Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία

Ημερομηνία:

Του Απόστολου Λουλουδάκη

Το φθινόπωρο του 1973, οι δύο όχθες της Ευρασίας έμοιαζαν να συντονίζονται σε έναν υπόκωφο παλμό που διέψευδε τις επίσημες χαρτογραφήσεις του Ψυχρού Πολέμου. Τον Οκτώβριο, στην Μπανγκόκ, έξω από τις πύλες του Πανεπιστημίου Θαμασάτ, και έναν μήνα αργότερα στην Αθήνα, πίσω από τα κάγκελα του Πολυτεχνείου, η νεολαία δύο φαινομενικά ασύνδετων χωρών έθετε το ίδιο, αμείλικτο ερώτημα: ποιο είναι το πραγματικό τίμημα της «γεωπολιτικής σταθερότητας»;

Τόσο η Ταϊλάνδη του στρατάρχη Θάνομ Κιτικατσόρν όσο και η Ελλάδα των συνταγματαρχών αποτελούσαν τους ακρογωνιαίους λίθους της αμερικανικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Η πρώτη λειτουργούσε ως αβύθιστο αεροπλανοφόρο των Ηνωμένων Πολιτειών στον πόλεμο του Βιετνάμ· η δεύτερη ως το αδιαπέραστο ανάχωμα του ΝΑΤΟ στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Και στις δύο περιπτώσεις, η Ουάσινγκτον εξόπλιζε, χρηματοδοτούσε και νομιμοποιούσε αυταρχικά καθεστώτα στο όνομα της ανάσχεσης του κομμουνισμού, μετατρέποντας τις κοινωνίες τους σε προτεκτοράτα στρατιωτικής σκοπιμότητας.

Όταν οι φοιτητές της Αθήνας φώναζαν «Έξω οι ΗΠΑ, έξω το ΝΑΤΟ» και οι συνομήλικοί τους στην Μπανγκόκ απαιτούσαν σύνταγμα και τέλος στη στρατιωτική διαφθορά εν μέσω της παγκόσμιας πετρελαϊκής κρίσης, δεν εξεγείρονταν απλώς εναντίον εγχώριων τυράννων· ράγιζαν τη βιτρίνα του δυτικού «ελεύθερου κόσμου», αποκαλύπτοντας ότι η ελευθερία ήταν ένα αγαθό προς εξαγωγή μόνο όταν εξυπηρετούσε τους στρατηγικούς σχεδιασμούς του Πενταγώνου.

Ωστόσο, το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο εκείνης της εποχής δεν ήταν η ωμή, προβλέψιμη κυνικότητα της αμερικανικής Realpolitik, αλλά η εκκωφαντική συνενοχή των υποτιθέμενων ιδεολογικών αντιπάλων της. Η Αθήνα της 21ης Απριλίου, ένα καθεστώς που οικοδόμησε την ύπαρξή του πάνω στον πρωτόγονο αντικομμουνισμό, στις εξορίες και στα βασανιστήρια των αριστερών πολιτών της, ανέπτυξε στην εξωτερική της πολιτική έναν εντυπωσιακό πραγματισμό, ο οποίος βρήκε πρόθυμους συνομιλητές στις πρωτεύουσες του υπαρκτού σοσιαλισμού.

Ενώ ο ραδιοφωνικός σταθμός «Φωνή της Αλήθειας» εξέπεμπε φλογερές καταγγελίες εναντίον της φασιστικής Χούντας για εσωτερική κατανάλωση, η Σοβιετική Ένωση και οι δορυφόροι της διατηρούσαν άψογες διπλωματικές και εμπορικές σχέσεις με τους συνταγματάρχες. Τα σοβιετικά πλοία έδεναν κανονικά στα ελληνικά λιμάνια, οι εμπορικές συμφωνίες πολλαπλασιάζονταν, η Βουλγαρία και η Ρουμανία του Τσαουσέσκου υπέγραφαν πρωτόκολλα συνεργασίας, και η αλβανική απομόνωση έσπαγε το 1971 με την αποκατάσταση πλήρων διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στον Ενβέρ Χότζα και τον Γεώργιο Παπαδόπουλο — μια σύμπλευση τόσο κυνική, ώστε όταν την ίδια χρονιά ο αντιστασιακός Σήφης Βαλυράκης δραπέτευσε κολυμπώντας από τις φυλακές της Κέρκυρας στην Αλβανία, το καθεστώς των Τιράνων τον συνέλαβε ως κατάσκοπο και τον έστειλε στα καταναγκαστικά έργα. Ακόμη και στα στάδια, η παρουσία των σοσιαλιστικών αποστολών στους Πανευρωπαϊκούς Αγώνες Στίβου του 1969 στην Αθήνα προσέφερε στο καθεστώς την πολύτιμη διεθνή νομιμοποίηση που του στερούσε η δημοκρατική Ευρώπη του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Αυτή η ψυχροπολεμική υποκρισία έφτασε στο απόγειό της στις όχθες του ποταμού Γιανγκτσέ. Την ίδια ώρα που η μαοϊκή Κίνα παρενέβαινε μεσολαβητικά στα Τίρανα για την απελευθέρωση του Βαλυράκη, αδιαφορούσε επιδεικτικά για την τύχη των Ελλήνων κομμουνιστών και μαοϊκών που σαπίζανε στις φυλακές της Χούντας. Εν μέσω της Πολιτιστικής Επανάστασης και της σινοσοβιετικής ρήξης, και ακολουθώντας το άνοιγμα του Ρίτσαρντ Νίξον, οι συνταγματάρχες αναγνώρισαν επίσημα το Πεκίνο το 1972, και έναν χρόνο αργότερα υποδέχονταν με τιμές τον αντιπρόεδρο της δικτατορίας, Νικόλαο Μακαρέζο, για να υπογράψουν ναυτιλιακές και εμπορικές συμφωνίες. Για την ηγεσία του Μάο Τσετούνγκ, τα ελληνικά εμπορικά πλοία που έσπαγαν τον δυτικό αποκλεισμό μεταφέροντας πρώτες ύλες στα κινεζικά λιμάνια ζύγιζαν ασύγκριτα περισσότερο από τη διεθνιστική αλληλεγγύη. Παράλληλα, στο πεδίο των Αδεσμεύτων, το καθεστώς της Αθήνας ελισσόταν με την ίδια επιδεξιότητα: καλλιεργούσε στενές σχέσεις με τη Γιουγκοσλαβία του Τίτο και τα αραβικά καθεστώτα —φτάνοντας στο σημείο να αρνηθεί στις ΗΠΑ τη χρήση βάσεων κατά τον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973—, την ίδια ακριβώς στιγμή που υπονόμευε λυσσαλέα τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, έναν από τους ιδρυτές του Κινήματος των Αδεσμεύτων, επειδή η αδέσμευτη Κύπρος εμπόδιζε τη νατοϊκή διευθέτηση του Κυπριακού.
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλέγμα διεθνούς υποκρισίας, όπου οι ιδεολογίες λειτουργούσαν ως απλά παραπετάσματα καπνού για την προάσπιση κρατικών, εμπορικών και στρατιωτικών συμφερόντων, η εξέγερση του Πολυτεχνείου αποκτά την αληθινή, κορυφαία της διάσταση στον Ψυχρό Πόλεμο. Δεν ήταν μια απλή σύγκρουση ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Αντιθέτως, υπήρξε μια βαθιά ριζοσπαστική πράξη χειραφέτησης απέναντι σε έναν κόσμο μοιρασμένο άκαμπτα σε σφαίρες επιρροής, όπου οι ελευθερίες των λαών υποτάσσονταν στους ψυχροπολεμικούς συσχετισμούς ισχύος.

Οι εξεγερμένοι βρέθηκαν αντιμέτωποι όχι μόνο με τα αμερικανικά τεθωρακισμένα της Χούντας, αλλά και με την κυνική αδιαφορία του σοσιαλιστικού μπλοκ, το οποίο προτίμησε να συναλλάσσεται οικονομικά και διπλωματικά με το καθεστώς των συνταγματαρχών παρά να στηρίξει έμπρακτα τον αντιδικτατορικό αγώνα. Ακριβώς αυτή η απουσία εξωτερικού προστάτη κατέστησε την εξέγερση μια αυθεντική πράξη λαϊκής κυριαρχίας.

Όπως ακριβώς οι φοιτητές της Μπανγκόκ ανέτρεψαν τον μύθο της αμερικανικής προστασίας στη Νοτιοανατολική Ασία, έτσι και οι έγκλειστοι της Πατησίων κατέστησαν σαφές ότι η δημοκρατία και η εθνική αξιοπρέπεια δεν είναι διαπραγματεύσιμα νομίσματα στα χρηματιστήρια των υπερδυνάμεων. Το Πολυτεχνείο υπήρξε η στιγμή που η κοινωνία εισέβαλε απρόσκλητη στο διπλωματικό σαλόνι του Ψυχρού Πολέμου, υπενθυμίζοντας ότι η ιστορία δεν γράφεται μόνο στα επιτελεία της Ουάσινγκτον, της Μόσχας και του Πεκίνου, αλλά και στους δρόμους όπου οι άνθρωποι αρνούνται να γίνουν οι παράπλευρες απώλειες των ξένων ισορροπιών.

Γίνε συνδρομητής! Στήριξε την προσπάθειά μας!

Αν βρίσκεσαι σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, συνέχισε να μας διαβάζεις δωρεάν. Η ενημέρωση πρέπει να παραμένει προσβάσιμη για όλους.

Αν όμως μπορείς, στήριξέ μας σήμερα.

  1. Η στήριξή σου ενισχύει άμεσα την ποιότητα και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας μας.

Επίλεξε σήμερα να γίνεις συνδρομητής ή δωρητής.

Γίνε συνδρομητής

Σας ευχαριστούμε θερμά.

Ακολουθήστε το agonaskritis.gr στο Google News, στο facebook και στο twitter και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις - Γίνετε συνδρομητές!

Αγώνας της Κρήτηςhttp://bit.ly/agonaskritis
Ο “Αγώνας της Κρήτης” εκδόθηκε στις 8 Ιουλίου του 1981. Είναι η έκφραση μιας πολύχρονης αγωνιστικότητας. Έμεινε όλα αυτά τα χρόνια σταθερός στη διακήρυξή του για έγκυρη – έγκαιρη ενημέρωση χωρίς παρωπίδες. Υπηρετεί και προβάλλει, με ευρύτητα αντίληψης, αξίες και οράματα για μία καλύτερη κοινωνία. Η βασική αρχή είναι η κριτική στην εξουσία όποια κι αν είναι αυτή, ιδιαίτερα στα σημεία που παρεκτρέπεται από τα υποσχημένα, που μπερδεύεται με τη διαφθορά, που διαφθείρεται και διαφθείρει. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η εφημερίδα έμεινε μακριά από συσχετισμούς και διαπλοκές, μακριά από μεθοδεύσεις και ίντριγκες.

Τελευταία Νέα

Περισσότερα σαν αυτό
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Η Κασιμάτη κι επισήμως στο ΠΑΣΟΚ – Συναντήθηκε με Ανδρουλάκη στην Χ. Τρικούπη

Η Νίνα Κασιμάτη συναντήθηκε με τον Νίκο Ανδρουλάκη στα...

Η Mercedes «παγώνει» τις επενδύσεις στη Γερμανία και προειδοποιεί για κλείσιμο εργοστασίων

Σε καθεστώς βαθιάς αναδιάρθρωσης εισέρχεται η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς...