Τα εγκαίνια του πρώτου κρατικού διυλιστηρίου χρυσού στην Ουαγκαντούγκου από τον επικεφαλής της Μπουρκίνα Φάσο, Ιμπραήμ Τραορέ (Ibrahim Traoré), πέρα από τη σημασία τους για την εγχώρια οικονομία, εξελίχθηκαν σε πεδίο σφοδρής σύγκρουσης γύρω από τον τρόπο κάλυψης των αφρικανικών εξελίξεων από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Αφορμή αποτέλεσε η επιλογή του βρετανικού δικτύου BBC να πλαισιώσει την είδηση με τον τίτλο «Ο ηγέτης της χούντας της Μπουρκίνα Φάσο ανοίγει μεγάλο διυλιστήριο χρυσού για να κρατήσει τα κέρδη της εξόρυξης στη χώρα» («Burkina Faso’s junta leader opens major gold refinery to keep mining profits at home»). Η χρήση του όρου «ηγέτης της χούντας» προκάλεσε έντονο κύμα οργής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με χιλιάδες χρήστες —κυρίως από χώρες της αφρικανικής ηπείρου— να καταγγέλλουν το διεθνές πρακτορείο για μεροληψία, υποκρισία και χρήση «δύο μέτρων και δύο σταθμών», αναδεικνύοντας τη διαμάχη για την οικονομική και γλωσσική χειραφέτηση της περιοχής.

Το παρασκήνιο της επένδυσης και η δήλωση κυριαρχίας του Ιμπραήμ Τραορέ

Η λειτουργία του νέου διυλιστηρίου στην πρωτεύουσα Ουαγκαντούγκου, γεγονός που καταγράφηκε επιτόπου από το ειδησεογραφικό πρακτορείο Xinhua, αποτελεί ορόσημο για την Μπουρκίνα Φάσο, η οποία συγκαταλέγεται στους πέντε μεγαλύτερους παραγωγούς χρυσού στην υποσαχάρια Αφρική. Η βιομηχανική μονάδα κατασκευάστηκε σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και διαθέτει αρχική δυναμικότητα διύλισης 164 τόνων ετησίως, μετατρέποντας το ακατέργαστο μετάλλευμα (doré gold) σε πιστοποιημένες ράβδους καθαρού χρυσού με βαθμό καθαρότητας 99,9%.

Κατά την τελετή εγκαινίων, ο Ιμπραήμ Τραορέ προσέδωσε στο έργο καθαρά πολιτική διάσταση, συνδέοντάς το άμεσα με την ανάκτηση της εθνικής αυτοδιάθεσης:

«Θέλουμε εμείς να έχουμε τον έλεγχο στη χώρα μας».

Στο μήνυμα που κατέγραψε στο επίσημο βιβλίο επισκεπτών, υπογράμμισε ότι η νέα υποδομή αντανακλά την αταλάντευτη αποφασιστικότητα του κράτους να ρυθμίσει στρατηγικούς τομείς υψηλού δυναμικού, μετατρέποντάς τους σε «θεμέλιο της ευημερίας» για την κοινωνία.

Η επιλογή του BBC: Η ετικέτα του «ηγέτη της χούντας» που πυροδότησε τη διαμαρτυρία

Αντί να εστιάσει στη δημιουργία της εγχώριας αλυσίδας αξίας και στην παραμονή των μεταλλευτικών κερδών στον τοπικό πληθυσμό, η απόφαση του BBC να επικεντρωθεί στον στρατιωτικό ρόλο του Τραορέ χαρακτηρίζοντάς τον «ηγέτη της χούντας» θεωρήθηκε από πολλούς Αφρικανούς ως μία προσπάθεια απαξίωσης του εγχειρήματος.

Η αντίδραση υπήρξε άμεση, με χρήστες των κοινωνικών δικτύων να επισημαίνουν ότι το βρετανικό μέσο επέλεξε συνειδητά έναν όρο με αρνητικό πολιτικό φορτίο, προκειμένου να υποβαθμίσει μία πράξη εθνικής κυριαρχίας. Όπως σημείωσε δηκτικά ο χρήστης The Duke of Buziga (@ErryErick2), διορθώνοντας τον τίτλο του BBC:

«Σημείο διόρθωσης, θα έπρεπε να είναι: “Ο Πρόεδρος της Μπουρκίνα Φάσο ανοίγει μεγάλο διυλιστήριο χρυσού σε μια προσπάθεια να κρατήσει τα κέρδη της εξόρυξης στη χώρα”. Ορίστε, παρακαλώ».

Η καταγγελία για «δύο μέτρα και δύο σταθμά»: Από την Ουγκάντα έως τη Μέση Ανατολή

Το κύριο μέρος της κριτικής εστίασε στη λεγόμενη επιλεκτική ευαισθησία και υποκρισία των δυτικών μέσων ενημέρωσης κατά την απόδοση πολιτικών χαρακτηρισμών σε παγκόσμιους ηγέτες.

Ο αναλυτής Patrick Ssekabira (@PSSEKABIR) παρέθεσε το παράδειγμα του προέδρου της Ουγκάντας, Γιουέρι Μουσεβένι:

«Σύμφωνα με το BBC, ο Γιουέρι Μουσεβένι —ένας άνθρωπος που κατέλαβε την εξουσία το 1986 σε έναν πόλεμο που στοίχισε πάνω από μισό εκατομμύριο ζωές, τροποποίησε το σύνταγμα αρκετές φορές, δωροδόκησε βουλευτές, φυλάκισε τους πολιτικούς του αντιπάλους και τώρα ηγείται μιας κυβέρνησης που απέτυχε να αποδείξει πώς κέρδισε τις εκλογές— είναι ένας νόμιμος πρόεδρος. Αλλά ο ηγέτης της Μπουρκίνα Φάσο είναι “χούντα” επειδή εργάζεται ακούραστα για τη βελτίωση της ζωής του λαού του. Αυτό είναι καθαρή υποκρισία».

Στο ίδιο πνεύμα, ο χρήστης Viktor Wolfenden (@viktorwolfenden) σχολίασε τη διαφορά αντιμετώπισης με άλλες διεθνείς κρίσεις:

«Σύριος τρομοκράτης με επικήρυξη 10 εκατομμυρίων δολαρίων από την αμερικανική κυβέρνηση = “μεταβατικός πρόεδρος”. Ο πρόεδρος της Μπουρκίνα Φάσο = “ηγέτης της χούντας”. Προς όλους τους Αφρικανούς που θέλουν να ζήσουν πολλά χρόνια: Σταματήστε να καταναλώνετε δυτικά σκουπίδια. Κάνει κυριολεκτικά κακό στην υγεία σας».

Από την πλευρά του, ο λογαριασμός Ghetto child (@ahmedampere) έθεσε το ζήτημα της ηγεσίας του Ισραήλ: «Ο Νετανιάχου είναι η πραγματική χούντα, δικτάτορας και εγκληματίας πολέμου, αλλά ποτέ δεν του έχετε απευθυνθεί έτσι», ενώ ο Joze~Terabyte (@JozeTerabyte) υπογράμμισε: «Οι λευκοί έχουν το θράσος να αποκαλούν τους Αφρικανούς ηγέτες που αρνούνται τις ανοησίες τους χούντες ή δικτάτορες. Αυτό είναι υποκρισία και δεν πρέπει να γίνεται ανεκτό».

Η σύγκριση με τη Νιγηρία και η αποαποικιοποίηση του ορυκτού πλούτου

Πολλοί σχολιαστές δεν περιορίστηκαν στη γλωσσική κριτική προς το BBC, αλλά συνέκριναν τη στρατηγική του Τραορέ με τις επιλογές άλλων αφρικανικών κρατών, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην πολιτική της Νιγηρίας.

Χρήστες όπως ο FC (@medley_poetic) και ο Ossai Jude Chukwuebuka (@mariojudeebuka) καυτηρίασαν τη στάση της κυβέρνησης της Αμπούτζα, αναφέροντας: «Αυτό πετυχαίνεις όταν έχεις τον απόλυτο έλεγχο της χώρας σου και των φυσικών σου πόρων, όχι όπως η Νιγηρία που υπογράφει συμφωνία δίνοντας στις ΗΠΑ πρόσβαση στους κρίσιμους ορυκτούς μας πόρους αξίας 700 δισεκατομμυρίων δολαρίων».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο χρήστης Adewale (@SoEdunOkanESita) εξαπέλυσε σφοδρά πυρά κατά του Νιγηριανού προέδρου:

«Ο Νιγηριανός πρόεδρος Μπόλα Αχμέντ Τινούμπου παραχώρησε τους στερεούς ορυκτούς πόρους της Νιγηρίας στις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια συμφωνία που δεν είναι διαφανής για τους Νιγηριανούς! Ο ένας πρόεδρος επικεντρώνεται στην ανάπτυξη της χώρας του και στην αύξηση των εσόδων από το εσωτερικό, ενώ ο άλλος ενδιαφέρεται μόνο να παίρνει δάνεια, ρίχνοντας τη Νιγηρία σε χρέη γενεών και φορολογώντας τους Νιγηριανούς μέχρι θανάτου!».

Συνοψίζοντας την ουσία της αντίδρασης, ο Somto Okonkwo (@General_Somto) εξήγησε γιατί ο όρος του βρετανικού δικτύου συνάντησε τόσο έντονη πολεμική:

«Το BBC τον αποκαλεί “ηγέτη της χούντας” επειδή δεν μπορεί να πει την αλήθεια: Ο λοχαγός Ιμπραήμ Τραορέ σταμάτησε να επιτρέπει στη Δύση να ελέγχει τον ορυκτό πλούτο της Μπουρκίνα Φάσο. Άνοιξε το πρώτο διυλιστήριο χρυσού της χώρας, ώστε ο χρυσός να μένει, οι δουλειές να μένουν και τα κέρδη να μένουν. Για δεκαετίες η Δύση έσκαβε, έστελνε, διύλιζε και άφηνε την Μπουρκίνα Φάσο με τη σκόνη. Αυτή η εποχή τελείωσε. Έδιωξε τα γαλλικά στρατεύματα. Έκοψε το αποικιακό λουρί. Πήρε πίσω τα ορυχεία. Χτίζει την αλυσίδα αξίας στο σπίτι του. Αυτό δεν είναι χούντα. Αυτό είναι μία χώρα που σηκώνει ανάστημα. Αποκαλέστε τον αυτό που είναι: Ο άνθρωπος που έβαλε τέλος στις αξιώσεις της Δύσης στον χρυσό της Μπουρκίνα Φάσο».

Ενώ ο χρήστης Ayo (@OghenevbedeO) συμπλήρωσε: «BBC θα έπρεπε να ντρέπεστε για τον εαυτό σας, ο λαός μας ξυπνάει, δεν μας νοιάζει πώς τον αποκαλείτε, απατεώνες, είναι ο πρόεδρος της Μπουρκίνα Φάσο και ο ηγέτης της AES [Συμμαχία Κρατών του Σαχέλ]. Πέτυχε σε 4 χρόνια όσα το καθεστώς-μαριονέτα της Γαλλίας δεν μπόρεσε σε 50 χρόνια».