Σε μια εκτενή και αποκαλυπτική ανάλυση της τρέχουσας πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή, ο διαπρεπής καθηγητής διεθνών σχέσεων, Τζον Μερσχάιμερ, προειδοποιεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στερούνται μιας συνεκτικής στρατηγικής στο Ιράν. Σύμφωνα με τον Μερσχάιμερ, η Ουάσιγκτον διολισθαίνει σε μια επικίνδυνη «κλίμακα κλιμάκωσης» (escalation ladder), αναζητώντας μάταια μια διέξοδο που θα οδηγούσε σε νίκη, ενώ στην πραγματικότητα επαναλαμβάνει τα στρατηγικά σφάλματα του παρελθόντος.

Η αμερικανική εμπλοκή ξεκίνησε με την πεποίθηση ότι η μετακίνηση μιας τεράστιας στρατιωτικής «αρμάδας» στην περιοχή θα ανάγκαζε την Τεχεράνη σε συνθηκολόγηση. Ο Μερσχάιμερ υπενθυμίζει ότι ο Πρόεδρος Τραμπ, βασιζόμενος σε εισηγήσεις όπως αυτή του Στιβ Γουίτοφ, περίμενε μια άμεση «υποταγή» (capitulation) του Ιράν, η οποία ωστόσο δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Ακολούθησαν πλήγματα «αποκεφαλισμού» της ηγεσίας, τα οποία, παρά την τακτική τους επιτυχία, απέτυχαν να προκαλέσουν την κατάρρευση του καθεστώτος.

Ο καθηγητής συγκρίνει την παρούσα κατάσταση με τον πόλεμο του Βιετνάμ, επισημαίνοντας ότι η συνεχής άνοδος στα σκαλοπάτια της κλιμάκωσης —είτε μέσω αεροπορικών επιθέσεων είτε μέσω της ανάπτυξης χερσαίων δυνάμεων— δεν εγγυάται τη λύση. «Όπως και στο Βιετνάμ, όσοι υποστηρίζουν αυτόν τον πόλεμο δεν μπορούν να περιγράψουν μια πειστική ιστορία για το πώς θα καταλήξουμε στη νίκη», τονίζει ο Μερσχάιμερ, υπογραμμίζοντας ότι ο διπλασιασμός της ισχύος μετά από κάθε αποτυχία αποτελεί μια καταστροφική συνταγή.

Το «μαθηματικό πρόβλημα» των πυρομαχικών και οι κρυφές δυνατότητες της Τεχεράνης

Ενώ ο Υπουργός Πολέμου, Πιτ Χέγκσεθ, διαβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν απεριόριστα αποθέματα πυρομαχικών (όπως οι βόμβες JDAM) και μπορούν να επικρατήσουν σε έναν πόλεμο φθοράς, ο Μερσχάιμερ εκφράζει σοβαρές αμφιβολίες για το «μαθηματικό των αναχαιτίσεων». Παρόλο που οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν αεροπορική υπεροχή, τα αποθέματα των επιθετικών πυραύλων ακριβείας και κυρίως των αμυντικών πυραύλων αναχαίτισης (interceptors) είναι πεπερασμένα. Ήδη, σύμμαχοι όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προειδοποιούν ότι τα αποθέματά τους επαρκούν για μόλις μία εβδομάδα εντατικών επιχειρήσεων.

Η αισιοδοξία του Πενταγώνου για την καταστροφή των ιρανικών θέσεων προσκρούει στη νέα πραγματικότητα των «αθέατων» εκτοξευτών. Ο Μερσχάιμερ αναφέρεται σε οπτικό υλικό που δείχνει ιρανικούς πυραύλους να εκτοξεύονται απευθείας μέσα από την άμμο, χωρίς ορατούς κινητούς εκτοξευτές ή σιλό, γεγονός που καθιστά τον εντοπισμό και την εξουδετέρωσή τους εξαιρετικά δύσκολη. Η Τεχεράνη φαίνεται να ακολουθεί μια στρατηγική διατήρησης του οπλοστασίου της για έναν παρατεταμένο πόλεμο, κρατώντας δυνάμεις σε εφεδρεία για ένα ενδεχόμενο «τελικό χτύπημα» επιβίωσης.

Διεθνείς παίκτες και περιφερειακές επιπτώσεις

Η συμμετοχή της Γαλλίας, με τον Εμανουέλ Μακρόν να αποστέλλει το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle στην περιοχή για την προστασία των συμμάχων στον Κόλπο, αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από τον Μερσχάιμερ. Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι ένα γαλλικό αεροπλανοφόρο δεν μπορεί να παράγει τον απαραίτητο αριθμό εξόδων (sorties) για να αλλάξει την πορεία του πολέμου, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί εύκολο στόχο για τους ιρανικούς πυραύλους κρουζ.

Παράλληλα, η οικονομική διάσταση του πολέμου είναι εφιαλτική. Εάν η σύγκρουση επεκταθεί στις πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ, οι συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία θα είναι ανυπολόγιστες. Ήδη, τα Στενά του Ορμούζ είναι ουσιαστικά κλειστά, με τον Πρόεδρο Τραμπ να διατάσσει το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να συνοδεύει δεξαμενόπλοια — μια κίνηση υψηλού ρίσκου που εκθέτει τα αμερικανικά πλοία σε έναν «περιβάλλον πλούσιο σε στόχους» για το Ιράν.

Η στρατηγική υπερέκταση των ΗΠΑ και το «δώρο» προς την Κίνα

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Μερσχάιμερ θεωρεί ότι ο πόλεμος αυτός αποτελεί «μάννα εξ ουρανού» για το Πεκίνο. Όσο οι ΗΠΑ αναλώνουν τα πυρομαχικά ακριβείας και την προσοχή τους στο Ιράν, η Κίνα ενισχύει τη θέση της στην Ανατολική Ασία, περιμένοντας τη στιγμή που η αμερικανική στρατιωτική ισχύς θα έχει εξαντληθεί.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με τη διαχείριση τεσσάρων μετώπων: της Ανατολικής Ασίας (Ταϊβάν), της Ευρώπης (Ουκρανία), της Μέσης Ανατολής και του Δυτικού Ημισφαιρίου (Βενεζουέλα). Με μια βιομηχανική βάση που έχει συρρικνωθεί μετά την «μονοπολική στιγμή», η ικανότητα της Ουάσιγκτον να υποστηρίξει έναν «παντοτινό πόλεμο» αμφισβητείται έντονα.

Ακόμη και αν οι ΗΠΑ κατάφερναν να καταστρέψουν το σύνολο του ιρανικού οπλοστασίου, ο Μερσχάιμερ θέτει το καίριο ερώτημα: «Είναι αυτό νίκη;». Χωρίς την επίτευξη αλλαγής καθεστώτος (regime change), το Ιράν θα μπορούσε απλώς να ανασυγκροτηθεί και να εξοπλιστεί εκ νέου στο μέλλον.

Η απουσία ενός ξεκάθαρου πολιτικού και στρατιωτικού τέλους καθιστά την αμερικανική επιχείρηση μια περιπέτεια με αβέβαιη κατάληξη, η οποία κινδυνεύει να αποδυναμώσει το στρατηγικό κύρος των ΗΠΑ στα μάτια της Ρωσίας και της Κίνας.