διαδρομή μπερδέψαμε την κατανόηση με τη συμφωνία ή με την άδεια. Πρόκειται όμως, για πολύ διαφορετικά πράγματα.

«Πρέπει να καταλάβουμε την αντίσταση του παιδιού μας, για να μπορέσουμε να την αλλάξουμε». 

Εν τω μεταξύ, όταν κάνεις μια δύσκολη συζήτηση με το παιδί σου, είναι πολύ σημαντικό να το διαβεβαιώνεις ότι θες να μάθεις τι συμβαίνει. Όχι να το πείσεις για κάτι ή να το τιμωρήσεις.

Για παράδειγμα του λες “κάθε φορά που πηγαίνουμε το πρωί στο σχολείο μου λες “δεν θέλω να πάω”. Γιατί συμβαίνει αυτό; Πες μου αλήθεια, γιατί πραγματικά θέλω να ξέρω. Φαίνεται πως κάτι σε δυσκολεύει κάθε πρωί να φύγεις από το σπίτι. Τι είναι;”.

Εδώ πρέπει να ξεκαθαρίσω ότι η η δύναμη του να κάνετε ερωτήσεις στο παιδί σας, δεν είναι στο να σας απαντήσει, αλλά να το βοηθήσετε να αρχίσει να κάνει τις ίδιες ερωτήσεις στον εαυτό του.

Μπορούμε έτσι, να συζητήσουμε λύσεις γιατί έχω τη θέληση να δω την αντίσταση ως παράθυρο που βλέπει μέσα στο παιδί μου και ό,τι συμβαίνει εκεί, αντί για ένα σημάδι ότι το παιδί μου είναι ένα κακό, προκλητικό παιδί».

Τι κάνεις όταν το παιδί αρχίζει να ουρλιάζει στο σούπερ μάρκετ

Όλοι έχουμε την εμπειρία του εκνευρισμού που προκαλεί η πείνα. Σκέψου πως μολονότι είμαστε ενήλικες, δεν μπορούμε πάντα να τον διαχειριστούμε. Τι μπορούμε λοιπόν, να περιμένουμε από ένα παιδί που μπορεί να πεινάει ή να διψάει ή να θέλει να κοιμηθεί και το εκφράζει με ξεσπάσματα.

Μπορούμε να μη του δώσουμε σημασία και να αναστατώσουμε όλον τον άμαχο πληθυσμό που είναι δίπλα μας ή μπορούμε να κάνουμε κάτι.

«Ξέρετε κάτι; Αν έχετε πάει ας πούμε στο σούπερ μάρκετ, να πάρετε 2-3 πράγματα για το γλυκό που θέλετε να φτιάξετε στο παιδί κι εκείνο έχει μια κρίση θυμού, μπορείτε να του δώσετε μια σοκολάτα για να το ηρεμήσετε, δίχως ενοχές.

Βέβαια, το μεγαλύτερο ερώτημα είναι, αν δίνετε τη σοκολάτα σε κάθε ξέσπασμα, γιατί τότε δημιουργείτε έναν κύκλο που κάνει το παιδί να πιστεύει πως μπορεί να τη γλιτώσει, ό,τι και αν κάνει.

Βλέπει ότι τα συναισθήματα που κατακλύζουν το ίδιο, κατακλύζουν και τον γονέα του και αυτό είναι τρομακτικό. Είναι σαν να φοβόμαστε τις αναταράξεις στην πτήση και να ακούμε τον πιλότο να μας λέει από τα μεγάφωνα πως έρχονται άλλες, πιο τρομακτικές αναταράξεις.

Κάποιες φορές λοιπόν, θα χρειαστεί να φύγουμε από το σούπερ μάρκετ πριν ολοκληρώσουμε τα ψώνια, για να δείξουμε στο παιδί μας πως αυτό που συμβαίνει στα εντός του, δεν μας επηρεάζει. Ότι είμαστε “δυνατοί πιλότοι” για εκείνο, κατά τη διάρκεια των αναταραχών.

Μπορούμε και να πάρουμε αγκαλιά το παιδί και να το πάμε σε ένα μικρότερο χώρο, μέχρι να “σβήσει” η συναισθηματική του φωτιά.

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το να ρίχνουμε λάδι στη φωτιά, στρέφοντας όλη την προσοχή μας σε εκείνο την ώρα της κρίσης.

Τώρα, ας πούμε ότι η φωτιά έχει κάπως σβήσει, πράγμα που σημαίνει ότι το παιδί μου είναι ήρεμο εκείνη τη στιγμή. Πείτε κάτι απλό, όπως “ήταν δύσκολο αυτό που ένιωσες έτσι; Το ξεπεράσαμε όμως, μαζί»”.

«Kάνετε και αναπροσαρμογές ώστε να μην ξαναζήσετε την εμπειρία. Για παράδειγμα, δεν πάτε στο σούπερ μάρκετ μετά την προπόνηση ποδοσφαίρου του παιδιού, γιατί είναι εξαντλημένο».

Πώς πειθαρχείς το παιδί, δίχως να το ντροπιάσεις;

Προφανώς και υπάρχουν τρόποι που διορθώνεις μια συμπεριφορά του παιδιού σου και δεν χρειάζεται να σκέφτεσαι πρώτα πόσοι σας βλέπουν, για να κάνεις την επιλογή της σωστής μεθόδου. Εννοώ ότι μάλλον είσαι πιο χαλαρός/η όταν είναι άλλοι μπροστά, σωστά;

Η κλινική ψυχολόγος λέει πως «η πειθαρχία είναι κάτι που έχει παρεξηγηθεί πολύ: ενώ η ρίζα της πειθαρχίας είναι η διδασκαλία, πολλές γενιές έχουν μεγαλώσει πιστεύοντας πως είναι η ντροπή.

Το παιδί μου λέει “σε μισώ, είσαι η χειρότερη μαμά στον κόσμο” και εγώ του απαντώ “πήγαινε αμέσως στο δωμάτιο σου και ξέχνα το παιχνίδι το σαββατοκύριακο”.

Το μόνο που διδάσκει αυτό το παράδειγμα στο παιδί είναι η ντροπή και πόσο μικροσκοπικό είναι στα μάτια των γονιών του.

«Η αληθινή πειθαρχία είναι εντελώς διαφορετική από την ντροπή, επειδή στην πραγματικότητα καθορίζει ποια είναι η κατάλληλη στιγμή για παρέμβαση, η οποία πιθανώς δεν είναι η ένταση της στιγμής».

Και μετά, τι θέλω πραγματικά να διδάξω στα παιδιά μου, ώστε να μπορούν να είναι πιο αποτελεσματικά και να εμφανίζονται διαφορετικά στο μέλλον;

Αυτό πρέπει να είναι απαλλαγμένο από ντροπή, γιατί κανείς μας δεν μπορεί να μάθει όταν ντρέπεται και κλείνεται στον εαυτό του.

Εγγενώς, πρέπει να επιλέγω τις στιγμές μου για να το κάνω αυτό και να συνεργάζομαι με το παιδί μου, όχι να αντιδρώ σε αυτό».