Τα 400 μεγαλύτερα κέντρα δεδομένων στις Ηνωμένες Πολιτείες διοχέτευσαν περισσότερα αέρια που παγιδεύουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα μέσα σε έναν χρόνο από ό,τι ολόκληρη η Δανία, και αυτό συνέβη προτού η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης πάρει πραγματικά μπρος, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.
Εν τω μεταξύ, οι διαπραγματευτές στις συνομιλίες των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας εγκαινίασαν τη Δευτέρα μια εθελοντική δέσμευση για τις εταιρείες και τις χώρες να τροφοδοτούν τα κέντρα δεδομένων του κόσμου με καθαρή ενέργεια και να είναι πιο ανοιχτές σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας και νερού και τις εκπομπές τους.
«Δεν μπορούμε να ζητάμε από τους ανθρώπους να αποδέχονται υψηλότερους λογαριασμούς, περισσότερη ρύπανση που θερμαίνει τον πλανήτη και βαθύτερη ανισότητα σήμερα σε αντάλλαγμα για υποσχέσεις ενός καλύτερου αύριο», δήλωσε τη Δευτέρα ο επικεφαλής των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα Σάιμον Στιλ (Simon Stiell) κατά την παρουσίαση της δέσμευσης. «Οι ισχυρισμοί για μελλοντική εξοικονόμηση εκπομπών δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την αυξανόμενη ρύπανση τώρα, καθιστώντας τις κλιματικές καταστροφές ακόμη χειρότερες».
Η δέσμευση ζητά επίσης να επικεντρωθεί η δύναμη της τεχνητής νοημοσύνης στην επίλυση του μέχρι στιγμής δυσεπίλυτου προβλήματος της κλιματικής αλλαγής και αντικατοπτρίζει τις αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με το διαρκώς επεκτεινόμενο περιβαλλοντικό αποτύπωμα της τεχνητής νοημοσύνης. Η πολιτική αντίδραση εκδηλώθηκε στις εκλογές των ΗΠΑ και σε μεγάλες τοπικές αντιρρήσεις για νέες εγκαταστάσεις.
Η έκρηξη των νέων και σχεδιαζόμενων κέντρων δεδομένων έχει επίσης προκαλέσει μια ώθηση για νέες πηγές παραγωγής ενέργειας, γεγονός που κάνει τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας να αποτυγχάνουν να επιτύχουν τους κλιματικούς τους στόχους, με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας να αυξάνεται κατά 240% μεταξύ 2022 και 2025, σύμφωνα με νέα έκθεση της ομάδας υπεράσπισης Climate Action Against Disinformation.
Μελέτη ποσοτικοποιεί πόσο ρυπαίνουν τα μεγάλα κέντρα δεδομένων
Ερευνητές του Χάρβαρντ εξέτασαν 403 από τα μεγαλύτερα κέντρα δεδομένων των ΗΠΑ μεταξύ Μαΐου 2024 και Απριλίου 2025, χρησιμοποιώντας διαθέσιμα δεδομένα και μοντελοποίηση για να αναλύσουν τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας και τις εκπομπές τους. Εκτίμησαν ότι η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από τα κέντρα παρήγαγε περίπου 28,3 εκατομμύρια τόνους (25,7 εκατομμύρια μετρικούς τόνους) διοξειδίου του άνθρακα, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στο περιοδικό Nature Sustainability.
Περισσότερο από το ήμισυ της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας των 82 τεραβατωρών —αρκετή για να τροφοδοτήσει σχεδόν 7 εκατομμύρια σπίτια για ένα χρόνο— προήλθε από ορυκτά καύσιμα, τα οποία αποτελούν την κύρια αιτία της υπερθέρμανσης του πλανήτη, διαπίστωσαν οι ερευνητές.
Η εκτίμηση των εκπομπών είναι δύο έως τρεις φορές μεγαλύτερη από ό,τι είχαν δείξει προηγούμενες μελέτες, δήλωσε η κύρια συγγραφέας της μελέτης Φραντσέσκα Ντομίνιτσι (Francesca Dominici), καθηγήτρια βιοστατιστικής στο Χάρβαρντ.
«Ισοδυναμεί με τις εκπομπές CO2 μιας ολόκληρης πολιτείας όπως το Μίσιγκαν ή μιας μικρής ευρωπαϊκής χώρας», δήλωσε η Ντομίνιτσι, προσθέτοντας ότι τα σχέδια για 2.000 επιπλέον κέντρα δεδομένων καθιστούν αυτή την ποσότητα πιο ανησυχητική για το μέλλον. «Πηγαίνουμε προς τα πίσω όσον αφορά τον στόχο του ελέγχου των εκπομπών CO2».
Αρκετοί εξωτερικοί εμπειρογνώμονες στους τομείς του κλίματος, της ενέργειας και της τεχνητής νοημοσύνης δήλωσαν ότι η μελέτη της Δευτέρας ήταν λογική και κατέληξε σε ρεαλιστικά συμπεράσματα, κρίνοντας εύλογη τη χρήση μοντελοποίησης επειδή οι εταιρείες δεν είναι ανοιχτές σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας και τη ρύπανση.
«Δεν μπορούμε να διαχειριστούμε αποτελεσματικά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις χωρίς αξιόπιστες μετρήσεις και δημοσιοποίηση», δήλωσε ο Φενγκτσί Γιου (Fengqi You), επιστήμονας ενεργειακών συστημάτων στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ που δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Τελικά, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι σταθερό. Εξαρτάται από το πού κατασκευάζουμε κέντρα δεδομένων, πόσο αποδοτικά λειτουργούν και πώς προμηθεύουμε την ηλεκτρική τους ενέργεια».
Εθελοντική δέσμευση προτάθηκε στις κλιματικές συνομιλίες
Η «Δέσμευση της Αττάλειας για την Τεχνητή Νοημοσύνη», την οποία ξεκίνησαν η οικοδέσποινα των συνομιλιών του ΟΗΕ για το κλίμα Τουρκία και η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών, αναφέρει ότι τα κέντρα δεδομένων πρέπει να χρησιμοποιούν καθαρή ενέργεια και αποδοτικά συστήματα ενέργειας και νερού.
Η δέσμευση ζητά επίσης τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να σχεδιάζονται και να διαχειρίζονται υπεύθυνα, χρησιμοποιώντας περιβαλλοντικά πρότυπα και επαναχρησιμοποιώντας ή ανακυκλώνοντας υποδομές και υλικό. Αναφέρει ότι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των κέντρων δεδομένων πρέπει να αξιολογούνται και να κοινοποιούνται, ενώ οι υπογράφοντες θα πρέπει να υποστηρίζουν τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως λύση για το κλίμα.
Ο πρόεδρος της COP31 Μουράτ Κουρούμ (Murat Kurum) δήλωσε ότι οι παγκόσμιοι ηγέτες στις συνομιλίες πρέπει να συζητήσουν ανοιχτά την αυξανόμενη κατανάλωση ενέργειας της τεχνητής νοημοσύνης και να αρχίσουν να θέτουν τους όρους.
Η τεχνητή νοημοσύνη παράγει ρύπανση αλλά προσφέρει και ελπίδα
Ένας από τους μεγαλύτερους αγωνιστές για το κλίμα, ο πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Αλ Γκορ (Al Gore), δήλωσε ότι ενώ είναι απαραίτητο τα κέντρα δεδομένων να τροφοδοτούνται από ενέργεια χωρίς άνθρακα, ανησυχεί λιγότερο για τις εκπομπές από την τεχνητή νοημοσύνη σε σχέση με άλλους. Και ελπίζει ότι η υπολογιστική της ισχύς μπορεί να βρει νέους τρόπους καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής.
Σε συνέντευξή του στο Associated Press, ο Γκορ παρέθεσε μια μελέτη του εξέχοντος Βρετανού οικονομολόγου και υποστηρικτή του κλίματος Νίκολας Στερν (Nicholas Stern), ο οποίος προέβλεψε ότι έως το 2030 «θα δούμε μείωση 6 έως 9% στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου λόγω της χρήσης προηγμένης τεχνητής νοημοσύνης στην εύρεση νέων τρόπων για πολύ πιο αποδοτική χρήση υλικών και ενέργειας».
Ο Κάλεμπ Μαξ (Caleb Max), πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Τεχνητής Νοημοσύνης, δήλωσε: «Η τεχνητή νοημοσύνη θα λύσει όχι μόνο τα ζητήματα χρήσης ενέργειας που αντιμετωπίζουν τα κέντρα δεδομένων, αλλά θα ξεκλειδώσει πολυάριθμες άγνωστες επί του παρόντος εξελίξεις στην επιστήμη και την τεχνολογία που θα αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή και θα κάνουν τη ζωή καλύτερη για την ανθρωπότητα. Σέβομαι τις ανησυχίες σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας και νερού από τα κέντρα δεδομένων, αλλά οι φόβοι μπορεί να είναι υπερβολικοί».
Αλλά ο εκπρόσωπος της Climate Action Against Disinformation Φίλιπ Νιούελ (Philip Newell) ήταν σκεπτικιστής.
«Έχουμε την ελπίδα στο ένα χέρι και τις βλάβες στο άλλο», είπε ο Νιούελ. «Μας πουλάνε ελπίδα ενώ μας κρύβουν τις βλάβες».
Ανάκτηση θερμότητας από κέντρα δεδομένων
Ο υπολογιστικός εξοπλισμός στα κέντρα δεδομένων παράγει πολλή απορριπτόμενη θερμότητα που διοχετεύεται στην ατμόσφαιρα. Μια προσέγγιση για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των κέντρων δεδομένων είναι η ανάκτηση θερμότητας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κοντινά σπίτια και επιχειρήσεις.
Η δανική εταιρεία μηχανικής και κατασκευών Danfoss δήλωσε ότι η απορριπτόμενη θερμότητα είναι «η μεγαλύτερη ανεκμετάλλευτη πηγή ενέργειας στον κόσμο» και η επαναχρησιμοποίησή της μπορεί να αντικαταστήσει το φυσικό αέριο ως πηγή θερμότητας. Προσδιόρισε τα κέντρα δεδομένων ως σημαντική πηγή σταθερής θερμότητας, ιδιαίτερα καθώς αυξάνεται η κατανάλωση ενέργειάς τους.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι τα κέντρα δεδομένων θα μπορούσαν να παρέχουν αρκετή θερμότητα για περίπου το 10% των ευρωπαϊκών σπιτιών έως το 2030, εάν αυτή η θερμότητα ενσωματωνόταν πλήρως σε συστήματα τηλεθέρμανσης που παρέχουν θέρμανση και ζεστό νερό στους κατοίκους.
Σε δηλώσεις που μεταδόθηκαν κατά τη διάρκεια της COP31, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν (Dan Jørgensen) δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να αντικαταστήσει τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα ανακτώντας τη θερμότητα που πηγαίνει χαμένη και αξιοποιώντας τη γεωθερμία.
Σε ένα άλλο παράδειγμα αυτής της προσέγγισης, η εταιρεία βιομηχανικής ανάπτυξης BaRupOn κατασκευάζει ένα προηγμένο βιομηχανικό συγκρότημα στο Τέξας που σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει την ανακτημένη θερμότητα για την παραγωγή πρόσθετης ηλεκτρικής ενέργειας επιτόπου, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος Μπαλάτζι Ταμαμπατούλα (Balaji Tammabattula). Στη Βόρεια Ντακότα, η εταιρεία σχεδιάζει ένα κέντρο δεδομένων που θα μπορούσε να τροφοδοτεί με θερμότητα την κοινότητα.
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Κολοράντο Μπόλντερ Γκρέγκορ Χένζε (Gregor Henze) δήλωσε ότι είναι ένας τέλειος συνδυασμός επειδή τα σύγχρονα κέντρα δεδομένων που βασίζονται στην υγρή ψύξη αντί της ψύξης με αέρα αποτελούν μια αρκετά σταθερή πηγή θερμότητας στη σωστή θερμοκρασία για δίκτυα θερμικής ενέργειας.



